Η ενεργειακή κρίση και οι συνέπειές της στις ευρωπαϊκές οικονομίες κυριαρχούν στη σημερινή συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ε.Ε. στο Λουξεμβούργο, σε ένα κλίμα έντονων διαφωνιών. Από τη μία πλευρά, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία και Κύπρος) τηρούν κοινή γραμμή, διεκδικώντας δημοσιονομική ευελιξία για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Στον αντίποδα, η Ολλανδία απορρίπτει κάθε παρέμβαση, ενώ η Γερμανία τηρεί ενδιάμεση στάση, προκρίνοντας τη φορολόγηση των υπερκερδών των πετρελαϊκών εταιρειών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διά στόματος της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απέφυγε προ ημερών να τοποθετηθεί στο αίτημα της Αθήνας και της Ρώμης για δημοσιονομική ευελιξία. Αντίθετα, τάχθηκε κατά των οριζόντιων μέτρων, ζητώντας στοχευμένες και προσωρινές παρεμβάσεις αποκλειστικά για τους πιο ευάλωτους. Το οριστικό ξεκαθάρισμα, ωστόσο, μετατίθεται για τη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα.
Η ελληνική ρήτρα διαφυγής και οι πράσινες επενδύσεις
Στο αυριανό Ecofin, η Αθήνα θα βρεθεί στο προσκήνιο, ζητώντας την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής -η οποία ήδη ισχύει για την άμυνα- και στον τομέα της ενέργειας. Η ελληνική πλευρά καταθέτει έναν κατάλογο μέτρων ενεργειακής ασφάλειας, με στόχο την ταχύτερη απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Οι συγκεκριμένες νέες επενδύσεις αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028. Θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους, ενώ οι σχετικές δαπάνες θα προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Αποφεύγοντας την εκτενή χρήση λιστών, η κυβέρνηση ενσωματώνει στο σχέδιό της μια σειρά από κομβικά έργα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι επιδοτήσεις 200 εκατ. ευρώ για μπαταρίες ΑΠΕ, καθώς και ένα νέο πανελλαδικό πρόγραμμα 200 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, το οποίο στοχεύει σε 100.000 δικαιούχους. Παράλληλα, προβλέπονται 50 εκατ. ευρώ για αντίστοιχες δράσεις ενεργειακής μετάβασης σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη, και επιπλέον 50 εκατ. ευρώ για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα στη βιομηχανία.
Στον τομέα των κτιριακών υποδομών, δρομολογείται η ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών δημόσιων κτιρίων και πανεπιστημίων μέσω του προγράμματος «ΗΛΕΚΤΡΑ» (117 εκατ. ευρώ), καθώς και 246 σχολικών μονάδων με το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ» (45 εκατ. ευρώ). Το πακέτο συμπληρώνουν σιδηροδρομικά έργα ασφάλειας και επέκτασης ύψους 320 εκατ. ευρώ, μαζί με την εγκατάσταση σταθμών φόρτισης λεωφορείων (20 εκατ. ευρώ).
Η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής επιβάλλει στην Ελλάδα την υποβολή εξαμηνιαίων εκθέσεων προς την Κομισιόν (κάθε Άνοιξη και Φθινόπωρο). Μέσω αυτής της διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας, η χώρα θα πρέπει να τεκμηριώνει αναλυτικά την επιλεξιμότητα και τον οικονομικό αντίκτυπο των συγκεκριμένων μέτρων.
