Το 2020 η χώρα θα έχει χρέος 124% του ΑΕΠ, το οποίο θα γίνει 110% το 2022, σύμφωνα με το Eurogroup στις αρχές της εβδομάδας. Επαιτα από μαραθώνιο διαβουλεύσεων 14 ωρών, την περασμένη Δευτέρα το χρέος αυτό ονομάστηκε «βιώσιμο» και ο Γιάννης Στουρνάρας έφυγε από τη συνεδρίαση με μια σειρά από νέα μέτρα στις αποσκευές του και υποσχόμενος να κάνει επαναγορά 30-40 δισ. ελληνικών ομολόγων.
Η υπόσχεση για απελευθέρωση της δόσης ήταν σαν βάλσαμο για την τρικομματική κυβέρνηση που αμέσως έριξε στο τραπέζι τα σχέδιά της για πληρωμές ληξιπρόθεσμων οφειλών που χρωστάει το Δημόσιο στους προμηθευτές, αλλά και σε πολίτες.
Λίγες ημέρες αργότερα, που το τοπίο άρχισε να ξεκαθαρίζει, φάνηκε αμέσως ότι η συμφωνία εκείνη είχε και ουρά μέτρων, και μάλιστα αρκετά μεγάλη. Με βάση το προσχέδιο του Μνημονίου που κυκλοφόρησε, η Ελλάδα έχει μπροστά της κυριολεκτικά «σιδερένια» χρόνια που τα σκληρά μέτρα θα εναλλάσσονται με ακόμα σκληρότερα. Ειδικότερα:
– Το Μνημόνιο 3 που στη διετία 2013-2014 θα «εισπράξει» από την κοινωνία 13,5 δισ., επιτάσσει ότι εντός του 2013, κατά το καλοκαίρι, θα πρέπει να προσδιορισθούν με ακρίβεια περίπου 6,4 δισ. μέτρων τα οποία αφορούν τη διετία 2015-2016.
– Τον Αύγουστο του 2013 υπάρχει η πρόβλεψη για νομοθέτηση ρήτρας λήψης επιπλέον μέτρων κάθε φορά που θα «ξεφεύγει» το δημοσιονομικό έλλειμμα.
– Επίσης, εντός του 2013, αν φανεί ότι η φορολογική μεταρρύθμιση (είναι στα σκαριά να ανακοινωθεί) δεν προχωράει και δεν φέρνει τα πρόσθετα έσοδα των 2,5 δισ. ευρώ, τότε θα πρέπει να εκπονηθεί ένα νέο πακέτο μέτρων για το 2014, το οποίο θα αντιστοιχίζει τις απώλειες.
– Το Μνημόνιο καθορίζει επίσης ότι κάθε χρόνο θα κόβεται 1 δισ. από τις δαπάνες, αν οι αποκρατικοποιήσεις δεν προχωρήσουν σύμφωνα με το πρόγραμμα.
Στις 74 σελίδες του Μνημονίου περιγράφεται ο λεπτομερής τρόπος με τον οποίο θα ενημερώνεται η τρόικα μέσω 17 διαφορετικών εκθέσεων, που θα υποβάλλονται με εβδομαδιαία, δεκαπενθήμερη, μηνιαία και τριμηνιαία περιοδικότητα.
Το Μνημόνιο που μελετούν τρόικα και κυβέρνηση, μεταξύ άλλων, προβλέπει:
• Αυξήσεις τιμολογίων στη ΔΕΗ σε δύο στάδια, τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο του 2013.
• Εφαρμογή των νέων αντικειμενικών αξιών έως τον Μάρτιο του 2013.
• Στα μέτρα που θα περιλαμβάνονται στο φορολογικό νομοσχέδιο του Ιανουαρίου του 2013 θα υπάρχει και η επαναφορά του έκτακτου φόρου σε σκάφη αναψυχής, πισίνες και είδη πολυτελείας που θα εφαρμοστεί από το 2014.
• Ενοποίηση του μισθολογίου των ΔΕΚΟ με αυτό των δημοσίων υπαλλήλων με συνολικές αποδοχές στα 1.900 ευρώ μηνιαίως.
• Την ανοιξη του 2013 η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι θα λάβει επιπλέον μέτρα για το 2014, εφόσον η τρόικα αποφανθεί ότι η φορολογική μεταρρύθμιση δεν αρκεί για να κλείσει το «δημοσιονομικό κενό». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην πρόσφατη έκθεση προόδου που περιλαμβάνει και το Μνημόνιο υπολογίζει -προσωρινά- ότι απομένουν να βρεθούν και να ψηφιστούν μέτρα 2,8 δισ. ευρώ το 2015 και 3,6 δισ. ευρώ το 2016, επιπλέον όσων έχει ήδη θεσπίσει η κυβέρνηση στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα και στον εφαρμοστικό νόμο.
• Τον Αύγουστο του 2013, «εφόσον παραμείνει το χρηματοδοτικό κενό για το 2015-2016, οι Αρχές μπορούν να επιδιώξουν διάφορες στρατηγικές για να το κλείσουν, όπως η βελτίωση των εσόδων με τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και ο περαιτέρω περιορισμός των εξαιρέσεων και των απαλλαγών».
• Αν ο στόχος των αποκρατικοποιήσεων δεν επιτευχθεί επί δύο συνεχόμενα τρίμηνα, τότε ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος θα αυξάνεται αυτόματα κατά 50%. Αυτό θα γίνεται με περικοπή των τρεχουσών δαπανών της γενικής κυβέρνησης κατά 1 δισ. ευρώ τον χρόνο.
• Τον Αύγουστο του 2013 η κυβέρνηση θα νομοθετήσει νέο νόμο που θα καθιστά υποχρεωτική την «αυτόματη διόρθωση» του Προϋπολογισμού σε μόνιμη βάση, με κριτήριο το διαρθρωτικό έλλειμμα.
• Θα δίδονται εβδομαδιαία ενημέρωση για τα ρευστά διαθέσιμα και για τον ισολογισμό του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, τριμηνιαία στοιχεία για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, μηνιαία στοιχεία για τις ιδιωτικοποιήσεις, τις κρατικές επιχειρήσεις και για τους ειδικούς λογαριασμούς.
Το Μνημόνιο περιλαμβάνει επίσης και πολλά επώδυνα μέτρα που θα εφαρμοστούν από το 2013:
• Διαθεσιμότητα 2.000 υπαλλήλων φέτος, 25.000 μέσα στο α’ εξάμηνο του 2013 και συνολικά 150.000 «αποχωρήσεις» έως το τέλος του 2015. Μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου, θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί τα σχέδια των υπουργείων για να τεθούν τριμηνιαίοι στόχοι για επιβεβλημένες αποχωρήσεις έως και το 2014.
• Αύξηση στο μερίδιο των γενόσημων φαρμάκων που διατίθενται μέσω των φαρμακείων στο 35% του συνόλου των φαρμάκων έως τα τέλη του 2012 και στο 60% μέχρι τα τέλη του 2013.
• Κατάργηση των αυτόματων προαγωγών στις Ενοπλες Δυνάμεις από το 2014.
• Νέο περιορισμό στο έκτακτο προσωπικό δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ΤΕΙ και ΑΕΙ, περιορισμό προσλήψεων σε επαγγελματικές σχολές.
• Κατάργηση των επιδοτήσεων στις αγροτικές ενώσεις και περιορισμό της συνδρομής στο Πράσινο Ταμείο.
Ποιοι χαίρονται με την επιστροφή
Τους Ελληνες να κάνουν το πατριωτικό τους καθήκον και να συμμετάσχουν στην επαναγορά των ομολόγων κάλεσε ο Γιάννης Στουρνάρας, γνωρίζοντας ότι από την επιτυχία της εξαρτάται η εκταμίευση του πρώτου τμήματος της δόσης, όπως είπε η Κριστίν Λαγκάρντ του ΔΝΤ.
Αύριο θα γνωστοποιηθούν οι όροι της δημόσιας προσφοράς και η συμμετοχή σ΄ αυτή θα είναι εθελοντική κατά τον υπουργό. Οι τράπεζες πάντως, που θεωρητικά θα είναι κερδισμένες, διστάζουν να συμμετάσχουν, ενώ από τα ασφαλιστικά ταμεία ήδη το ΙΚΑ, διά στόματος του Ροβ. Σπυρόπουλου, δήλωσε συμμετοχή, υπογραμμίζοντας ότι θα «κουρευτούν» ομόλογα που λήγουν σε 10 χρόνια…
Ο προβληματισμός για τις επιπτώσεις στις συντάξεις και τα αποθεματικά των Ταμείων είναι έντονος, καθώς πολλοί θυμούνται ότι το προηγούμενο PSI κόστισε στα Ταμεία περίπου 12 δισ. ευρώ.
Θεωρητικά, η επαναγορά αφορά τίτλους συνολικού ύψους 62 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 30 δισ. ευρώ βρίσκονται σε χαρτοφυλάκια ξένων τραπεζών και funds, τα 17 δισ. διακρατούνται από εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα, τα 13 δισ. ευρώ από τα ασφαλιστικά ταμεία και τα 2 δισ. ευρώ από ιδιώτες που συμμετείχαν στο PSI του περασμένου Μαρτίου.
Οπως προέκυψε από την απόφαση του Eurogroup, η τιμή επαναγοράς δεν θα είναι υψηλότερη του 35% της ονομαστικής αξίας των τίτλων. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος που θα συμμετάσχει στο πρόγραμμα θα έχει υποστεί μαζί με την πρώτη αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους συνολικό «κούρεμα» της τάξης του 75%.
Η σχεδιαζόμενη επαναγορά ελληνικού χρέους εξελίσσεται σε μία από τις καλύτερες ευκαιρίες της χρονιάς για κάποια αμοιβαία κεφάλαια υψηλού κινδύνου (hedge funds). Οπως επισημαίνει και το Reuters σε σχετικό δημοσίευμα, η κίνηση αυτή υπόσχεται σημαντικά κέρδη σε όσους έχουν αγοράσει ελληνικά ομόλογα σε χαμηλότατες τιμές. Η είδηση ότι η Ελλάδα επαναγοράζει κάθε ευρώ χρέους για 35 σεντς είναι «μποναμάς» για όποιον εξακολουθεί να κατέχει ομόλογα έλεγαν πρόσφατα στο Reuters στελέχη των επιθετικών hedge funds.
Σύμφωνα με το Reuters, τα hedge fundς κατέχουν ελληνικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σήμερα στα 28,5 σεντς στο ευρώ, ενώ τα απέκτησαν σε τιμή 18-19 σεντς.
