Η Αγκυρα φιλοδοξεί να μετατρέψει τη χώρα σε ενεργειακό κόμβο της περιοχής, αφήνοντας εκτός την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και τη Ρωσία
Ενα νέο σχέδιο της Αγκυρας φαίνεται ότι έχει τεθεί σε εφαρμογή και αφορά τη μετατροπή της Τουρκίας σε ενεργειακό κόμβο της περιοχής, αφήνοντας εκτός την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και τη Ρωσία.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χ. Φιντάν αποκάλυψε πρόσφατα στη συνέντευξη Τύπου, έπειτα από τη συνάντησή του με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών, το νέο τουρκικό «Στρατηγικό όραμα των τεσσάρων θαλασσών», το οποίο αποτελεί ευκαιρία για την Τουρκία, τη Συρία και άλλες χώρες της περιοχής. Αυτός, κατονομάζοντας τις θάλασσες οι οποίες αφορούν το σχέδιο, ανέφερε την Κασπία, τον Περσικό Κόλπο, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών έρχονται λίγες ημέρες μετά την ομιλία του Αμερικανού πρέσβη στην Αγκυρα και απεσταλμένου του Ν. Τραμπ για τη Συρία και τον Λίβανο Τ. Μπάρακ στο Ενεργειακό Συμπόσιο ΗΠΑ – Συρίας, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 26 Μαρτίου υπό την αιγίδα του «Atlantic Council» («Ατλαντικό Συμβούλιο»). Αυτός, μεταξύ των άλλων, αναφέρθηκε στο «Σχέδιο των τεσσάρων θαλασσών», το οποίο μέσω ενός δικτύου αγωγών θα ενώνουν τη Μαύρη Θάλασσα, την Κασπία, τη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα. Ο ίδιος μάλιστα παρουσίασε ένα διάγραμμα όπου συνδέονται ενεργειακά το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, η Συρία και η Τουρκία, με κατάληξη την Ευρώπη.
Τούρκοι ειδικοί επί θεμάτων ενέργειας ανέφεραν σχετικά με το θέμα ότι η Τουρκία έχει αντιληφθεί την ευκαιρία της εκμετάλλευσης της ρευστότητας του γεωπολιτικού περιβάλλοντος και ειδικότερα στη Μέση Ανατολή έπειτα και από τον πόλεμο στο Ιράν, σημειώνοντας τις διπλωματικές κινήσεις που κάνει η Αγκυρα στο θέμα αυτό. Οι ίδιες πηγές αναφέρονται σε συγκεκριμένα σχέδια αγωγών και ροών υδρογονανθράκων, οι οποίες διέρχονται μέσω Τουρκίας. Ειδικότερα σημειώνεται η κατασκευή ενός διαδρόμου μέσω της Κασπίας για το φυσικό αέριο του Τουρκμενιστάν, με ετήσιο όγκο 10 δισ. κ.μ. μέσω του αγωγού TANAP.
Ως δεύτερη εναλλακτική οδός, η οποία συνδέει και τον Περσικό Κόλπο, είναι ο διάδρομος υδρογονανθράκων Βασόρα – Κιρκούκ – Τσεϊχάν, με ημερήσιο όγκο 1,5 εκατ. βαρ. Ως τρίτη οδός φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω Τουρκίας αναφέρεται ο διάδρομος ο οποίος ξεκινάει από το Κατάρ, με δυναμικό άνω των 10 δισ. κ.μ. ετησίως. Τέλος, οι ίδιες τουρκικές πηγές αναφέρουν το σχέδιο ενσωμάτωσης του Αραβικού Αγωγού Φυσικού Αερίου 10 δισ. κ.μ., ο οποίος επίσης θα συνδέει την Ευρώπη μέσω Τουρκίας.
Κάθετος Διάδρομος
Η Τουρκία, ενοχλημένη από τον ενεργειακό ρόλο που δίνουν οι ΗΠΑ στην Ελλάδα μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, φαίνεται ότι εκμεταλλεύεται τη ρευστότητα στη Μέση Ανατολή και έχοντας την υποστήριξη του Αμερικανού πρέσβη στην Αγκυρα Τ. Μπάρακ επιχειρεί να καταστεί κόμβος ενέργειας από όπου θα διέρχονται αγωγοί υδρογονανθράκων από τον Καύκασο, την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Για τον λόγο αυτό επιχειρεί να δημιουργήσει και έναν μηχανισμό ασφαλείας στην περιοχή με επίκεντρο την Τουρκία και τη Συρία. Αυτός είναι και ο λόγος που η Τουρκία συμπεριέλαβε και την Ουκρανία, όπως αναφέραμε από αυτή εδώ τη στήλη, στον μηχανισμό ασφαλείας Τουρκίας – Ουκρανίας – Συρίας, προκαλώντας εκνευρισμό στη Μόσχα. Το θέμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Μόσχα. Θυμίζουμε ότι το 2022 ο Πούτιν εξέφρασε τη βούληση να μετατραπεί η Τουρκία σε «ενεργειακό κόμβο», ώστε το ρωσικό αέριο να φτάνει στις ευρωπαϊκές χώρες μέσω της Τουρκίας.
Η Τουρκία τροποποιεί τη στρατηγική της λόγω των εξελίξεων αλλά και της ανάγκης που έχει για την υποστήριξη των ΗΠΑ λόγω της απειλής του Ισραήλ και γυρίζει την πλάτη προς τη Ρωσία. Στο ίδιο πλαίσιο θα πρέπει να εξεταστούν και οι αποφάσεις της Αγκυρας στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, καθώς αποκαλύπτουν μια προσπάθεια της Τουρκίας να προσεγγίσει τις ΗΠΑ προκαλώντας τη δυσαρέσκεια της Μόσχας. Αναφερόμαστε στην ανακοίνωση ίδρυσης μιας ναυτικής βάσης στον Βόσπορο, υπό το Ευρωπαϊκό Στρατηγείο Υποστήριξης της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία, καθώς και στην ίδρυση ενός νέου νατοϊκού στρατηγείου, επιπέδου Σώματος Στρατού, με διοικητή Τούρκο στρατηγό στα Αδανα.
Με τις κινήσεις αυτές η Τουρκία επιχειρεί να αφήσει εκτός των ενεργειακών σχεδιασμών την Ελλάδα και το Ισραήλ, προκαλώντας πλήγμα στον διάδρομο IMEC (Ινδία – Μέση Ανατολή – Ευρώπη), και να προωθήσει τον τουρκικής εμπνεύσεως διάδρομο Περσικός Κόλπος – Τουρκία – Συρία – Ευρώπη. Επιπρόσθετα, η Αγκυρα, με τις πρωτοβουλίες αυτές, έμμεσα επιχειρεί να αποσπάσει «τις ευλογίες» των ΗΠΑ για την υλοποίηση του σχεδίου «Αιώνας της Τουρκίας», το οποίο ανακοινώθηκε από τον Τούρκο πρόεδρο τον Οκτώβριο του 2023 και αποβλέπει στο να καταστεί η Τουρκία, μεταξύ των άλλων, και σε οικονομικός, εμπορικός και ενεργειακός κόμβος των οδών οι οποίοι ξεκινούν από τις τουρκογενείς χώρες της κεντρικής Ασίας και καταλήγουν στην Ευρώπη.
Η Αγκυρα επιχειρεί να παραμείνει προσηλωμένη στο σχέδιο αυτό, έστω και με παραλλαγές, αφού έχει αντιληφθεί ότι η στρατηγική των ΗΠΑ στην περιοχή επιδιώκει πρωταγωνιστικό ρόλο για τον αμερικανικό παράγοντα, ο οποίος επενδύει σε ερείσματα στις χώρες του Καυκάσου και της κεντρικής Ασίας, απονευρώνοντας τον ρόλο της Ρωσίας, αλλά και επιφέροντας πλήγμα στον κινεζικής σχεδίασης «Μεσαίο διάδρομο», ο οποίος θα φτάνει στην Ευρώπη διερχόμενος από Κίνα, Καζακστάν, Κασπία Θάλασσα, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία και Τουρκία.
Η Τουρκία στους σχεδιασμούς αυτούς φαίνεται ότι παραβλέπει δύο πολύ σημαντικούς «παίκτες». Τη Ρωσία, η οποία όχι μόνο απομονώνεται ενεργειακά αλλά και βλέπει πολύ εχθρικά τις τουρκικές κινήσεις ίδρυσης νέων νατοϊκών – ευρωπαϊκών στρατηγείων στην επικράτειά της, καθώς και το γεγονός ότι η Αγκυρα εντάσσει και την Ουκρανία στους σχεδιασμούς διαμόρφωσης περιβάλλοντος ασφάλειας στην περιοχή. Επίσης, η Τουρκία επιχειρεί να απομονώσει το Ισραήλ, το οποίο επιδιώκει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στους ενεργειακούς σχεδιασμούς στην περιοχή και κυρίως αποτελεί βασικό παράγοντα στο υπό διαμόρφωση νέο γεωπολιτικό περιβάλλον στην περιοχή.
* Αντιστράτηγος ε.α.
