Δεν είχαμε πάρει άλλη φορά τα όρη και τα βουνά, ομολογώ. Το υγρό στοιχείο μάς τράβαγε πάντα. Ιδίως αυγουστιάτικα. Το θεωρούσα ιεροσυλία. Ασε την κοροϊδία των φίλων… Εσύ απ’ τη Λευκάδα, τι σ’ έπιασε; Μύγα σε τσίμπησε; Οι φίλοι μας οι Σακελλαριάδηδες είχαν την εμπειρία των βουνών κατακαλόκαιρο κι εμείς τους είχαμε τυφλή εμπιστοσύνη. Και δεν διαψευσθήκαμε.
Για τη διαμονή και την περιήγηση στους αρχαιολογικούς χώρους είχε μεριμνήσει ο Κωστής. Ούτε ταξιδιωτικό γραφείο να ‘ταν. Λεπτομερέστατος, αναλυτικός και πρακτικός. Ολα σχεδιασμένα. Ενας χάρτης γεωγραφίας, με σημειώσεις για κάθε περιοχή. Χειρόγραφος.
Προορισμός Αγιος Αθανάσιος, Παλαιός. Υψόμετρο 1.200. Υπήρχε κι ο νέος. Κάτω από το Καϊμακτσαλάν. Ο Βόρας στα βουλγαρικά, ονομασία που αγνοούσα. Ελληνική δεν υπάρχει; Πολλά μαγαζιά είχαν αυτήν την ονομασία. Π.χ. Βόρα γεύσεις. Μάχες αιματηρές είχαν δοθεί μεταξύ Βουλγάρων κι Ελλήνων στο Μακεδονικό και στη συνέχεια γνωστές από τον Εμφύλιο η πρόθεση και η προσπάθεια να καπηλευτούν το όνομα και την περιοχή οι Σκοπιανοί ή Βόρειοι Μακεδόνες με υπογραφή Τσίπρα. Μόνο που έχει μείνει μόνο το «Μακεδονία».
Το «Βόρεια» εξαλείφθηκε. Στις γύρω περιοχές διαμένουν, στην άλλη πλευρά του όρους, και καραδοκούν ακόμη για τα ιερά μακεδονικά εδάφη, τα ποτισμένα με αίμα. Αναφέρονται από τους ντόπιους περιπτώσεις με αλυτρωτισμούς και φιέστες των φιλοσκοπιανών που δεν λείπουν σε κάθε ευκαιρία.
Στη Βεργίνα
Ντρεπόμασταν, είν’ η αλήθεια, με τη γυναίκα μου που δεν είχαμε επισκεφθεί, δεν κάναμε ένα προσκύνημα, στη Βεργίνα. Καμία δικαιολογία. Την επόμενη μέρα δεν κρατιούνται οι Σακελλαριάδηδες, κι εκεί που βρισκόμασταν αρκετά μακριά ξεκίνησε ο Κωστής, μέσα από χωράφια και χωματόδρομους και επαρχιακές οδούς, να τρέχει στο… άγνωστο, χωρίς να μας λέει πού πάμε. Παντού πράσινο. Πανδαισία χρωμάτων κι αποχρώσεων του πρασίνου. Θεέ μου, τι ομορφιά. Παράδεισος.
Δεξιά αριστερά, καλλιέργειες παντού. Ολα τα οπωροφόρα. Ροδακινιές, βερικοκιές, μηλιές, γιαρμάδες, όλες οι ποικιλίες, ακόμη μάζευαν για να μας τα φέρουν κάτω, στο μεγάλο χωριό. Οσα δεν πάνε εξωτερικό. Ευφορία απίστευτη. Μεγαλείο. Δεν άντεξα τον πειρασμό και κατέβηκα να κόψω δύο. «Ε», μου λέει ένας ντόπιος, «είναι βιομηχανικά αυτά, δεν τρώγονται. Ελα να σου δώσω εγώ!».
Πολλή η ζέστη μεσημεριάτικα, κι ο κάμπος ζεμάταγε. Είχε βέβαια το air-condition, αλλά έλεγες «τι ωραία να ήμασταν στον Αγιο Αθανάσιο με τις χαμηλές για την εποχή θερμοκρασίες και τη δροσιά του». Κι έτρεχε ο Κωστής και δεν καταλαβαίναμε πού μας πάει. Δεν φαινόταν πάντως να τον βάρεσε κατακούτελα η ζέστη και να πήρε τους δρόμους. Μετά ταξίδι μιας ώρας και, καταλάβαμε τον προορισμό.
Ηταν οι αρχαιολογικοί βασιλικοί τάφοι στη Βεργίνα, που έκλεινε στις 8 κι έπρεπε να προλάβουμε και να ‘χουμε χρόνο στη διάθεσή μας για την ξενάγηση. Ενθουσιαστήκαμε! Ηταν για άλλη μέρα στο πρόγραμμα, αλλά η προσμονή μας ήταν τόσο μεγάλη, που δεν μπορούσε να περιμένει. Δέος μάς κατέλαβε, μια ανατριχίλα μάς διαπέρασε σ’ όλο το σώμα. Εδώ ήταν θαμμένοι οι Μακεδόνες βασιλείς. Ισως κι ο Μέγας Αλέξανδρος, όπως πιθανολογούσε και η σπουδαία Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, και μάλιστα με επιμονή και φορτικότητα προσπαθούσε να πείσει τον Μανόλη Ανδρόνικο, τον αρχαιολόγο που του οφείλουμε τόσο πολλά.
Για τους τάφους, τις ελληνικές επιγραφές των Μακεδόνων, τα αναθήματα, τα κτερίσματα και τα κοσμήματα που συνόδευαν τον νεκρό και τόσα άλλα που πιστοποιούσαν την ελληνικότητα της Μακεδονίας. Την ελληνική γη, την οποία υπερασπίστηκαν δεκάδες χιλιάδες για να παραμείνει ελληνική. Θυσίες και αίμα πολύ, από Ελληνες από κάθε κομμάτι της Ελλάδας και της Γης, που ήλθαν να πολεμήσουν για την ιερότητα των χωμάτων αυτών. Και μια τέτοια εποχή, σαν τη δική μας, που πολλοί Ελληνες «φιλέλληνες» θέλουν να τα διαγράψουν απ’ την Ιστορία μας και τον πολιτισμό μας, ας σκύψουν ευλαβικά στα χώματα αυτά κι ας προσκυνήσουν τις άγιες μορφές που θυσιάστηκαν για μας.
Δύσκολοι καιροί γιατί η παγκοσμιοποίηση και η συνεχής προσπάθεια, αμέσως ή εμμέσως, εν γνώσει ή μη, αφελληνισμού εντός των τειχών της χώρας, έχουν καταστήσει επικίνδυνη αυτή την πολιτική του κατευνασμού, γενικά και ειδικά. Η υποβάθμιση της ελληνικής παιδείας είναι εμφανής στα σχολεία εδώ και πολλά χρόνια. Το δείχνει κι η χαμηλή κατάταξη σε διαγωνισμούς της Ε.Ε., ιδιαίτερα στην κατανόηση κειμένου. Ακολούθησε η επίσκεψη στο νέο Μουσείο ΑΙΓΑΙ με την πλούσια και ανεπανάληπτη έκθεση των συλλογών, που ήλθε να προστεθεί στους τάφους της Βεργίνας. Ακόμη ένα μαργαριτάρι σπάνιο κι ανεξίτηλα συνδεδεμένο με την ελληνικότητα της Μακεδονίας μας.
Εγρήγορση
Αλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι ελληνικές σημαίες στολίζουν τα χωριά και τις πόλεις της Μακεδονίας. Παντού σπαρταράει η ψυχή των Ελλήνων, νεκρών και ζωντανών, δικαιωμένων κι αδικαίωτων, που ζητούν εγρήγορση. Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη… Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω.
Επιστροφή στον Αγιο Αθανάσιο. Σε ύψος 1.200 μέτρων, σ’ ένα τοπίο μοναδικό, σπάνιας ομορφιάς κι εκπάγλου καλλονής, μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο. Επιστρέψαμε πλήρεις ευωχίας πνευματικής και ψυχικής να ξεκουραστούμε. Θερμοκρασία 28 βαθμοί. Στην Αθήνα καίγονταν. Εμείς δροσιζόμασταν. Καθίσαμε έξω από το κατάλυμα. Μυρίζαμε τη φύση. Ακούγαμε τους ήχους. Απολαμβάναμε. Δεν μιλούσαμε.
Αφουγκραζόμασταν τα πάντα. Ημασταν σ’ άλλον πλανήτη. Εξωτικό. Μακριά από τις μικρότητες. Μόνο το σκυλί, ο Αρης, ήλθε δίπλα μας και κάθισε σιωπηλό. Απολάμβανε κι αυτός την ωραιότητα της στιγμής. Τη μοναξιά. Κι όμως όλα γύρω υμνούσαν τη φύση, τον Θεό, με τον δικό τους τρόπο. Στο πρόγραμμα έχουμε και την ξακουστή Πέλλα! Το όνειρο για την ολοκλήρωση της προσκύνησης στους Αγίους Τόπους. Ολη η Μακεδονία είναι μια πρόκληση εξερεύνησης. Χαράς, ελπίδας και ανανέωσης! Αναγέννησης!
*Πρώην πρόεδρος ΔΣΑ
