Ηταν εύκολο να μπερδευτεί κανείς με την Ντόλι Πάρτον, τη «βασίλισσα της κάντρι», που πέθανε προχθές Τρίτη. Η εικόνα της ως είδωλο -φουσκωτά ξανθά μαλλιά, πληθωρική στο σώμα και στο γέλιο- παρεξηγιόταν εύκολα: μια κοπέλα με πηγαίο ταλέντο, αλλά… χωρίς μυαλό, λέγανε οι κακεντρεχείς.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Μόνο αυτό δεν ήταν. Στην πραγματικότητα, το πιο πολύτιμο πράγμα για την Ντόλι Πάρτον ήταν τα βιβλία. Πίστευε ότι, αν όλοι γνώριζαν κι αγαπούσαν τα βιβλία από μικρή ηλικία, θα αποδεικνυόταν το πιο θεμελιώδες για τη ζωή τους.
Οταν πλούτισε, αποφάσισε να κάνει ό,τι περνάει απ’ το χέρι της γι’ αυτό. Αρχισε από το μέρος όπου γεννήθηκε, μια ξεχασμένη επαρχία του Τενεσί. Κάθε μήνα έστελνε με το ταχυδρομείο από ένα κατάλληλο βιβλίο στα παιδιά από τη γέννησή τους μέχρι που γίνονταν πέντε χρονών. Σύντομα οργάνωσε ένα ολόκληρο δίκτυο που έστελνε βιβλία σε μη προνομιούχα πιτσιρίκια σε όλο τον κόσμο. Αυστραλία, Καναδά, Ιρλανδία κι άλλες χώρες. Μέχρι τον θάνατό της η Ντόλι Πάρτον είχε διανείμει 318 εκατομμύρια βιβλία.
Ολο αυτό το πάθος για το διάβασμα ήταν επειδή η δική της παιδική ηλικία καθορίστηκε απ’ τα βιβλία. Ή, πιο σωστά, από την έλλειψή τους. Η Ντόλι Πάρτον γεννήθηκε το 1946, σε μια ξύλινη καλύβα δύο δωματίων, στις όχθες του ποταμού Little Pigeon, στο Τενεσί. Ηταν το τέταρτο από τα 12 παιδιά. Ο πατέρας της ήταν πάμφτωχος κι αναλφάβητος.
«Ποτέ μου δεν γνώρισα άντρα πιο έξυπνο απ’ τον πατέρα μου» θα έλεγε αργότερα: «Αλλά η αδυναμία του να διαβάζει τον εμπόδισε να εκπληρώσει τα όνειρά του». Παρά τον αναλφαβητισμό και τη φτώχεια του όμως, με σκληρή δουλειά, κατάφερε να αποκτήσει για την οικογένειά του ένα μικρό κτήμα. «Μεγάλωσε όλη την οικογένεια με το μυαλό και τη σκληρή δουλειά του. Ηξερε πώς να μετράει τα χρήματα.
Γνώριζε πόσο άξιζε το καθετί» έγραψε η Πάρτον για τον πατέρα της το 2020. «Ημασταν εξαιρετικά φτωχοί», θυμόταν, αλλά «πήρα από τη μητέρα μου την αγάπη για τις παραδοσιακές μπαλάντες του Νότου κι από τον πατέρα μου το ήθος του πάνω στη δουλειά». Θα εξελισσόταν στη μεγαλύτερη σταρ της κάντρι και της φολκ μουσικής. Κι αν σκεφτούμε τα κυρίαρχα μουσικά ρεύματα τη δεκαετία του ’60, που η Πάρτον έκανε τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα στη μουσική -πειραματική ροκ, ψυχεδέλεια κ.λπ.-, δεν ήταν εύκολο να γίνεις σταρ τραγουδώντας και γράφοντας «επαρχιώτικη» κάντρι.
Η Πάρτον εμφανίστηκε στο Νάσβιλ του Τενεσί γράφοντας η ίδια τα κάντρι τραγούδια της. Το αβίαστο ταλέντο της στο τραγούδι, στη σύνθεση, μαζί με τη φυσική ζωντάνια κι αυθεντικότητα την έκαναν σταρ. Το κορίτσι από την καλύβα στο Τενεσί έκανε την κάντρι εμπορική. Εασε να θεωρείται η πλουσιότερη καλλιτέχνης της κάντρι μουσικής στον κόσμο, με εκτιμώμενη περιουσία 500 εκατομμυρίων δολαρίων. Η ίδια έκανε μεγάλο φιλανθρωπικό έργο και το 2022 της απονεμήθηκε το Μετάλλιο Κάρνεγκι για Φιλανθρωπία.
Πέρα από την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, έδινε αφειδώς χρήματα στον Αμερικανικό Ερυθρό Σταυρό, στην αντιμετώπιση του AIDS και άλλων ασθενειών. «Προσφέρω απλώς από την καρδιά μου. Βλέπω μια ανάγκη και αν μπορώ να την καλύψω, τότε θα το κάνω» έλεγε απλά.
Πούλησε πάνω από 160 εκατομμύρια δίσκους παγκοσμίως. Τα τραγούδια της έγιναν τεράστιες διαχρονικές επιτυχίες, όπως το «Jolene», το «9 to 5», το «I Will Always Love You», την μπαλάντα της Ντόλι Πάρτον που τραγούδησε και η Γουίτνεϊ Χιούστον. Ακόμα και όταν η εκρηκτική επιτυχία της την οδήγησε σε όλο τον κόσμο, η Ντόλι Πάρτον συνέχισε πάντα να επιστρέφει στο Τενεσί. Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές που ξέσπασαν στο ανατολικό Τενεσί δώρισε εκατομμύρια δολάρια για να ανακουφιστούν οι πληγέντες.
Στην Αμερική, με την είδηση του θανάτου της το πένθος για την Ντόλι έγινε πρακτικά εθνική υπόθεση. Η ειλικρίνεια της μουσικής της άγγιζε, όπως αποδεικνύεται, εκατομμύρια κόσμο. Ειδικά στο Τενεσί η θλίψη είναι πιο βαθιά. Κόσμος κλαίει και αφήνει λουλούδια στους δρόμους. «Δεν μας πρόδωσε ποτέ, παρέμεινε δίπλα μας» λένε κάτοικοι. Χωρίς τίποτα να είναι σκηνοθετημένο, ολόκληρη η ζωή της Ντόλι Πάρτον έτυχε να ταιριάζει γάντι και με βασικά ιδανικά της «συντηρητικής Αμερικής»: Το κορίτσι του χωριού που γίνεται παγκόσμιος θρύλος με τις μουσικές της επαρχίας. Ο έρωτας και η αφοσίωση στον άντρα της, που τον γνώρισε στα 18 της κι έμειναν μαζί αχώριστοι 60 χρόνια, μέχρι που εκείνος πέθανε.
Βλέποντας την ειλικρινή συγκίνηση των Αμερικανών, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μεσίστιες σημαίες και επταήμερο εθνικό πένθος στις ΗΠΑ: «Πρόκειται για μια πραγματική απώλεια για εκατομμύρια ανθρώπους. Δεν υπήρξε ποτέ κανείς σαν κι εκείνη, ούτε θα υπάρξει ποτέ ξανά». Γενναιόδωρη, πηγαία κι ακούραστη, η Ντόλι έδειχνε ακατάβλητη, μέχρι που ο άντρας της, Καρλ Ντιν, πέθανε τον Μάρτιο του 2025. Με τον θάνατό του η δική της υγεία χειροτέρεψε ραγδαία. «Η δική μας είναι μια μεγάλη, παλιά ιστορία αγάπης» είχε πει τότε. «Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν παραμένουν μαζί για τόσο πολύ. Κανείς δεν μπορεί να με καταλάβει. Απ’ τα 18 μου ζω δίπλα του, πώς να μάθω τώρα να ζω αλλιώς;» Δεκαεπτά μήνες μετά τον χαμό του η Ντόλι Πάρτον πέθανε.
ΝΤΟΛΙ ΠΑΡΤΟΝ
Αμερικανίδα μουσικός και ηθοποιός
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1946 στα Απαλάχια του ανατολικού Τενεσί, σε μια φτωχή αγροτική οικογένεια. Ηταν το τέταρτο από τα 12 παιδιά. Ο πατέρας της ήταν αναλφάβητος και δούλευε εργάτης σε οικοδομές. Επέδειξε ικανότητα και πάθος για τη μουσική από μικρή ηλικία, έχοντας μάθει εκκλησιαστικά τραγούδια και παραδοσιακές λαϊκές μπαλάντες από τη μητέρα της. Το 1964, μετά την αποφοίτησή της από το λύκειο, πήγε στο Νάσβιλ για να ακολουθήσει καριέρα στη μουσική. Το 1967 κυκλοφόρησε το ντεμπούτο άλμπουμ της, με τίτλο «Hello, I’m Dolly». Ακολούθησε μια καριέρα δεκαετιών με δεκάδες άλμπουμ που έκαναν 160 εκατομμύρια πωλήσεις. Το 1980 ανέλαβε τον πρώτο της ρόλο ως ηθοποιός, στην κωμωδία «9 to 5». Εγραψε επίσης το τραγούδι της ταινίας, το οποίο έγινε υποψήφιο για Οσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού. Της απονεμήθηκαν πολυάριθμα μουσικά βραβεία, 11 βραβεία Grammy, 3 βραβεία Emmy, καθώς και το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών. Το 2004 ονομάστηκε «Ζωντανός Θρύλος» από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου για τη συμβολή της στην αμερικανική πολιτιστική κληρονομιά. Πέθανε προχθές 25 Αυγούστου 2026.
