Δολοφονημένες γυναίκες μέσα σε βαλίτσες. Μακελεμένα βρέφη σε καταψύξεις. Βιασμοί ανηλίκων. Γονείς παραδίδουν τα μωρά τους σε κατακάθια για να εκτονώσουν την ανωμαλία τους πάνω τους. Αιμομιξία. Παιδεραστία. Ξεκαθαρίσματα λογαριασμών μαφιόζων. Κολλητοί υπουργών και πρωθυπουργών πρωταγωνιστές στο έγκλημα. Ανώτατοι δικαστικοί σπρώχνουν κοκαΐνη σε ανηλίκους με αντάλλαγμα σεξ. Σε κάθε γωνιά της εξουσίας γλοιώδη πρόσωπα. Και μόνο η όψη τους προδίδει τα ψυχικά βδελύγματα που κρύβονται κάτω από το «ενάρετο» προσωπείο. Κι όπως είναι πάνω, έτσι και κάτω. Η «κορυφή» της κοινωνίας και η βάση της έχουν εξισωθεί ως προς τις παρακμιακές έξεις και συμπεριφορές. Σε λίγο καιρό θα διαφέρουν μόνο ως προς την έκταση των συνεπειών των πράξεών τους. Ποσοτική η διαφορά του κακού, όχι ποιοτική.
Τα σώματα των νέων στιγματισμένα από μυριάδες τατουάζ που κάνουν την επιδερμίδα να φαντάζει σαν ξεφτισμένη κουρελού. Στους εφηβικούς και νεανικούς νόες βουίζουν μονότονοι ήχοι και στίχοι που εγκωμιάζουν το έγκλημα. Η παραβατικότητα παρουσιάζεται σαν το απόλυτο ιδανικό. Στόχος ζωής η εξομοίωση με συμμορίτη των ΗΠΑ που ζει σε γειτονιές-χωματερές, αγοράζει και πουλά λευκή σάρκα και ναρκωτικά, εκβιάζει και σκοτώνει για ψύλλου πήδημα. Κάθε ελεύθερη επιφάνεια της πόλης γεμάτη από τη λέπρα του γκράφιτι. Στο κέντρο της πρωτεύουσας βασιλεύει η μπόχα από ούρα και κόπρανα. Απλωμένες στρωματσάδες αστέγων. Τοξικομανείς κάνουν τη δόση τους σε κοινή θέα. Δίπλα τους περνούν μυριάδες απρόσκλητοι επισκέπτες, των οποίων η καρτ βιζίτ είναι οι μπούρκες και τα φέσια τους. Και το σούρουπο, μαζί με το σκοτάδι που απλώνεται στην πόλη, η οποία κάποτε μοίραζε το φως της στην ανθρωπότητα, έρχεται κι ο φόβος. Είναι δοκιμασία και ρίσκο συνάμα μια νυχτερινή βόλτα στην Αθήνα. Κι οι Ελληνες μειώνονται. Φεύγουν στο εξωτερικό όσοι μπορούν να αποδράσουν. Οι παραμένοντες γερνούν και αποκάμουν. Οι επήλυδες αυξάνονται και πληθύνονται. Η αντικατάσταση του πληθυσμού φέρνει και αντικατάσταση αξιών.
Αν αντικρίσει κάποιος το ντεκόρ μέσα στο οποίο επιβιώνουμε, θα συνειδητοποιήσει ότι είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε η πορεία να μην έχει άλλη κατεύθυνση παρά την κατηφόρα. Οσα συμβαίνουν στην Αθήνα και γενικότερα στην Ελλάδα παραπέμπουν στο «φαινόμενο του Εωσφόρου», το πείραμα που πραγματοποιήθηκε το 1971 στο πανεπιστήμιο Στάνφορντ των ΗΠΑ. Επικεφαλής και εμπνευστής του, ο Αμερικανός ψυχολόγος Φίλιπ Ζιμπάρντο (1933-2024). Οπως διαβάζουμε στη διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια Wikipedia, αυτό το πείραμα έγινε «με κρατική επιχορήγηση από το Γραφείο Ναυτικών Ερευνών των ΗΠΑ (U.S. Office of Naval Research). […] Σε 24 κλινικά υγιή άτομα ανατέθηκε τυχαία να είναι “φυλακισμένοι” ή “φύλακες” σε ένα τεχνητό μπουντρούμι, που βρίσκεται στο υπόγειο του κτιρίου της ψυχολογίας, στο πανεπιστήμιο Στάνφορντ […] Το -προγραμματισμένο για δύο εβδομάδες- πείραμα για την ψυχολογία της ζωής στη φυλακή έληξε έπειτα από μόλις έξι ημέρες, λόγω του συναισθηματικού τραύματος που υπέστησαν οι συμμετέχοντες. Οι σπουδαστές άρχισαν γρήγορα να υποδύονται τους ρόλους τους, οι μεν “φύλακες” να γίνονται σαδιστές και οι δε “κρατούμενοι” να παρουσιάζουν ακραία παθητικότητα και κατάθλιψη».
Στο βιβλίο του με τίτλο «The Lucifer Effect: Understanding How Good People Turn Evil (2007)» (η ελληνική έκδοση είναι «Η επιρροή του Εωσφόρου / Πώς καλοί άνθρωποι γίνονται κακοί», εκδόσεις University Studio Press, 2011) ο Ζιμπάρντο εξηγεί ότι το κακό δεν είναι απλώς θέμα κάποιων μεμονωμένων «σάπιων μήλων» (η ατομική ψυχοπαθολογία, δηλαδή), αλλά αποτέλεσμα του «κακού καλαθιού» (του συστήματος και των συνθηκών που έχει διαμορφώσει αυτό το σύστημα). Οι παράγοντες που οδηγούν στην εξομοίωση με το κακό είναι: Αποπροσωποποίηση: Η απώλεια της ατομικής ταυτότητας και της προσωπικής ευθύνης μέσα σε μια ομάδα ή πίσω από μια στολή/μάσκα.
Απανθρωποποίηση: Η τάση να βλέπουμε τους άλλους όχι ως ατομικές οντότητες, αλλά ως κατηγορίες, αριθμούς ή «εχθρούς».
Η Δύναμη του Ρόλου: Οταν το άτομο υιοθετεί έναν κοινωνικό ρόλο, τείνει να συμπεριφέρεται σύμφωνα με τις προσδοκίες αυτού του ρόλου, αφήνοντας στην άκρη τις προσωπικές του αξίες.
Υπακοή στην αυθεντία: Η τυφλή συμμόρφωση σε κανόνες και εντολές ανώτερων δομών, χωρίς κριτική σκέψη.
Τι σημαίνουν όλα τούτα; Οτι όπως στο αριστοτελικό «έθος» γινόμαστε το αποτέλεσμα των καθημερινών δραστηριοτήτων μας, των συνηθειών μας, έτσι και στο «Φαινόμενο του Εωσφόρου» η καθημερινή τριβή με ένα περιβάλλον εξουσίας ή βίας διαμορφώνει σταδιακά τον χαρακτήρα. Το άτομο εξομοιώνεται πλήρως με το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί.
Κι αυτό το «κακό καλάθι» της Ελλάδας το έχουν πλέξει οι… εκλεκτοί μας, εκείνοι που ψηφίζουμε για να μας εκπροσωπήσουν στο Κοινοβούλιο, εκείνοι που εμπιστευόμαστε για την ενημέρωσή μας, οι διαμορφωτές της άποψής μας.
Εχει μεγάλη πελατεία στην Ελλάδα ο Εωσφόρος…
κή έκδοση του βιβλίου «The Lucifer Effect: Understanding How Good People Turn Evil»
