Ο αναλυτής Μεχμέτ Ογκουτσού σε άρθρο του ξετύλιξε το νήμα των τουρκικών επιδιώξεων, παρουσιάζοντας το βρόμικο σχέδιο κατά της κυριαρχίας της Ελλάδας και της Κύπρου
Το πρελούδιο της προδοσίας που εξυφαίνεται στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο σε βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου περιγράφει με κυνισμό ο Τούρκος αναλυτής Μεχμέτ Ογκουτσού σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα «Yetkin Report» με βάση την ομιλία που απηύθυνε στο πανεπιστήμιο του Cambridge, σε ημερίδα που διοργάνωσε το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, στο πλαίσιο της Στρατηγικής Συνόδου Κορυφής Ην. Βασιλείου – Ελλάδας.
Ο Τούρκος πρώην διπλωμάτης, εξειδικευμένος σε θέματα γεωπολιτικής, ενέργειας, επενδύσεων και βιώσιμης ανάπτυξης, ξετύλιξε ολόκληρο το νήμα των τουρκικών επιδιώξεων για συνεκμετάλλευση των πηγών στην ευρεία περιοχή, επισημαίνοντας με απλά λόγια και φτιασιδωμένο περιτύλιγμα το γνωστό τουρκικό «ποίημα» ότι τίποτε δεν μπορεί να γίνει σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο χωρίς την Τουρκία. Ο Μ. Ογκουτσού, αποδομεί την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, λέγοντας ότι στην Ευρώπη δεν υπάρχει κοινή αντίληψη ασφάλειας και το περίφημο «άρθρο 5» της Συμμαχίας (όλοι για έναν) είναι κενό σύνθημα.
Σημειώνει ότι η ενέργεια είναι πλέον το «κλειδί» για την ειρήνη, ότι οι ενεργειακές γραμμές Ισραήλ – Κύπρου – Κρήτης και Τουρκίας – Ευρώπης συνιστούν θεμέλιο ανθεκτικότητας της ειρήνης (!), ότι η Τουρκία είναι μέρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας και ότι ο ενεργειακός ορυκτός πλούτος Ελλάδας και Τουρκίας μπορεί να αποβεί κοινά επωφελής. Προτείνει τη δημιουργία κοινού κέντρου ασφάλειας θαλάσσιων ενεργειακών υποδομών, κοινές ασκήσεις έρευνας – διάσωσης, κοινά επενδυτικά κεφάλαια και καταλήγει υπογραμμίζοντας ότι Τουρκία και Ελλάδα πρέπει να σταματήσουν να βλέπουν η μία την άλλη ως απειλή. «Η Τουρκία και η Ελλάδα πρέπει να συναντηθούν όχι στην κορυφή του παγόβουνου, αλλά στο υποκείμενο στρώμα κοινών συμφερόντων, ενέργειας και σοφίας. Μόνο τότε μπορεί η Μεσόγειος να γίνει πραγματικά ξανά θάλασσα ειρήνης» αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Η Τουρκία και η ανατολική Μεσόγειος καθώς συζητείται η ενεργειακή συνεργασία Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας. Συγγραφέας: Μεχμέτ Ογκουτσού: Οι προσπάθειες εξερεύνησης πετρελαίου της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο αλλάζουν τόσο τις ενεργειακές όσο και τις στρατηγικές ισορροπίες στην περιοχή. Αυτή την εβδομάδα το Cambridge δεν είναι απλώς μια πανεπιστημιούπολη. Είναι ένα εργαστήριο όπου σφυρηλατούνται ιδέες για το πώς ο άξονας Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας – Τουρκίας θα διαμορφώσει το μέλλον της Ευρώπης. Φέτος, το Cambridge φιλοξένησε τη στρατηγική Σύνοδο Κορυφής Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας, που διοργανώθηκε από το “τύπου Νταβός” Οικονομικό Φόρουμ Δελφών, με τη συμμετοχή των ηγετών και των δύο χωρών. Από όσο γνωρίζω, ήμουν ο μόνος Τούρκος ομιλητής που προσκλήθηκε σε αυτή τη συνάντηση. Το θέμα μου ήταν να εντοπίσω ρεαλιστικούς, εφικτούς και αμοιβαία επωφελείς τομείς συνεργασίας στους τομείς της ασφάλειας, της ενέργειας και της τεχνολογίας.
Καμία κοινή αντίληψη απειλής
Η Ευρώπη πρέπει τώρα να επαναπροσδιορίσει την έννοια της ασφάλειας. Ακόμα και εντός του ΝΑΤΟ οι αντιλήψεις για απειλές μεταξύ των χωρών είναι διαμετρικά αντίθετες. Για την Ελλάδα η Τουρκία μπορεί να θεωρηθεί ως ακόμα μεγαλύτερος κίνδυνος από τη Ρωσία. Ενώ τα κράτη της Βαλτικής επικεντρώνονται αποκλειστικά στη Μόσχα, η Μάλτα δίνει προτεραιότητα στα μεταναστευτικά κύματα. Η Βουλγαρία και η Μολδαβία δίνουν προτεραιότητα στην οικονομική αστάθεια. Και η Γαλλία δίνει προτεραιότητα στη διατήρηση της επιρροής της στην Αφρική. Τελικά, υπάρχει μια εταιρική σχέση στην Ευρώπη, αλλά δεν υπάρχει κατανόηση της κοινής ασφάλειας.
Αυτό αποδυναμώνει την αποτρεπτική ικανότητα της ηπείρου. Οπως αποδείχτηκε στις περιπτώσεις της Νότιας Οσετίας, της Αμπχαζίας, της Κριμαίας, του Ντονμπάς και της Γάζας, η Ευρώπη έχει δει τα τρωτά της σημεία την τελευταία δεκαετία.
Αρθρο 5 του ΝΑΤΟ: Ενα ερωτηματικό. Το διάσημο άρθρο 5 του ΝΑΤΟ -“Ενας για όλους, όλοι για έναν”- παραμένει το καίριο σύμβολο της συμμαχίας. Αλλά σήμερα κανείς δεν είναι σίγουρος αν αυτό το άρθρο μπορεί πραγματικά να εφαρμοστεί. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες δεν είναι έτοιμες για πόλεμο. Οι νεότερες γενιές ανησυχούν περισσότερο για το κόστος ζωής, παρά για την ασφάλεια. Η ένωση 27 ευρωπαϊκών χωρών είναι πλέον σχεδόν αδύνατη.
Επιπλέον, τα παραδείγματα διάβρωσης της αλληλεγγύης εντός της Συμμαχίας πολλαπλασιάζονται: επιβάλλεται εμπάργκο όπλων σε έναν σύμμαχο όπως η Τουρκία, απομακρύνεται από το πρόγραμμα F-35 και τιμωρείται για την απόκτηση του ρωσικού συστήματος S-400, το οποίο απέκτησε επειδή της αρνήθηκαν τους πυραύλους Patriot. Η τρομοκρατία αναγνωρίζεται ως κοινή απειλή, αλλά στο πεδίο βλέπουμε ότι κάποιοι από τους συμμάχους λένε ότι “αυτός που για σας είναι τρομοκράτης, για μας είναι μαχητής της ελευθερίας”. Η υποστήριξη που δίνεται στο YPG στη Συρία είναι το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας. Εάν η αρχή “όλοι για έναν” ισχύει μόνο για ορισμένους συμμάχους, το πνεύμα αυτής της συμμαχίας δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα συμβολικό σύνθημα.
Η Ουάσινγκτον δεν παίζει πλέον τον ρόλο του “φύλακα-προστάτη της Ευρώπης”. Η στρατηγική προσοχή της Αμερικής επικεντρώνεται πλέον στον Ινδο-Ειρηνικό, δηλαδή στην αντιμετώπιση της ανόδου της Κίνας και στη δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής ισχύος. Το μήνυμα, το οποίο άρχισε κατά την πρώτη τετραετία Τραμπ και άλλαξε τόνο αλλά όχι κατεύθυνση υπό τον Μπάιντεν, είναι σαφές: “Η Ευρώπη πρέπει τώρα να διασφαλίσει τη δική της ασφάλεια”.
Αυτή η νέα εξίσωση αναγκάζει την Ευρώπη να ανοικοδομήσει τόσο τη στρατιωτική της ικανότητα όσο και την ενεργειακή και τεχνολογική της ανθεκτικότητα. Σήμερα οι χώρες της Ε.Ε. αναγκάζονται να διαθέτουν περίπου το 3% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος τους στην άμυνα. Αλλά η σύγχρονη ασφάλεια πρέπει να οικοδομηθεί όχι μόνο μέσω στρατιωτικών δαπανών, αλλά και μέσω της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, της υποδομής δεδομένων και της τεχνολογικής κυριαρχίας. Ο πόλεμος έχει μεταφερθεί από τα τανκς στους αλγόριθμους: Η φύση του πολέμου έχει αλλάξει εντελώς. Τα drones έχουν αντικαταστήσει τα τανκς και οι κυβερνοομάδες έχουν αντικαταστήσει τους στρατούς.
Διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, σπάνιες γαίες, οικονομική χειραγώγηση, όλα αυτά είναι τα “άοπλα όπλα” του 21ου αιώνα. Η αξία ενός νομίσματος μπορεί πλέον να είναι πιο αποτελεσματική από την εμβέλεια ενός πυραύλου, ένα σφάλμα λογισμικού πιο αποτελεσματικό από την ισχύ ενός στρατού. Η αποτροπή δεν είναι πλέον στρατιωτική. Εχει γίνει τεχνολογική και βασισμένη στη γνώση. Αυτό το ζήτημα τονίστηκε ιδιαίτερα στις συνεδρίες του Cambridge: η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία δεν αναδύεται πλέον από τους παραδοσιακούς στρατούς, αλλά από εργαστήρια και κέντρα δεδομένων. Τεχνητή Νοημοσύνη, κβαντική υπολογιστική, επιτήρηση του Διαστήματος, ενεργειακή κυβερνοασφάλεια…
Η ασφάλεια σχεδιάζεται πλέον σε πανεπιστημιουπόλεις, κέντρα έρευνας και ανάπτυξης και πράσινα ενεργειακά πεδία. Τα δύο άκρα της Ευρώπης πρέπει να κάθονται στο ίδιο τραπέζι. Η σημερινή, ευρωπαϊκή ασφάλεια εξαρτάται από την ισορροπία και τον διάλογο που θα καθιερωθεί μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου στη Δύση και της Τουρκίας και της Ελλάδας στην Ανατολή. Μια κρίση στο Αιγαίο μπορεί να επηρεάσει το χρηματιστήριο του Λονδίνου, μια διακοπή ρεύματος στην ανατολική Μεσόγειο μπορεί να επηρεάσει τη βιομηχανία του Βερολίνου. Η γεωγραφία δεν είναι πλέον απλώς ένα σύνορο, είναι ένα γεωοικονομικό πεπρωμένο.
Η άποψη που εκφράστηκε συχνά στη σύνοδο κορυφής του Κέιμπριτζ ήταν: “Η άμυνα δεν αφορά πλέον την προστασία των συνόρων. Αφορά την προστασία της ενέργειας, των δεδομένων, του κλίματος και της τεχνολογίας”. Οταν η τεχνολογική και οικονομική δύναμη του Ηνωμένου Βασιλείου, η θαλάσσια κυριαρχία της Ελλάδας και η περιφερειακή αποτρεπτική ικανότητα της Τουρκίας συνδυαστούν, δεν θα είναι ο πιο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης, αλλά ο πιο δυναμικός άξονας ασφαλείας της.
Ενέργεια: Η καρδιά της νέας ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η ενέργεια δεν είναι πλέον απλώς ένας οικονομικός δείκτης. Είναι το “κλειδί” τόσο για την ειρήνη όσο και για την αποτροπή. Αυτή η έμφαση ήταν εμφανής στις συζητήσεις στο Cambridge και στην παρουσίασή μου.
- Κοινοί ενεργειακοί διάδρομοι: Ενας αγωγός διαμετακόμισης Τουρκίας – Ελλάδας για ροές φυσικού αερίου από την ανατολική Μεσόγειο, την Κασπία Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη είναι απαραίτητος. Ο αγωγός TANAP-TAP, το φυσικό αέριο της ανατολικής Μεσογείου και το ιρακινό αέριο θα μπορούσαν να συναντηθούν σε αυτή τη διαδρομή. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο χρηματοδοτικού, ασφαλιστικού και εμπορικού κόμβου σε αυτό το δίκτυο.
- Ενοποίηση ΥΦΑ και αποθήκευσης: Ο τερματικός σταθμός Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (FSRU) της Αλεξανδρούπολης στην Ελλάδα και οι εγκαταστάσεις FSRU Marmara Ere lisi, Dörtyol και Saros της Τουρκίας θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ενοποιημένο σύνολο. Αυτή η δομή θα δημιουργούσε μια περιφερειακή αλυσίδα ενεργειακής ασφάλειας που θα εκτείνεται από τα Βαλκάνια έως την κεντρική Ευρώπη. Οι βρετανικές ενεργειακές εταιρίες (BGN, BP, Shell, Vitol κ.λπ.) είναι φυσικοί εταίροι.
- Πράσινος διάδρομος υδρογόνου: Εάν το ηλιακό και αιολικό δυναμικό της Τουρκίας, η ευρωπαϊκή διασύνδεση της Ελλάδας και η πράσινη χρηματοοικονομική ενέργεια του Ηνωμένου Βασιλείου συνδυαστούν, ένας Πράσινος Διάδρομος Υδρογόνου θα μπορούσε να δημιουργηθεί κατά μήκος της γραμμής Αλγερίας – Τουρκίας – Ελλάδας – Ιταλίας – Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτό θα παρείχε ασφάλεια για τους στόχους της Ευρώπης για την ουδετερότητα άνθρακα για το 2040.
- Διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας της Μεσογείου: Η ενεργειακή ασφάλεια δεν αφορά μόνο τους αγωγούς. Αυτή θα πρέπει να παρέχεται και μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων υψηλής τάσης (HVDC). Η σύνδεση των γραμμών Ισραήλ – Κύπρου – Κρήτης και Τουρκίας – Ευρώπης αποτελεί το θεμέλιο της ανθεκτικότητας. Το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να είναι τόσο επενδυτής όσο και πάροχος τεχνολογίας εδώ.
- Κρίσιμα ορυκτά και η αλυσίδα συσσωρευτών: Συνδυάζοντας τα αποθέματα βορίου, νικελίου και λιθίου της Τουρκίας, τους πόρους βωξίτη και νικελίου της Ελλάδας και την εμπειρία χρηματοδότησης και εμπορίου εξόρυξης του Ηνωμένου Βασιλείου, η Ευρώπη μπορεί να δημιουργήσει τη δική της πράσινη βιομηχανική αλυσίδα εφοδιασμού. Αυτή η αλυσίδα θα αποτελέσει την υποδομή του μελλοντικού “πράσινου ΝΑΤΟ”.
Η Τουρκία και η Ελλάδα πρέπει να σταματήσουν να βλέπουν η μία την άλλη ως απειλές για την ασφάλειά τους. Και οι δύο είναι μέλη του ΝΑΤΟ. Και οι δύο αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Δουλεύοντας μαζί, μπορούν να περιορίσουν την εισροή της Ρωσίας από τον Εύξεινο Πόντο μέχρι τη Μεσόγειο, να ενισχύσουν το πιο αδύναμο σημείο της ΝΑ Ευρώπης και να παρέχουν μια σταθερή ροή ενέργειας από την ανατολική Μεσόγειο, την Κασπία Θάλασσα και το Ιράν στην Ευρώπη.
Για να επιτευχθεί αυτό, θα πρέπει να ληφθούν χωρίς καθυστέρηση τα ακόλουθα βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης:
• Ενα κοινό κέντρο ασφάλειας θαλάσσιων και ενεργειακών υποδομών (με ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο).
• Τακτικές ασκήσεις έρευνας και διάσωσης και καταστροφών (κοινές;).
• Κοινά επενδυτικά κεφάλαια σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
• Ακαδημαϊκά προγράμματα και προγράμματα ανταλλαγής νέων.
Το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να διαδραματίσει έναν ρόλο διευκόλυνσης εδώ, όχι έναν μεσολαβητή. Το Λονδίνο, το οποίο απολαμβάνει καλές σχέσεις τόσο με την Αγκυρα όσο και με την Αθήνα, μπορεί να αναπτύξει ένα νέο μοντέλο συνεργασίας win-win όχι μόνο στην ασφάλεια, αλλά και στην ενέργεια, στα χρηματοοικονομικά, στον τουρισμό και τον πολιτισμό, εμπλέκοντας την Ευρωπαϊκή Ενωση σε αυτή τη διαδικασία.
Μεσόγειος: Γράφοντας τη νέα Ιστορία της Ευρώπης
Η ασφάλεια της Ευρώπης δεν γράφεται πλέον στον Βορρά, αλλά στη Μεσόγειο. Οι ενεργειακές γραμμές, τα καλώδια μεταφοράς ψηφιακών δεδομένων και οι αλυσίδες πράσινης τεχνολογίας καθορίζουν τη νέα γεωπολιτική αυτής της περιοχής. Ο δροσερός άνεμος του Cambridge ψιθυρίζει μια αλλαγή εποχής: “Η ασφάλεια δεν θα επιτευχθεί πλέον με όπλα, αλλά με πληροφορίες. Οχι με ανταγωνισμό, αλλά με συνεργασία”. Η Τουρκία και η Ελλάδα πρέπει να συναντηθούν όχι στην κορυφή του παγόβουνου, αλλά στο υποκείμενο στρώμα κοινών συμφερόντων, ενέργειας και σοφίας. Μόνο τότε μπορεί η Μεσόγειος να γίνει πραγματικά ξανά μια θάλασσα ειρήνης».
