Μέσα από εσωτερικά έγγραφα, οι Financial Times αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο τέσσερα υψηλόβαθμα στελέχη της Gazprombank αποκόμισαν αστρονομικά κέρδη. Εξασφαλίζοντας μεγάλα προσωπικά δάνεια από το κεντρικό κατάστημα, προχώρησαν στην αγορά υποτιμημένων ομολόγων της Gazprom στην Ευρώπη. Στη συνέχεια, τα αντάλλαξαν στη Ρωσία με νέους τίτλους πλήρους αξίας. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περισσότερες από 50 τέτοιες κινήσεις, οι οποίες απέφεραν συνολικά πάνω από 9 εκατ. ευρώ.
Το διάταγμα Πούτιν και η πρώτη κίνηση
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 και οι επακόλουθες κυρώσεις «εγκλώβισαν» τα εν λόγω ομόλογα στην ευρωπαϊκή αγορά, ρίχνοντας την τιμή τους ακόμα και στο ήμισυ της αρχικής αξίας, καθώς η αποπληρωμή των τόκων κατέστη αδύνατη. Τα δεδομένα ανατράπηκαν στις 5 Ιουλίου 2022. Τότε, σχετικό διάταγμα του Βλαντίμιρ Πούτιν έδωσε το πράσινο φως στους επενδυτές να μετατρέψουν αυτούς τους μπλοκαρισμένους τίτλους σε νέους, διαπραγματεύσιμους σε ρούβλια.
Ο Ντμίτρι Ντέρκατς, τότε διευθυντής της Gazprombank Luxembourg, άδραξε αμέσως την ευκαιρία. Αφού άνοιξε προσωπικό λογαριασμό στην τράπεζα –παρακάμπτοντας την εσωτερική πολιτική– και εξασφάλισε χρηματοδότηση από τη Μόσχα, ξεκίνησε τις αγορές. Σε μία περίπτωση, πλήρωσε 65.000 ευρώ για έναν τίτλο με ονομαστική αξία 150.000 ευρώ, αποκομίζοντας αργότερα δυνητικό κέρδος περίπου 85.000 ευρώ. Το στοιχείο που προκαλεί ερωτήματα είναι πως η εν λόγω αγορά ολοκληρώθηκε μήνες πριν η εταιρεία ανακοινώσει επίσημα την επιλεξιμότητα του συγκεκριμένου ομολόγου.
Το συντονισμένο σχέδιο και η ευρωπαϊκή εποπτεία
Από τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, τα υπόλοιπα τρία μέλη του διοικητικού συμβουλίου στο Λουξεμβούργο (Σεργκέι Νεκράσοφ, Σεργκέι Μπελούσοφ, Πάβελ Μπολσάκοφ) ακολούθησαν την ίδια τακτική. Οι τέσσερις τους πραγματοποιούσαν ταυτόχρονες αγορές των ίδιων τίτλων, συχνά πριν υπάρξει επίσημη δημόσια ενημέρωση. Μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου 2022, δέχθηκαν εμβάσματα που ξεπερνούσαν τα 17 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση αυτών των κινήσεων. Οι άψογα χρονισμένες αγορές εγείρουν ισχυρές υποψίες για εσωτερική πληροφόρηση (insider trading), καθώς οι τίτλοι ήταν δυσεύρετοι και τα χρονικά περιθώρια στενά.
Παράλληλα, νομικοί κύκλοι εντοπίζουν κινδύνους καταστρατήγησης των ευρωπαϊκών κυρώσεων, καθώς στη διαδικασία ανταλλαγής ενεπλάκη το National Settlement Depository (NSD) της Ρωσίας, το οποίο υπόκειται σε περιορισμούς. Η αρμόδια εποπτική αρχή του Λουξεμβούργου (CSSF) διενήργησε έλεγχο την άνοιξη του 2023, διαπιστώνοντας παραβιάσεις εσωτερικών κανονισμών περί προσωπικών λογαριασμών και ελλιπείς ελέγχους στους συγκεκριμένους πελάτες «υψηλού κινδύνου», χωρίς όμως να επιβάλει κυρώσεις. Η ίδια η εταιρεία και τα εμπλεκόμενα πρόσωπα αρνούνται κάθε κατηγορία περί παρανομίας. Σήμερα, και οι τέσσερις έχουν αποχωρήσει από την τράπεζα, με τον Νεκράσοφ να βρίσκεται πλέον στη διοίκηση της ρωσικής ομάδας Σπαρτάκ Μόσχας.
