Προτελευταίοι σε μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ενωση

Η ζοφερή οικονομική πραγματικότητα για τα ελληνικά νοικοκυριά αποτυπώνεται με τον πιο μελανό τρόπο στα επίσημα στοιχεία της Eurostat, αναδεικνύοντας ένα βαθύ, δομικό χάσμα που χωρίζει την Ελλάδα από την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ενωση και το γεγονός ότι, παρά τους πανηγυρισμούς της κυβέρνησης, η χώρα βρίσκεται εγκλωβισμένη σε μια ιδιότυπη οικονομική ασφυξία: οι ονομαστικοί μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι σε επίπεδα ανατολικής Ευρώπης, ενώ το κόστος ζωής, η ενέργεια και η στέγαση ακολουθούν τις ακριβές τιμές της κεντρικής και της δυτικής Ευρώπης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε χθες η Eurostat, ο μέσος ετήσιος προσαρμοσμένος μισθός πλήρους απασχόλησης στην Ε.Ε. ανήλθε σε 41.500 ευρώ. Την ίδια στιγμή στην Ελλάδα ο αντίστοιχος μισθός διαμορφώνεται μόλις στα 18.800 ευρώ. Η απόσταση αυτή των 22.700 ευρώ από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κατατάσσει την Ελλάδα στην προτελευταία θέση της ευρωπαϊκής λίστας (26η ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη), ξεπερνώντας ονομαστικά μόνο τη Βουλγαρία.

Ωστόσο, η πραγματική εικόνα γίνεται ακόμα πιο ζοφερή όταν εξετάσουμε την αγοραστική δύναμη, δηλαδή το τι μπορεί πραγματικά να αγοράσει ένας πολίτης με τον μισθό του, συνυπολογίζοντας το τοπικό κόστος ζωής. Σε αυτή την κρίσιμη κατηγορία, η Ελλάδα υποχωρεί στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, μοιραζόμενη την ίδια αρνητική πρωτιά με τη Βουλγαρία. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS) στην Ελλάδα βρίσκεται στο αποκαρδιωτικό 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Αυτό σημαίνει ότι η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων είναι κατά 32% χαμηλότερη από τον μέσο Ευρωπαίο, ο οποίος απολαμβάνει μια σαφώς ποιοτικότερη καθημερινότητα.

Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το 2026, το ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις στην Ελλάδα μόλις που ξεπερνά το 20%, απέχοντας χαοτικά από το ευρωπαϊκό όριο του 80%. Καθώς η συντριπτική πλειονότητα των νέων συμφωνιών περιορίζεται σε επίπεδο μεμονωμένων μεγάλων επιχειρήσεων, εκατομμύρια εργαζόμενοι σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις παραμένουν ακάλυπτοι και εγκλωβισμένοι στον βασικό κατώτατο μισθό, αδυνατώντας να αντιμετωπίσουν το κύμα ακρίβειας.

Η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2022/2041 για επαρκείς κατώτατους μισθούς και την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων έφερε κάποια κινητικότητα στην ελληνική αγορά εργασίας, καθώς υποχρεώνει τα κράτη-μέλη με χαμηλή συλλογική κάλυψη να λάβουν μέτρα, γεγονός που οδήγησε τη χώρα μας στην ψήφιση του νόμου 5163/2024 και την υπογραφή της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας, η οποία νομοθετήθηκε πλήρως τον Φεβρουάριο του 2026.

Το νέο αυτό πλαίσιο οδήγησε στην υπογραφή 161 νέων συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Ομως από αυτές, μόνο οι 10 είναι κλαδικές και οι 6 ομοιοεπαγγελματικές, ενώ 144 είναι οι επιχειρησιακές. Γι’ αυτό και η βελτίωση παραμένει σταδιακή και δεν έχει ανατρέψει τη γενική εικόνα οικονομικής δυσπραγίας. 

Καθοριστικός υπεύθυνος για την καθολική ισοπέδωση του βιοτικού επιπέδου στην Ελλάδα είναι το κόστος στέγασης και οι πάγιοι λογαριασμοί. Η Eurostat ορίζει ως «υπερβολική επιβάρυνση στέγασης» την κατάσταση όπου ένα νοικοκυριό αναγκάζεται να δαπανήσει πάνω από το 40% του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματός του αποκλειστικά για ενοίκιο, δόση δανείου και λογαριασμούς (ρεύμα, θέρμανση, νερό). Στην Ελλάδα το 26,4% του πληθυσμού ζει υπό αυτές τις συνθήκες οικονομικής εξουθένωσης. 

Το πρόβλημα λαμβάνει διαστάσεις ανθρωπιστικής κρίσης στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα της χώρας μας. Για τους οικονομικά ευάλωτους Ελληνες, το ποσοστό υπερεπιβάρυνσης στέγασης εκτοξεύεται στο σοκαριστικό 82,6%.