Βαθαίνει το ρήγμα στις σχέσεις των δύο χωρών μετά τη μετονομασία ουκρανικής στρατιωτικής μονάδας με το όνομα του UPA. Ομαδική επιστροφή πολωνικών μεταλλίων από Ουκρανούς αξιωματούχους.
Σε τροχιά επικίνδυνης διπλωματικής κρίσης εισέρχονται Πολωνία και Ουκρανία. Αφορμή στάθηκε η απόφαση του Πολωνού προέδρου, Κάρολ Ναβρότσκι, να ανακαλέσει την ανώτατη τιμητική διάκριση της χώρας, το Τάγμα του Λευκού Αετού, από τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση στην απόφαση του Κιέβου να μετονομάσει στρατιωτική μονάδα των Ενόπλων Δυνάμεών του σε «Ήρωες του UPA», προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στη Βαρσοβία λόγω του σκοτεινού ιστορικού παρελθόντος της οργάνωσης.
Το ιστορικό αγκάθι του UPA και της Βολυνίας
Ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός (UPA) αποτελεί ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα στην κοινή ιστορία των δύο εθνών:
Η ουκρανική οπτική: Στο Κίεβο, τα μέλη του UPA τιμώνται ως σύμβολα του αγώνα για την ανεξαρτησία, καθώς πολέμησαν για την απελευθέρωση από τη Μόσχα, προβάλλοντας αντίσταση τόσο απέναντι στη Σοβιετική Ένωση όσο και στη Ναζιστική Γερμανία.
Η πολωνική οπτική: Για τη Βαρσοβία, ο UPA ταυτίζεται με τις σφαγές της Βολυνίας (1943–1945), κατά τις οποίες υπολογίζεται ότι περίπου 100.000 Πολωνοί πολίτες εξοντώθηκαν από Ουκρανούς εθνικιστές, ενώ χιλιάδες Ουκρανοί έχασαν τη ζωή τους σε αντίποινα.
«Για τη συντριπτική πλειοψηφία της πολωνικής κοινωνίας, ο UPA παραμένει μια οργάνωση που ευθύνεται για βάναυσα εγκλήματα σε βάρος των πολιτών της Δημοκρατίας της Πολωνίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», ξεκαθάρισε στο διάγγελμά του ο Κάρολ Ναβρότσκι.
Ομαδικές επιστροφές παρασήμων από το Κίεβο
Η αντίδραση της Ουκρανίας ήταν άμεση και οργισμένη, με κορυφαίους αξιωματούχους να προχωρούν στην επιστροφή των πολωνικών παρασήμων τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σιμπίχα, έκανε λόγο για «στρατηγικό λάθος που ωφελεί μόνο τη Μόσχα», προσθέτοντας πως «κανείς πρόεδρος άλλης χώρας δεν θα υπαγορεύσει την ιστορία μας». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επικεφαλής των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών, Κιρίλο Μπουντάνοφ, και ο πρεσβευτής της Ουκρανίας στην Πολωνία, Βαζίλ Μποντνάρ, επέστρεψαν το Τάγμα της Αξίας της Πολωνικής Δημοκρατίας, κάνοντας λόγο για μια «ιστορικά άδικη απόφαση» και ένα «δώρο στον Μοσχοβίτη επιτιθέμενο».
Πολιτικές ισορροπίες και η στάση του Τουσκ
Η κρίση αυτή εκδηλώνεται λίγες ημέρες πριν από τη διεθνή διάσκεψη για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας στο Γκντανσκ, εντείνοντας την ανησυχία για τη συνοχή του αντιρωσικού μετώπου. Ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, χαρακτήρισε την απόφαση του Ζελένσκι για τη μετονομασία «ανησυχητική» και κάλεσε το Κίεβο να αναλάβει την ευθύνη για την ένταση, αν και έσπευσε να υπογραμμίσει ότι η στήριξη της Ουκρανίας παραμένει ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια της ίδιας της Πολωνίας.
Η μεταβολή του κλίματος αποτυπώνεται και στην πολωνική κοινή γνώμη, καθώς πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 65% των Πολωνών θεωρεί πως η κίνηση του Ζελένσκι θα βλάψει ανεπανόρθωτα τις διμερείς σχέσεις, την ώρα που η υποστήριξη για τη φιλοξενία του ενός εκατομμυρίου Ουκρανών προσφύγων στη χώρα παρουσιάζει σαφή κάμψη σε σχέση με το ξεκίνημα του πολέμου.
