Κορυφή του παγόβουνου η βουτιά των δύο 17χρονων στο κενό.
Η τραγωδία που εκτυλίχθηκε χθες στην Ηλιούπολη συνέτριψε με τον πιο ωμό τρόπο την ψευδαίσθηση ότι η κατάρρευση της ψυχικής υγείας των εφήβων συνιστά ένα «αόρατο» πρόβλημα.
- Από την Ιωάννα Τσέφλιου
Δύο 17χρονες ανέβηκαν στην ταράτσα πολυκατοικίας κι έπεσαν στο κενό από τον έκτο όροφο, φωτίζοντας τη θλιβερή πραγματικότητα, που μεγαλώνει σιωπηλά πίσω από τις κλειστές πόρτες, τα παιδικά δωμάτια και τις σχολικές αίθουσες.
Η μία νεκρή, η άλλη διασωληνωμένη, δίνοντας σκληρή μάχη για ζωή, με βαριά τραύματα. Και στη μέση, ένα γράμμα που μοιάζει περισσότερο με κραυγή εγκατάλειψης, παρά με αποχαιρετισμό. Λίγες γραμμές από ένα παιδί που φοβόταν ότι δεν θα τα καταφέρει στις πανελλαδικές, ότι δεν θα έχει μέλλον, ότι τίποτα δεν το ευχαριστεί πια.
«Μαμά και μπαμπά, τρία χρόνια τώρα είμαι σε μια κατάσταση κατάθλιψης. Και μπορεί αυτός ο κόσμος να έχει τα ωραία του, αλλά ίσως ένας άλλος κόσμος να είναι καλύτερος. Φέτος είναι η χρονιά που θα δώσω πανελλαδικές εξετάσεις, αλλά φοβάμαι ότι δεν θα πάω καλά. Το ξέρω ότι δεν θα πάω καλά και έτσι θα καταλήξω με μια δουλειά που δεν θα μου δίνει λεφτά. Πλέον δεν με ευχαριστεί τίποτα από τη ζωή. Δεν μπορώ να δω τίποτα θετικό. Μαμά και μπαμπά, δεν θέλω πια να ζω. Αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα» έγραφε η μία εκ των δύο κοριτσιών στο γράμμα που άφησε στους δικούς της.
«Πάγωσε» το πανελλήνιο
Το περιστατικό, που έχει «παγώσει» το πανελλήνιο, εκτυλίχθηκε λίγο μετά τις 12, χθες το μεσημέρι, στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου. Κάτοικοι της περιοχής άκουσαν μια κραυγή κι αμέσως μετά έναν εκκωφαντικό θόρυβο. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα επικράτησε πανικός.
Αυτόπτης μάρτυρας, που διατηρεί επιχείρηση δίπλα από την πολυκατοικία, περιέγραψε τις στιγμές που ακολούθησαν.
«Ακουσα ένα μακρόσυρτο “ααα” και έναν πολύ δυνατό κρότο. Γυρνώντας το κεφάλι μου, είδα από το παράθυρο δύο κοπελιές στο πάτωμα και φαίνονταν και οι δύο να μην έχουν τις αισθήσεις τους. Κατευθείαν πήρα το ΕΚΑΒ και το 100 και στη συνέχεια κατέβηκε μία κυρία που μένει στον πρώτο όροφο και μετά ένας νεαρός, που ήταν τελικά ο αδελφός της μίας κοπέλας» περιέγραψε και συνέχισε: «Η μία η κοπέλα κουνιόταν λίγο, ανέπνεε. Τους ζήτησα να απομακρυνθούν, το παλικάρι ήταν σε σοκ. Πήγα να της μιλήσω να κρατήσει τα μάτια ανοιχτά, να έχει τις αισθήσεις της και να έχει επαφή μέχρι να έρθει το ΕΚΑΒ. Η μία η κοπέλα έμενε εδώ. Ανέβηκαν στην ταράτσα και προγραμματισμένα πήδηξαν».
Το ΕΚΑΒ έφτασε στο σημείο μέσα σε μόλις επτά λεπτά, όμως για τη μία μαθήτρια ήταν ήδη αργά, αφού είχε υποκύψει στα βαρύτατα τραύματά της. Η δεύτερη 17χρονη φέρει εξαιρετικά σοβαρά τραύματα, έχει εγκεφαλικό οίδημα, θλάσεις σε ήπαρ και πνεύμονα, καθώς και βαρύ κάταγμα στη λεκάνη. Αρχικά μεταφέρθηκε στο Ασκληπιείο Βούλας και στη συνέχεια κρίθηκε αναγκαία η διακομιδή της στο ΚΑΤ.
«Τα δύο κορίτσια μεταφέρθηκαν με το ΕΚΑΒ στο Ασκληπιείο της Βούλας. Εκεί παρότι το ένα παιδί ήταν νεκρό, οι γιατροί πάνω από μία ώρα προσπαθούσαν με ΚΑΡΠΑ, προκειμένου να το επαναφέρουν. Δυστυχώς δεν τα καταφέρανε» δήλωσε ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ Μιχάλης Γιαννάκος, περιγράφοντας τις δραματικές στιγμές που ακολούθησαν και προσέθεσε: «Και το άλλο παιδί προσπάθησαν να το σταθεροποιήσουν αιμοδυναμικά, διασωληνώθηκε, βρίσκεται στην αναζωογόνηση και τώρα σε πολύ κρίσιμη κατάσταση. Δεν έχει τη δυνατότητα προς το παρόν να χειρουργηθεί, αλλά γίνονται προσπάθειες».
Την ίδια στιγμή, γείτονες που γνώριζαν τα κορίτσια προσπαθούν ακόμη να καταλάβουν τα αίτια της τραγωδίας. Ενοικος της πολυκατοικίας αποκάλυψε πως η μία από τις δύο 17χρονες είχε χάσει πρόσφατα τον πατέρα της, μια απώλεια που φαίνεται πως τη λύγισε. Πλέον, οι Αρχές καλούνται να ξετυλίξουν το κουβάρι της θλιβερής ιστορίας, συγκεντρώνοντας στοιχεία και μαρτυρίες από το περιβάλλον των δύο κοριτσιών.
Αυξάνονται επικίνδυνα οι αυτοχειρίες εφήβων
Οι αριθμοί δεν αφήνουν πλέον περιθώρια παρερμηνειών. Ολο και περισσότεροι έφηβοι παλεύουν με τον φόβο, την απομόνωση και την ψυχική εξάντληση. Και όσο τα περιστατικά πληθαίνουν τόσο ενισχύεται η ανησυχία των ειδικών ότι η Πολιτεία παρακολουθεί αδρανής, χωρίς ουσιαστικά αντανακλαστικά. Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι αποκαλυπτικά.
Οι ψυχικές διαταραχές σε παιδιά και εφήβους ηλικίας ως 19 ετών έχουν αυξηθεί κατά ένα τρίτο τα τελευταία 15 χρόνια, ενώ η αυτοκτονία παραμένει η κύρια αιτία θανάτου για νέους ηλικίας 15 έως 29 ετών. Παράλληλα, ένας στους δέκα εφήβους δηλώνει ότι έχει υποστεί bullying, ενώ ένα στα τέσσερα κορίτσια ηλικίας 15 έως 19 ετών αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας.
Περιστατικά
Χαρακτηριστικά είναι τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα στη χώρα. Ηταν αρχές Ιανουαρίου, όταν ένας 15χρονος έπεσε στο κενό από τη γέφυρα της Χαλκίδας στη βοιωτική πλευρά, βάζοντας τέλος στη ζωή του. Αργότερα, αποκαλύφθηκε πως δεχόταν συστηματικό εκφοβισμό και απειλές από συνομηλίκους του. Στα μέσα Απριλίου μία 17χρονη εντοπίστηκε νεκρή στον Ισθμό της Κορίνθου. Είχε φύγει νωρίτερα την ίδια ημέρα από το σπίτι της, στη Φιλοθέη, και δεν επέστρεψε ποτέ, ενώ φέρεται ότι άφησε και σημείωμα.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες, ακόμη μία μαθήτρια γυμνασίου, πάλι στη Χαλκίδα, αποκάλυψε σε καθηγήτριά της ότι σκεφτόταν να βάλει τέλος στη ζωή της, με την εκπαιδευτικό να ειδοποιεί άμεσα τις Αρχές.
Δωρεάν γραμμές υποστήριξης για εφήβους, γονείς, εκπαιδευτικούς
Τα σημάδια ψυχικής εξάντλησης, το άγχος, η ανάγκη για απομόνωση ή ακόμη χειρότερα οι αυτοκαταστροφικές σκέψεις είναι στοιχεία που πρέπει να θορυβήσουν όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και το περιβάλλον τους. Στην Ελλάδα λειτουργούν δωρεάν γραμμές υποστήριξης, στελεχωμένες από ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, στις οποίες μπορούν να απευθυνθούν έφηβοι, γονείς αλλά και εκπαιδευτικοί όταν αντιλαμβάνονται ότι ένα παιδί βρίσκεται σε κίνδυνο.
Μία από αυτές είναι η Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056, που λειτουργεί όλο το 24ωρο, δωρεάν και ανώνυμα, από Το Χαμόγελο του Παιδιού. Μέσω της γραμμής παρέχεται ψυχολογική υποστήριξη, καθοδήγηση και άμεση παρέμβαση σε περιπτώσεις παιδιών που κινδυνεύουν ή βιώνουν βία, εκφοβισμό ή σοβαρή ψυχική πίεση.
Εμπιστευτικά
Παράλληλα λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών 116111, όπου παιδιά και έφηβοι μπορούν να μιλήσουν εμπιστευτικά για όσα τους απασχολούν – από άγχος και μοναξιά μέχρι bullying, οικογενειακές συγκρούσεις ή σκέψεις αυτοτραυματισμού. Για τα παιδιά που δυσκολεύονται να μιλήσουν τηλεφωνικά υπάρχει και η υπηρεσία Chat 1056, μέσω της οποίας μπορούν να συνομιλήσουν online, ανώνυμα και δωρεάν, με εξειδικευμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Αλλά και στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγλαΐα Κυριακού» λειτουργεί η Μονάδα Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.) από το 2006. Παρέχει υπηρεσίες για εφήβους – youth friendly, έχει πιστοποιηθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 2018 και έχει λάβει διάκριση από την UNESCO το 2025. Οι ειδικοί επιμένουν πως καμία απειλή αυτοτραυματισμού, κανένα σημείωμα και καμία απότομη αλλαγή συμπεριφοράς δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «υπερβολή» ή «φάση της εφηβείας». Πίσω από τη σιωπή πολλών παιδιών συχνά κρύβεται μια πραγματική έκκληση βοήθειας.
Η πίεση για επιτυχία οδηγεί τα παιδιά στην αυτοκτονία
Η υπόθεση της Ηλιούπολης δεν αντιμετωπίζεται από τους ειδικούς ως ένα «ανεξήγητο ξέσπασμα» δύο ανήλικων κοριτσιών. Αντίθετα, περιγράφεται ως το αποτέλεσμα μιας βαθύτερης και πολυπαραγοντικής κρίσης που εξελίσσεται αθόρυβα, με όλο και περισσότερους εφήβους να ασφυκτιούν. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι τα «καμπανάκια» συνήθως υπάρχουν, απλώς πολλές φορές κανείς δεν τα ακούει εγκαίρως.
«Από τη στιγμή που έχουμε δύο παιδικές φίλες κι ένα σημείωμα είναι πολύ πιθανό η μία να ταυτίστηκε με την άλλη σε βάθος χρόνου. Ενδεχομένως, βέβαια, να είχε κι εκείνη τα δικά της προβλήματα και μέσα από τη συζήτηση να ένιωσαν πως ο μοναδικός τρόπος για να απαλλαγούν από αυτά είναι να πηδήξουν στο κενό» αναφέρει στη «δημοκρατία» η ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος Αντιγόνη Γινοπούλου, υπογραμμίζοντας πως τέτοιες περιπτώσεις δεν εμφανίζονται ξαφνικά, αλλά προηγούνται προειδοποιητικά σημάδια που συχνά δεν αξιολογούνται εγκαίρως.
«Θα πρέπει να γίνει έρευνα»
Η ειδικός ξεκαθαρίζει πως η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλίεται μονομερώς ούτε στην οικογένεια ούτε στο σχολείο, σημειώνοντας ωστόσο πως «αποκλείεται οι μαθήτριες να μην είχαν δώσει κάποια σημάδια. Σίγουρα θα πρέπει να γίνει έρευνα». Επισημαίνει, δε, πως τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον διαρκούς έκθεσης σε πρότυπα, πληροφορίες και ακραίο περιεχόμενο.
«Δημιουργούνται πολύ ισχυρά πρότυπα μέσω του διαδικτύου και προσφέρονται αρνητικές λύσεις στα προβλήματα» σημειώνει, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στην απουσία ουσιαστικής επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια: «Δυστυχώς πολλές φορές οι γονείς δεν έχουν χρόνο και προσπαθούν με υλικά αγαθά να καλύψουν την απουσία τους. Ή νομίζουν ότι τα προβλήματα θα περάσουν μόνα τους».
Την ίδια στιγμή η πίεση για επιτυχία, η μοναξιά και η αίσθηση ότι η προσωπική αξία εξαρτάται αποκλειστικά από επιδόσεις και κοινωνική αποδοχή δημιουργούν, όπως επισημαίνουν οι παιδοψυχολόγοι, ένα εκρηκτικό φορτίο για παιδιά που βρίσκονται ακόμη σε φάση διαμόρφωσης της ταυτότητάς τους.
Σε αυτό ακριβώς το περιβάλλον έρχεται να σταθεί και η Ευαγγελίνα Τζήμα, ψυχολόγος, παιδοψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια, υπ. διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κρήτης, η οποία περιγράφει τη δυσκολία πολλών εφήβων να εκφράσουν έγκαιρα τους προβληματισμούς τους.
«Η τραγωδία στην Ηλιούπολη υπενθυμίζει, για ακόμη μία φορά, ότι οι δυσκολίες ψυχικής υγείας παραμένουν συχνά αόρατες, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία, μια περίοδο έντονων ψυχικών και συναισθηματικών διεργασιών, όπου ο νέος αναζητά την ταυτότητά του, την αποδοχή και την αίσθηση ότι έχει αξία και θέση στον κόσμο» αναφέρει στη «δημοκρατία» και τονίζει πως «μέσα σε αυτό το ευάλωτο αναπτυξιακό στάδιο, οι συναισθηματικές δυσκολίες δεν βρίσκουν πάντα τον χώρο, τον χρόνο ή βοηθητικούς τρόπους να εκφραστούν ουσιαστικά».
Σύμφωνα με την ειδικό, η «πίεση για επιτυχία, η αγωνία για το μέλλον και η πεποίθηση ότι η προσωπική αξία καθορίζεται από την επίδοση, την επαγγελματική αποκατάσταση ή την οικονομική ευημερία, μπορούν να δημιουργήσουν στους εφήβους ένα βαθύ αίσθημα αδιεξόδου και μοναξιάς». Ως εκ τούτου, είναι κρίσιμο -όπως λέει- οικογένεια, σχολείο και κοινωνία να καλλιεργήσουν ένα περιβάλλον στο οποίο τα παιδιά θα αισθάνονται ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από επιτυχίες ή αποτυχίες, αλλά από την ίδια τους την ύπαρξη.
