Σε μια ουσιαστική πράξη πολιτιστικής επανασύστασης προχωρά το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), στρέφοντας το βλέμμα σε τρεις εμβληματικές μορφές της ελληνικής μεταπολεμικής πρωτοπορίας.
Οι ατομικές εκθέσεις της Νίκης Καναγκίνη, του Στάθη Λογοθέτη και του Γιάννη Χρήστου αποτελούν μια ριζοσπαστική προσπάθεια να ενταχθεί το έργο τους στην κυρίαρχη αφήγηση της ελληνικής καλλιτεχνικής ιστορίας, από την οποία παρέμεναν επί δεκαετίες εν μέρει εξόριστοι ή αποσπασματικά ερμηνευμένοι.
Οι τρεις δημιουργοί, που διαμόρφωσαν την ταυτότητά τους μέσα στις δεκαετίες του 1950-1980, μοιράζονταν έναν κοινό άξονα, την αδιάκοπη αναζήτηση και τον πειραματισμό σε διάλογο με τα διεθνή ρεύματα της εποχής. Παρά το γεγονός ότι η σκέψη τους ήταν βαθιά κοσμοπολίτικη, η σχέση τους με το εγχώριο καλλιτεχνικό κατεστημένο υπήρξε συχνά αμήχανη και ασύμμετρη. Το ΕΜΣΤ έρχεται τώρα να γεφυρώσει αυτό το κενό, προτείνοντας μια επαναπροσέγγιση που δεν βασίζεται σε μια στεγνή ιστορική γραμμή, αλλά στην ίδια τη ζωντανή διαδικασία της καλλιτεχνικής τους πράξης.
Από το στατικό αντικείμενο στο «ζωντανό» συμβάν
Το συνεκτικό στοιχείο των τριών εκθέσεων είναι η μετατόπιση από το έργο-αντικείμενο στην εμπειρία.
Στην περίπτωση του Στάθη Λογοθέτη, η ζωγραφική σπάει τα δεσμά της δύο διαστάσεων και γίνεται οργανική, συνομιλώντας με το σώμα, το χώμα και τη φθορά.
Ο Γιάννης Χρήστου, μια ιδιοφυής μορφή της μουσικής avant-garde, απελευθερώνει τον ήχο από τη σημειογραφία, μετατρέποντάς τον σε μια τελετουργική, πνευματική πράξη που αγγίζει τα όρια του μυστηρίου της ύπαρξης.
Η Νίκη Καναγκίνη αναδεικνύεται ως μια από τις πλέον διεπιστημονικές φωνές, συνδυάζοντας την εκφραστική φόρμα με έναν κριτικό κοινωνικό λόγο, ανατέμνοντας με τόλμη ζητήματα φύλου και πολιτισμικής πραγματικότητας.
Μια ολιστική αντίληψη της τέχνης
Και οι τρεις δημιουργοί υπερέβησαν τα στενά όρια των τεχνών τους. Η ζωγραφική έγινε δράση, η μουσική έγινε φιλοσοφία και το εικαστικό αντικείμενο έγινε κοινωνιολογία. Αυτή η ρευστότητα των ορίων προτείνει μια τέχνη που δεν είναι απλώς κάτι προς θέαση, αλλά ένας τρόπος ύπαρξης. Μετά τις επιτυχημένες εκθέσεις των Παπακωνσταντίνου, Ξενάκη και Θόδωρου, το ΕΜΣΤ συνεχίζει τη συστηματική του προσπάθεια να επαναφέρει την ελληνική τέχνη του 20ού αιώνα στο προσκήνιο, συνδέοντάς την άρρηκτα με τον διεθνή διάλογο και το παρόν, καλώντας τον θεατή να αναστοχαστεί την έννοια της πρωτοπορίας στο ελληνικό πλαίσιο.
