Σε κρίσιμο σταυροδρόμι η αγροτική παραγωγή – Ανησυχία για επάρκεια λιπασμάτων το φθινόπωρο
Σε νέα ασφυκτική πίεση βρίσκεται ο αγροτικός κόσμος, καθώς η εκρηκτική άνοδος στις τιμές των λιπασμάτων, υπό το βάρος των γεωπολιτικών εντάσεων και του πολέμου στη Μέση Ανατολή, απειλεί να τινάξει στον αέρα το κόστος παραγωγής και να πυροδοτήσει νέο κύμα ανατιμήσεων σε βασικά τρόφιμα τους επόμενους μήνες. Παραγωγοί και συνεταιρισμοί προειδοποιούν ήδη ότι η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο δύσκολη, καθώς το κόστος για βασικές αγροτικές εισροές έχει εκτοξευθεί, την ώρα που οι επιδοτήσεις που ανακοινώθηκαν θεωρούνται ανεπαρκείς για να απορροφήσουν τις τεράστιες αυξήσεις.
Οι αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και πρώτων υλών, σε συνδυασμό με τα προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή, έχουν επηρεάσει άμεσα την αγορά λιπασμάτων. Ειδικά η ουρία, ένα από τα βασικότερα λιπάσματα για την αγροτική παραγωγή, καταγράφει εντυπωσιακή αύξηση τιμών σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Η τιμή της έχει ανέβει από τα 55 λεπτά ανά κιλό στα 98,1 λεπτά ανά κιλό, καταγράφοντας άνοδο που αγγίζει το 78,4%. Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο αισθητή σε μεγάλες παραγγελίες: για αγορά 10 τόνων λιπάσματος, ένας παραγωγός που πέρσι κατέβαλλε περίπου 5.500 ευρώ, φέτος καλείται να πληρώσει σχεδόν 9.810 ευρώ.
Σε απελπισία οι αγρότες
Η τεράστια αυτή επιβάρυνση προκαλεί έντονη ανησυχία στον αγροτικό κόσμο, καθώς πολλοί παραγωγοί δηλώνουν πλέον αδυναμία να προμηθευτούν τις ίδιες ποσότητες λιπασμάτων που χρησιμοποιούσαν τα προηγούμενα χρόνια. Το ενδεχόμενο μείωσης της χρήσης λιπασμάτων θεωρείται πλέον ιδιαίτερα πιθανό, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και κατ’ επέκταση σε περιορισμό της παραγωγής.
Οι φόβοι δεν σταματούν εκεί. Αγρότες και άνθρωποι της αγοράς εκτιμούν ότι οι συνέπειες θα περάσουν σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, επηρεάζοντας τόσο τα σούπερ μάρκετ όσο και την εστίαση. Το αυξημένο κόστος παραγωγής σε συνδυασμό με τις ακριβότερες μεταφορές και την άνοδο στα καύσιμα δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς, θα αρχίσει να αποτυπώνεται πιο έντονα στις τιμές από το φθινόπωρο και μετά.
Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για προϊόντα πρώτης ανάγκης, όπως το ψωμί και άλλα βασικά είδη διατροφής, καθώς τα λιπάσματα αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την αγροτική παραγωγή και επηρεάζουν άμεσα το τελικό κόστος των τροφίμων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να μετριάσει μέρος της πίεσης μέσω της επιδότησης για την αγορά λιπασμάτων. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, έως το τέλος Μαΐου αναμένεται να ανοίξει η σχετική πλατφόρμα στην myAADE, μέσω της οποίας οι αγρότες θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση για ενίσχυση.
Η επιδότηση θα καλύπτει ποσοστό 15% επί της αξίας των τιμολογίων αγοράς λιπασμάτων και θα αφορά αγορές που πραγματοποιήθηκαν από τις 15 Μαρτίου έως και τις 31 Αυγούστου. Δικαιούχοι υπολογίζονται περίπου 250.000 αγρότες, με βασική προϋπόθεση να είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΕΕ).
Το συνολικό κόστος του μέτρου ανέρχεται στα 41 εκατομμύρια ευρώ, ωστόσο αρκετοί παραγωγοί εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η συγκεκριμένη ενίσχυση μπορεί πραγματικά να καλύψει το εύρος των αυξήσεων που έχουν ήδη σημειωθεί.
Οι πληρωμές θα πραγματοποιηθούν σε τρεις δόσεις:
- στα μέσα Ιουνίου για τιμολόγια της περιόδου 15 Μαρτίου έως 30 Απριλίου,
- στα μέσα Ιουλίου για τιμολόγια Μαΐου και Ιουνίου,
- και στα μέσα Σεπτεμβρίου για αγορές που θα γίνουν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Παρά τις παρεμβάσεις, στον αγροτικό κόσμο κυριαρχεί ο φόβος ότι η παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας μπορεί να οδηγήσουν σε ακόμη μεγαλύτερες ανατιμήσεις το επόμενο διάστημα, επιβαρύνοντας όχι μόνο τους παραγωγούς αλλά συνολικά την αγορά τροφίμων και τα νοικοκυριά.
