Τα καλοκαίρια στη νοτιοανατολική Ευρώπη, χρόνο με τον χρόνο, επεκτείνονται και βαραίνουν. Σε πόλεις, παραλίες, αγροτικές και δασικές περιοχές η ζέστη διαρκεί περισσότερο και επαναπροσδιορίζει τον ρυθμό της καθημερινότητας. Το φετινό καλοκαίρι δεν αναμένεται να αποτελέσει εξαίρεση. Τα επιστημονικά μοντέλα για την περιοχή μας δείχνουν τάση -η οποία μένει να επαληθευτεί- διατήρησης θερμοκρασιών πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, κάτι που αποδίδεται στην υπερθέρμανση των ωκεανών και σε παγκόσμιους κλιματικούς μηχανισμούς, όπως το «Ελ Νίνιο», το οποίο ενδέχεται να ενισχύει την παγκόσμια θερμική ανωμαλία.
Η Μεσόγειος είναι ένας τόπος όπου ο ήλιος δεν φωτίζει απλώς, διαμορφώνει το κλίμα, τη ζωή και τον πολιτισμό. Αυτό το φως, όμως, έχει αρχίσει να καίει με τρόπο που δυσκολευόμαστε πια να διαχειριστούμε. Από το καλοκαίρι του 2023 ο πλανήτης έχει ξεπεράσει το κατώφλι του 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, στόχος που ετέθη στη Συμφωνία των Παρισίων.
Διαβάστε ακόμα: Ο Κάθετος Διάδρομος επεκτείνεται στα Δυτικά Βαλκάνια – Συμφωνία για τα επόμενα βήματα
Η χώρα μας είναι ένα από τα πιο εκτεθειμένα σημεία του πλανήτη, ένα από τα παγκόσμια «hot spots», όπου η θέρμανση χτυπά σκληρότερα και πάντα πρώτα τους πιο αδύναμους: ηλικιωμένους, μικρά παιδιά, όσους ζουν με χρόνιες παθήσεις, όσους δεν έχουν την πολυτέλεια να κλειστούν σε δροσερό δωμάτιο.
Στο μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας καταγράφονται περισσότεροι από 120 επιπλέον θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκων ετησίως την περίοδο 2015-2024 σε σύγκριση με τη δεκαετία 1991-2000. Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η Αττική.
Οι πυρκαγιές βλάπτουν, λοιπόν, σοβαρά την υγεία όλων όσοι εκτίθενται στον καπνό, ακόμα και αν βρίσκονται πολλά χιλιόμετρα μακριά από την πύρινη εστία. Ο καπνός μπορεί να ταξιδέψει εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα, αν οι άνεμοι είναι ισχυροί.
Ανάλυση των επιπτώσεων του καπνού των πυρκαγιών σε κυτταρικό και μοριακό επίπεδο, με ιδιαίτερη έμφαση στις αλλαγές γονιδιακής έκφρασης και στη δραστηριότητα των ανοσοκυττάρων. Οι αλλαγές στα κύτταρα μνήμης CD8+ Τ και στα επίπεδα βιοδεικτών φλεγμονής και τοξικότητας υπογραμμίζουν την ευαισθησία του ανοσοποιητικού συστήματος στις περιβαλλοντικές εκθέσεις. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η ανίχνευση αλλαγών σε 133 γονίδια που σχετίζονται με αλλεργίες και άσθμα, καθώς και η σύνδεση των κυττάρων με τοξικά μέταλλα όπως ο υδράργυρος και το κάδμιο, στοιχείο που αναδεικνύει την ευρύτητα των αρνητικών επιπτώσεων της έκθεσης.
Παράλληλα, η έκθεση σε σωματιδιακή ύλη της ατμόσφαιρας μπορεί να πυροδοτήσει φλεγμονώδεις αποκρίσεις και οξειδωτικό στρες στο κεντρικό νευρικό σύστημα, συμβάλλοντας έτσι σε χρόνιες νευρολογικές παθήσεις. Ιδιαίτερα στην περίπτωση του καπνού δασικών πυρκαγιών, έχει φανεί πως τα αιωρούμενα μικροσωματίδια περιέχουν ένα τοξικό «χημικό φορτίο», αποτελούμενο όχι μόνο από προϊόντα καύσης της βιομάζας, αλλά και από βαρέα μέταλλα και καρκινογόνες οργανικές ενώσεις (λόγω καύσης πλαστικών, χρωμάτων κ.ά. σε κατοικημένες περιοχές). Η εισπνοή αυτού του μείγματος εναποθέτει στον οργανισμό ουσίες που μπορεί να παραμείνουν για μεγάλα διαστήματα και να επηρεάσουν τόσο τη νευρολογική όσο και την ανοσολογική λειτουργία. Τα ευρήματα αυτά στηρίζουν την άποψη ότι τα φαινόμενα όπως ο καπνός των πυρκαγιών μπορούν να επιδεινώσουν προβλήματα υγείας (π.χ., άσθμα, αλλεργίες, γνωστικές δυσλειτουργίες) μέσω πολύπλοκων μηχανισμών.
Παράλληλα, αποτυπώνεται επιδείνωση των φαινομένων ξηρασίας.
Οι συνέπειες επεκτείνονται και στην εργασία. Η Αττική συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές περιοχές με τις μεγαλύτερες απώλειες ωρών εργασίας λόγω θερμικής καταπόνησης. Η αύξηση της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας εκτιμάται ότι μειώνει την προσφορά εργασίας κατά περίπου 24 ώρες ανά εργαζόμενο ετησίως στην Ευρώπη.
Η κλιματική αλλαγή ενίσχυσε περαιτέρω και την εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων μέσω κουνουπιών. Ανάλογες τάσεις εμφανίζουν και οι ιοί Τσικουνγκούνια και Zika, που επίσης μεταδίδονται από κουνούπια.
Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι δεν πλήττονται όλοι εξίσου. Τα χαμηλού εισοδήματος νοικοκυριά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας λόγω καυσώνων και ξηρασίας, ενώ εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στη θερμική καταπόνηση. Οι φτωχότερες περιοχές πλήττονται περισσότερο από δασικές πυρκαγιές και διαθέτουν λιγότερους χώρους πρασίνου.
Πηγή: Dealnews.gr