Τoν Μάρτιο του 2025, τον καιρό που η κυβέρνηση πανηγύριζε ότι το ενδιαφέρον της Chevron για εξορύξεις στην Κρήτη συνιστά «έμπρακτη αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου» και ότι η χωροθέτηση των οικοπέδων της Λιβύης «δεν αμφισβητεί τη δική μας μέση γραμμή», εμείς υποστηρίξαμε από αυτήν εδώ τη θέση, μόνοι ως συνήθως, το εξής: Η έλευση της Chevron στην περιοχή αποτελεί την έναρξη μιας μεγάλης διευθέτησης για τις θαλάσσιες ζώνες στην ανατολική Μεσόγειο.
Μιλήσαμε για τη διευθέτηση θαλασσίων ζωνών νοτίως της Κρήτης, νοτίως του Καστελορίζου και, βεβαίως, νοτίως της Γαύδου. Θέσαμε δε το ερώτημα αν το δόγμα Τραμπ για «drills, baby, drills» (γεωτρήσεις φουλ) σημαίνει διαμοιρασμό του θαλάσσιου ορυκτού πλούτου της Μεσογείου, χωρίς κανόνες, χωρίς Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας σε όλη την περιοχή που καταλαμβάνεται από την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ, τον Λίβανο, την Αίγυπτο, τη Συρία και τη Λιβύη.
Ακριβώς έναν χρόνο μετά, τον Μάρτιο του 2026, η εφημερίδα μας αποκάλυψε το πλήρες κείμενο της σύμβασης της Chevron με την Ελληνική Δημοκρατία, η οποία προβλέπει την εγκατάλειψη του έργου αζημίως για την εταιρία σε περίπτωση που υπάρξει έπειτα από μελλοντική συμφωνία «απώλεια οριοθετημένης περιοχής, κυριαρχικών δικαιωμάτων και υφαλοκρηπίδας». Προβλέπει επίσης για την εταιρία τη δυνατότητα «παραίτησης ακόμη και αν έχει προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης».
Πάλι ήμασταν μόνοι, πάλι έπεσε βαθιά σιωπή και μόνον όταν ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς έθιξε το θέμα στη Βουλή έγινε ευρύτερα γνωστή η αποκάλυψη. Αυτές τις ημέρες συνέβησαν δύο γεγονότα αλληλένδετα μεταξύ τους: οι δηλώσεις Ρούμπιο για το καλώδιο ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι «ευαισθησίες» της Τουρκίας (και γίνονται αν κρίνουμε από τις μυστικές διαπραγματεύσεις Γαλλίας – Τουρκίας για τη νομική φόρμουλα της ενημέρωσης που θα κάνει στην Αγκυρα το Παρίσι για την πόντιση διά της Meridiam) και η αιφνίδια αμφισβήτηση της Λιβύης στις έρευνες της Chevron νοτίως της Κρήτης.
Πέραν της μέσης γραμμής. Yπό τη θρασύτατη απειλή της επικύρωσης του μνημονίου και της διακοπής των διπλωματικών σχέσεων από τους «μούτσους που γίναν καπεταναίοι». Γιατί αλληλένδετα; Γιατί και το καλώδιο και οι γεωτρήσεις αφορούν το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο στον σκληρό πυρήνα του. Και η περιοχή απ’ όπου θα περάσει το καλώδιο και η περιοχή όπου έχουν προσδιοριστεί οι γεωτρήσεις μας θεωρούνται από την Αγκυρα και την Τρίπολη, αν είναι δυνατόν, περιοχή δικής τους δικαιοδοσίας.
Δεδομένου λοιπόν ότι η Chevron έχει υπογράψει συμβάσεις για εξορύξεις, πλην ημών, και με την Τουρκία και με τη Λιβύη, φαίνεται πλέον ξεκάθαρο ότι θα ζητήσει από όλα τα μέρη να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση. Αποκλείεται να ρισκάρει έρευνες περικυκλωμένη από πλοία του τουρκικού, του ελληνικού και του λιβυκού πολεμικού ναυτικού. Θα απαιτήσει καθαρές λύσεις, αργά ή γρήγορα. Κάπου εδώ ξεπροβάλλει πάλι στον ορίζοντα η ιδέα μίας Διεθνούς Διάσκεψης για τη Μεσόγειο (όπως ζητά ο πρόεδρος Ερντογάν για να προσδιοριστούν χωρίς Δίκαιο της Θάλασσας οι χωρικές ζώνες) και ενός δικαστηρίου διαιτησίας που θα επικυρώσει την απόφαση που θα έχουν λάβει κεκλεισμένων των θυρών οι ηγέτες.
Εκεί θα δούμε να εφαρμόζονται και όλες οι ρήτρες για «αναθεώρηση συντεταγμένων» που προβλέπει η σύμβαση που υπογράψαμε με τη Chevron. Δεν θα μπορούσε, μάλιστα, να αποκλείσει κανείς την πιθανότητα η συμφωνία αυτή να ετίθετο στην κρίση των πολιτών με τη μορφή διπλού δημοψηφίσματος: Στις ελληνικές εθνικές εκλογές και στις τουρκικές προεδρικές εκλογές. Ισχυρές ενδείξεις περί αυτού δεν έχουμε. Ο πρώην υπουργός Μάκης Βορίδης όμως το υπαινίχθηκε σαφώς σε μία συνέντευξή του στους εξαιρετικούς συναδέλφους Μίνα Καραμήτρου και Γιώργο Γρηγοριάδη στον Σκάι προ εβδομάδων.
Εναλλακτικά, εφόσον υπάρχουν αντιδράσεις, είναι διαθέσιμο και το μοντέλο του Αμερικανού διπλωμάτη Αμος Χοκστάιν που εφαρμόστηκε για την οριοθέτηση Ισραήλ – Λιβάνου: μέσω ιδιωτικών εταιριών! Αυτές υπέγραψαν την οριοθέτηση για να τη γλιτώσουν τα κράτη και οι κυβερνήσεις. Ιδού το έργο, λοιπόν, είναι έτοιμο να «ανέβει»: Η μεγάλη διευθέτηση. Το αν θα συμβεί τώρα είναι ζήτημα προτεραιοτήτων (προηγούνται οι εξορύξεις στη Γροιλανδία που ανακοίνωσε χθες ο πρόεδρος Τραμπ) και συγκυριών. Οι μαριονέτες έχουν λάβει πάντως θέση και περιμένουν να παίξουν πειστικά τον ρόλο τους. Πρέσβης δεν χρειάζεται για καθοδήγηση. Μπορούν και χωρίς Γκίλφοϊλ.
