Η παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο νησιωτικό σύμπλεγμα του Καστελόριζου αποδείχθηκε (με τη φωτεινή εξαίρεση της άμεσης χορηγίας της Βουλής για αναγκαία έργα και του σχεδίου εκσυγχρονισμού των υποδομών) μια χαμένη ευκαιρία υπογράμμισης των ελληνικών συμφερόντων και δικαίων.
Οι μαζικές παραβάσεις των κανόνων κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών, οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και οι εμπλοκές μαχητικών καταπάτησαν όχι μόνο το -αποδεδειγμένα πλέον- κουρελόχαρτο της Διακήρυξης των Αθηνών του Δεκεμβρίου 2023, αλλά και το ουσιώδες Μνημόνιο Παπούλια – Γιλμάζ του Μαΐου του 1988.
Γιατί η συμφωνία επέκτασης των όρων του μνημονίου τον Ιούνιο του 2006, επί πρωθυπουργών Κ. Καραμανλή και Ρ.Τ. Ερντογάν και υπουργών Εξωτερικών Ντ. Μπακογιάννη και Αμπ. Γκιούλ, προβλέπει την αποχή από μείζονες στρατιωτικές δραστηριότητες και ασκήσεις από τις 15 Ιουνίου ως τις 15 Σεπτεμβρίου κάθε έτους.
Ο κ. Μητσοτάκης -μάλλον- δεν αισθάνθηκε καν την υποχρέωση και -σίγουρα- δεν έκρινε σκόπιμο να επισημάνει προς την Αγκυρα, τους εταίρους στην Ε.Ε. και τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ ούτε τα απολύτως στοιχειώδη για την ελληνική διπλωματία. Μεταξύ άλλων, ότι, ακριβώς τις ημέρες που βρισκόταν στην ακριτική περιοχή (11 ως 13 Σεπτεμβρίου) και κατά παραβίαση των προβλέψεων του μνημονίου, η τουρκική αεροπορία αφενός έθεσε σε κίνδυνο δεκάδες πτήσεις των διεθνών αερογραμμών και αφετέρου παραβίασε την κυριαρχία ενός μέλους της Ε.Ε με το οποίο η Αγκυρα οφείλει να έχει καλές γειτονικές σχέσεις βάσει των όρων των ενταξιακών διαπραγματεύσεων του 2005.
Ο κ. Μητσοτάκης προφανώς έχει πολιτική αλλεργία με τον κ. Καραμανλή, αλλά προκαλεί απορία γιατί αγνοεί το έργο και της κυρίας Μπακογιάννη ως προς το διευρυμένο μνημόνιο. Επιπλέον, πέραν της προσωπικής ταπείνωσης του πρωθυπουργού (καθώς ο κ. Ερντογάν δεν τον σεβάστηκε λίγες ημέρες μετά τις συζητήσεις στην Αθήνα με τον προσωπικό απεσταλμένο του και διευθυντή της μυστικής υπηρεσίας ΜΙΤ, Ιμπραχίμ Καλίν), «αγνοείται» -με ευθύνη του κ. Μητσοτάκη- η τύχη και ενός βασικότατου στοιχείου της ελληνικής επιχειρηματολογίας.
Ενώ ο πρωθυπουργός μίλησε για διάλογο και «σχέσεις φιλικές, χωρίς προκλήσεις, με προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο», δεν επιβεβαίωσε την πάγια αρχή -όλων των κυβερνήσεων από το 1974 ως τη Διακήρυξη των Αθηνών- για το αδιαίρετο των εθνικών συνόρων από τις εκβολές του ποταμού Εβρου ως το Καστελόριζο. Τι πιο λογικό για τον εκάστοτε πρωθυπουργό, ειδικά όταν ομιλεί στη Μεγίστη, στη Στρογγύλη και τη Ρω για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, να τονίζει τον πυρήνα των θέσεων της Ελλάδας για τα θαλάσσια σύνορα;
Ανεξαρτήτως τι συζητούν ο κ. Μητσοτάκης και ο εξωκοινοβουλευτικός υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, με τους Τούρκους ομολόγους τους, δεν είναι δυνατόν να μην αναφέρονται πάντα στο «αδιαίρετο». Αλλη θα είναι η προσέγγιση των δικαστηρίων της Χάγης ή του Αμβούργου για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ με βάση το «αδιαίρετο», διαφορετική με βάση μόνο τη νήσο Στρογγύλη και, ενδεχομένως, πολύ διαφορετική όταν ολόκληρο το σύμπλεγμα 13 νησιών, νησίδων και βραχονησίδων του Καστελόριζου εξεταστεί ως γεωγραφικό και διοικητικό τμήμα των Δωδεκανήσων.
Παράλληλα, αν και τις τελευταίες ημέρες δίδονται ανεπίσημες διαβεβαιώσεις για επιτάχυνση και ολοκλήρωση των διαδικασιών, αγνοείται -πάνω από τέσσερις μήνες- η τύχη του Προεδρικού Διατάγματος για το «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες». Ο επίσης διορισμένος, εξωκοινοβουλευτικός υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου (ενδοκυβερνητικά αποκαλούμενος «θέλω να γίνω Γεραπετρίτης στη θέση του Γεραπετρίτη»), είχε έτοιμο το Π.Δ. από τις αρχές του περασμένου Μαΐου, και στις 15 Ιουλίου 2026 ανακοίνωσε πανηγυρικά την υπογραφή και την προώθησή του στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Εκτοτε, μολονότι η Τουρκία ανακήρυξε στις 15 Αυγούστου τα δύο παράνομα θαλάσσια πάρκα της (που απομονώνουν πλήρως το Καστελόριζο και πολιορκούν Λήμνο και Σαμοθράκη), ο κ. Παπασταύρου δεν έχει επανέλθει στο θέμα. Ο δε κ. Μητσοτάκης, στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ, δεν είπε λέξη για το συγκεκριμένο Προεδρικό Διάταγμα, αν και υπογράμμισε τη σημασία του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού «που υλοποιείται στην πρωτοβουλία για τα θαλάσσια πάρκα».
Νομικές διορθώσεις
Τι να πει, βέβαια, ο πρωθυπουργός, όταν -σύμφωνα με απόλυτα διασταυρωμένες πληροφορίες- το υπουργείο Εξωτερικών έχει κρίνει αναγκαίες αρκετές νομικές διορθώσεις στο κείμενο και στους χάρτες του Προεδρικού Διατάγματος του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας; Ο κ. Γεραπετρίτης, μάλιστα, έχει καταστήσει σαφές, μέσω των αρμόδιων ανώτερων διπλωματών, ότι την τελική ευθύνη των διατυπώσεων θα έχει ο κ. Παπασταύρου. Και σαν να μην έφτανε αυτό, στην υπόθεση εμπλέκεται και ένας τρίτος (!) διορισμένος, εξωκοινοβουλευτικός υπουργός, ο επί της Αγροτικής Αναπτύξεως Μαργαρίτης Σχοινάς, ο οποίος εξέφρασε επιφυλάξεις για επιμέρους διατάξεις του Π.Δ.
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
