Ονοματίστε τους όπως θέλετε. Εδώ δεν θα επαναλάβουμε τα αυτονόητα ούτε θα χαθούμε σε «καταγγελίες» ή «υπερασπίσεις» δίχως αντίκρισμα. Θα αποτυπώσουμε πραγματικότητες και θα δούμε πώς τις αντιμετωπίζουν άλλα κράτη. Ας ξεκινήσουμε από αυτό που δυστυχώς φέρνει πλέον τους Τσιγγάνους συχνότερα από όλα στην επικαιρότητα. Κάποτε ήταν οι μουσικοί και οι τραγουδιστές τους… Η έκθεση της ΕΛ.ΑΣ. για το οργανωμένο έγκλημα το 2024 είναι αποκαλυπτική: στις κλοπές και τις διαρρήξεις κυριαρχούν, με ποσοστό 76,26%, άτομα με ελληνική υπηκοότητα προερχόμενα κατά 76,69% από τις τάξεις των Ρομά. «Γεννιούνται» κλέφτες; Προφανώς όχι.
Αυτό συμβαίνει επειδή ζουν σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού, δίχως στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής, με ελλιπή πρόσβαση στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση. Ο πληθυσμός τους υπολογίζεται επισήμως περί τους 120.000, κατά πολλούς φορείς μπορεί και να υπερβαίνουν τους 200.000. Διάσπαρτοι σε 142 δήμους σε όλη τη χώρα, με τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις στην Ανατολή Μακεδονία και τη Θράκη. Στην Αττική ζει το υψηλότερο ποσοστό τους, το 25%, πανελλαδικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μάς κατατάσσει στα κράτη-μέλη της Ευρώπης με τους υψηλότερους πληθυσμούς Ρομά.
Η υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Πλαισίου για τους Ρομά αποτελεί εθνική υποχρέωση της Ελλάδος όπως αποτυπώνεται στην Εθνική Στρατηγική 2021-2030 για αυτούς. Για τον σκοπό αυτόν διατίθενται, εκτός από τους εθνικούς πόρους, κονδύλια από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά Ταμεία, το Ταμείο Ανάκαμψης και από άλλα ειδικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τα οποία ανέρχονται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ!
Και όμως η ενσωμάτωσή τους παραμένει απελπιστικά περιορισμένη! Διότι, όπως παρατηρεί η αρμόδια ευρωπαϊκή υπηρεσία για το κράτος μας, οι ενέργειες είναι αποσπασματικές, δεν υπάρχει ένα συνολικό σχέδιο ενσωμάτωσης με παρεμβάσεις στο θέμα της κατοικίας και της απασχόλησης. Ολα αρχίζουν και τελειώνουν με τη λογική της «επιδοματικής πολιτικής», πολύ συχνά για ψηφοθηρικούς λόγους, η οποία φυσικά ενισχύει την παραμονή στο περιθώριο.
Ας δούμε τι κάνουν με τους ίδιους ευρωπαϊκούς πόρους στην Ισπανία. Με τον συντονισμό εξειδικευμένων ΜΚΟ, όπως το Ιδρυμα Γραμματείας Τσιγγάνων, διέλυσαν τους μεγάλους καταυλισμούς και τα γκέτο, διασπείροντάς τους σε διαφορετικές περιοχές με τη διάθεση κοινωνικών κατοικιών μέσα σε γειτονιές του υπόλοιπου πληθυσμού, ο δικαιούχος επιδόματος πρέπει να συμμετέχει υποχρεωτικά σε πρόγραμμα επαγγελματικής εκπαίδευσης παρακολουθούμενος από σύμβουλο που ελέγχει την ικανότητά του να εργαστεί, τότε το επίδομα διακόπτεται, μεγάλες επιχειρήσεις έλαβαν οικονομικά κίνητρα για την πρόσληψη Ρομά, με αποτέλεσμα υψηλό ποσοστό των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα βρήκε νόμιμη απασχόληση, τα παιδιά εντάσσονται στην υποχρεωτική εκπαίδευση υπό την επίβλεψη κρατικού φορέα, όχι από το σχολείο, που μεριμνά για τη μεταφορά και την παρουσία τους. Ταυτοχρόνως η Ισπανία αναγνωρίζει τη σημαντική πολιτιστική συνεισφορά των Ρομά στη χώρα, με σημαντικές πρωτοβουλίες που προωθούν την ιστορική τους αναγνώριση και την πολιτική τους εκπροσώπηση, καταπολεμώντας παράλληλα τα ρατσιστικά στερεότυπα εις βάρος τους. Κάτι μας δείχνουν όλα αυτά. Εκτός και αν έχουμε τόσα πράγματα για… πέταμα (!), που τους θέλουμε μόνο για παλιατζήδες!
