Εκπληρώσαμε τον βασικό σκοπό της επίσκεψής μας που ήταν οι βασιλικοί τάφοι της Βεργίνας, το Μουσείο των Αιγών και η Πέλλα. Τρέξαμε να τα προλάβουμε όλα. Επιτυχώς. Μάλλον τα καταφέραμε! Τώρα είμαστε ελεύθεροι να κινηθούμε κατά βούληση. Να δούμε μακεδονικά εδάφη, τη φύση τους, τα θαυμαστά τοπία, τον έξοχο πολιτισμό τους, τη λαμπρότητά τους.
Ξεκινήσαμε πρωί, όπως πάντα. Ο Κωστής ακούραστος. Αψογος! Εβλεπε τα χιλιόμετρα σαν δρομέας μεγάλων αποστάσεων. Ελειπε το καπέλο του οδηγού, που φορούσαν στις ελληνικές ταινίες, επισήμανε η Αθανασία, πάντα με ωραίο χιούμορ. Σπάνιο κι αυτό. Η Ευγενία, ακοίμητη φρουρός, πάντα σε εγρήγορση συνεχή.
Μας ξεπροβόδισε η κ. Ρούλα, όπως πάντα. Ευγενής, πανέξυπνη, αυτοδημιούργητη. Αλλωστε ξεκίνησε με μπαρ στην περιοχή, εξ ου και η θαυμάσια μουσική ηρεμούσε, γαλήνευε. Σχεδιασμένα by Ρούλα. Κι ο Γιάννης, ο σύζυγος, βοηθούσε πολύ κι έπαιζε κι ωραίο μπιλιάρδο. Και με στοιχήματα, μάλιστα.
Κάθε μέρα, φεύγοντας αλλά και κατά την επιστροφή, σταματούσαμε στην πηγή που ήταν λίγο πιο κάτω. Γεμίζαμε τα μπουκαλάκια, έξι τον αριθμό, που είχαμε μαζί, ισοτιμία, ισονομία, και απολαμβάναμε το καθαρό, φρέσκο και γάργαρο νερό. Τι πιο ωραίο, πιο υγιεινό. Μας είπαν ότι κι αυτό έχει λιγοστέψει.
Ανεβήκαμε λοιπόν στο περίφημο Καϊμακτσαλάν, τον Βόρα. Καταπληκτική η διαδρομή, μέσα σε δασώδεις περιοχές, κι ανάσαινες καθαρό αέρα. Οξιές, δρύες, καστανιές, μαύρα πεύκα. Ολα σε αρμονία και πλούτο της μάνας γης. Οσο ανέβαινες ψηλά, τόσο πιο πολύ ήθελες ν’ ανοίξεις όλα τα παράθυρα και να πετάξεις σαν τους γυπαετούς, ψηλά στα κορφοβούνια, ν’ αγναντέψεις τον ορίζοντα και να λησμονήσεις πολέμους και αίμα και δυστυχία των ανθρώπων.
Ελεύθερος κι ευτυχισμένος. Συμφιλιωμένοι με τη φύση κι όχι εχθροί. Είναι η εποχή, βέβαια, που το Καϊμακτσαλάν, με το χιονοδρομικό κέντρο, κι όλα τα περί αυτό, προετοιμάζονταν για να υποδεχθούν σε λίγο τους σκιέρ και μη, τους επισκέπτες, που καταφθάνουν κάθε χρόνο και γεμίζουν την περιοχή και την κάνουν ολόκληρη πολιτεία. Ολο χαρά και ζωντάνια. Ολες οι ηλικίες. Παρ’ όλα αυτά, αισθανθήκαμε κάποιας μορφής εγκατάλειψη του χώρου.
Ισως ετοιμάζουν παραχώρηση σε κάποιον ιδιώτη… υποπτεύονται οι ντόπιοι. Μπαίνει μέσα, ισχυρίζονται κάποιοι, όχι, λένε οι κάτοικοι. Θέλει φροντίδα κι αγάπη. Εχουν γνώση οι φύλακες της τοπικής κοινωνίας και περιμένουν για να μην πέσει κι αυτό, το μοναδικό χιονοδρομικό κέντρο, στην ιδιωτικοποίηση και προετοιμάζουν να το δώσουν μπιρ παρά, σαν χρεοκοπημένο;
Πήραμε τον δρόμο της επιστροφής και κατεβαίναμε, πάντα με ανοιχτά παράθυρα. Μέχρι ενός σημείου, γιατί η ζέστη χτύπαγε πολύ. Η περιοχή αυτή αρκούδες δεν έχει. Ευτυχώς. Εξολοθρεύτηκαν προφανώς… Εχει όμως όλα τα άλλα ζώα, κι όπως μάθαμε απ’ τον Γιάννη, οι λαγοί προσφέρονται για κυνήγι και η φτέρη το επιβεβαιώνει.
Η επίσκεψη
Επρεπε, τώρα, να επισκεφθούμε τα ξακουστά Λουτρά Πόζαρ, σλαβική ονομασία. Λουτρακίου σήμερα. Συνεχώς ανανεώνεται κι εκσυγχρονίζεται. Μακάρι και στον Βόρα. Πηγές θερμές και κρύες. Για όλα τα γούστα. Τι ωραίο θέαμα. Πανδαισία. Αφήσαμε το αυτοκίνητο, με την καθοδήγηση του υπαλλήλου, που ήταν επί της υποδοχής, στην είσοδο με την μπάρα.
Μέχρι πάνω ψηλά κατασκευές νέες και μονοπάτια πολλά και χρήσιμα… για καρδιοπαθείς. Και όλο και καινούργια πράγματα, και οι λουόμενοι να απολαμβάνουν το μπάνιο τους. Γύρω από το ποτάμι αμμουδίτσες κατειλημμένες από νιους, γέρους σαν εμάς, φρέσκα νιάτα να τα χαίρεσαι. Από διάφορα μέρη της Ελλάδας και των Βαλκανίων, ιδίως Σλάβων, νομίζω. Μέχρι και ξενοδοχεία για να μείνεις, με πισίνα. Κι εδώ πισίνα; Σε ένα τόσο όμορφο μέρος τι να την κάνουν… Δίπλα το νερό να δροσιστούν, να βουτήξουν σε ζεστό ή κρύο, να αισθανθούν. Επαφή με τη φύση.
Ολα τα σημεία είχαν καταληφθεί απ τους τουρίστες, κατά μήκος του ποταμού που διέσχιζε ορμητικά, δημιουργώντας μικρούς και μεγάλους καταρράκτες. Απολαμβάναμε το θέαμα, τη φύση που απλόχερα τα έδωσε όλα. Καθίσαμε για καφέ. Δίπλα μας ήλθε και κάθισε κάποιος που μόλις είχε κολυμπήσει. Με την πετσέτα γύρω απ’ το μαγιό. Κι έβγαλε το μαγιό και κράτησε την πετσέτα γύρω απ’ την οσφυική χώρα και μ’ αυτό έκανε την παραγγελία του. Αυτή είναι πρόοδος, είπαμε… Κύριος. Μας σέρβιρε μια πανέμορφη κοπέλα, κι ο καφές έγινε ακόμη πιο γλυκός. Τον χαρήκαμε, και μαζί κι αυτήν, την πρόσχαρη κι ευγενέστατη.
Ηταν ψηλό το κορίτσι και μας έβλεπε αφ’ υψηλού. Κάποτε έπρεπε να φύγουμε. Λυπήθηκα αλλά ο οδηγός μάς έδωσε το μαρς για την εκκίνηση. Ο,τι θέλει ο οδηγός μας! Εμπρός για τη Λίμνη Βεγορίτιδα, την τρίτη μεγαλύτερη σε έκταση λίμνη μετά την Τριχωνίδα και τη Βόλβη. Ανήκει στους νομούς Πέλλας και Φλώρινας. Εχει και μέρη για λουόμενους, περιποιημένα και με λίγη φαντασία μπορείς να υποθέσεις ότι βρίσκεσαι σε πλαζ της Αττικής.
Από κει ποτίζεται όλη η περιοχή κι έτσι εξηγείται αυτός ο παράδεισος, με τα δένδρα τα πανύψηλα να γέρνουν στους δρόμους, σαν μια υπόκλιση στο Θείο για τις πλούσιες παροχές. Κι άλλες μικρές, τεχνητές λίμνες στην περιοχή για να μη λείψει ποτέ το νερό, και τα ηλεκτρικά φράγματα να λειτουργούν, όταν χρειαστεί. Εξυπνοι και δημιουργικοί άνθρωποι. Καθίσαμε στο Αμύνταιο για φαγητό. Εκεί και η παραγωγή κρασιών θαυμαστών, μεταξύ των οποίων και το ξινόμαυρο και πολλές άλλες ποικιλίες μοναδικές παγκοσμίως. Δεν μπορούσαμε να μην επισκεφθούμε το περίφημο Κτήμα Αλφα, δημιουργία δύο Ποντίων, που έχουν εισχωρήσει θριαμβευτικά στο εξωτερικό και συνεχίζουν.
Στον δρόμο για το Νυμφαίο πινακίδες ενημέρωναν για τις αρκούδες και τον κίνδυνο ατυχήματος. Νυμφαίο με την πλούσια κι αυτό ιστορία, γεμάτη Ελλάδα. Πολύς ο κόσμος. Δύο βαφτίσια και δύο γάμοι γέμισαν το χωριό. Επίσκεψη στον Αγιο Δημήτριο με τις περίεργες τοιχογραφίες, χάριν μοντερνισμού, που καθόλου δεν άρεσαν. Υπέροχη εκκλησία ψηλά και κάτω πιάτο το χωριό. Είδαμε τη Νίκειο Σχολή, δωρεά του Ιωάννη Ζαν Νίκου, με σχέδια που έφερε από τη Στοκχόλμη το 1928. Λειτούργησε ως γυμνάσιο και δημοτικό και σήμερα λειτουργεί ως Περιβαλλοντικό Κέντρο του Αρκτούρου.
Ολοι αυτοί οι εθνικοί ευεργέτες που διέθεσαν τις περιουσίες τους για τον τόπο τους, την Ελλάδα, και μάλιστα με χρήματα που δημιούργησαν στο εξωτερικό… Δέος και συγκίνηση. Μια βαθιά υπόκλιση απ’ όλους τους Eλληνες σ’ αυτούς που φύλαγαν τις Θερμοπύλες, με τον δικό τους άδολο τρόπο, σε πολύ τραχιές μέρες, όταν τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά, κατά τον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό. Ετσι έγινε η Ελλάδα κι αυτά θα πρεπε να διδάσκονται οι μαθητές και όχι δυσνόητα κι άχρηστα για την καλλιέργειά τους πράγματα. Πώς να γίνουν καλοί και χρήσιμοι για τον τόπο τους άνθρωποι, με γνώση της Ιστορίας τους. Ανθρωποι χωρίς παρελθόν είναι καταδικασμένοι στην αφάνεια. Στην αγραμματοσύνη. Ερμαια τυχοδιωκτών που παίζουν στα ζαριά τις τύχες αυτής της χώρας.
Νέες εμπειρίες
Επιστροφή στον παλαιό Αγιο Αθανάσιο με νέες εμπειρίες και γνωριμίες, τις οποίες αφηγηθήκαμε στη Ρούλα και λύσαμε και τις απορίες μας. Ο Γιάννης, παλιός χρυσοχόος της Καβάλας, με τεράστια γνώση και πείρα μοναδική, έδινε το στίγμα του και συμπλήρωνε τα κενά. Eξοχος και γνήσιος άνθρωπος.
Ο Αρης, ο σκύλος, μας πλησίασε και μας χαιρέτησε κουνώντας την ουρά του. Δεν δαγκώνει, μας είπαν, ούτε και τ’ άλλα σκυλιά της περιοχής. Είναι της γειτόνισσας, κι όταν λείπει στη Θεσσαλονίκη, τον φιλοξενούμε εμείς! Η βραδινή βόλτα στον Αγιο Αθανάσιο ήταν κατατοπιστική. Δύο μόνο μαγαζιά ανοιχτά και τα σπίτια όλα έρημα να μας βλέπουν ξαφνιασμένα και να απορούν… Πώς βρέθηκαν αυτοί εδώ καλοκαιριάτικα, αφού δεν έχουμε ανοίξει…
Είχαν δε ακόμη τα χριστουγεννιάτικα φώτα αναμμένα, έτοιμα να υποδεχθούν τους κατοίκους τη χειμερινή περίοδο, που θ’ αρχίσει σε λίγο. Γιατί να κουραζόμαστε να τα στολίσουμε ξανά; Εύκαιρη κι αποτελεσματική λύση. Τα αδέσποτα σκυλιά μάς συνόδευσαν μέχρι το ξενοδοχείο της περιοχής. Εκπαιδευμένα απ’ τη Ρούλα; Τον Γιάννη; Ποιος ξέρει. Η Τεχνητή Νοημοσύνη κάνει θαύματα. Ολη η περιοχή είναι ένα θαύμα. Περισσότερα ολοκληρώνοντας στο επόμενο άρθρο, σ’ αυτήν την αξέχαστη ξενάγηση, στην περιπλάνηση ρεκόρ.
