Τα επίσημα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν την ωμή πραγματικότητα, η οποία διαφέρει ριζικά από την τεχνητή εικόνα που προπαγανδίζει η κυβέρνηση: Η Ελλάδα κατατάσσεται σταθερά, πλέον, στην τρίτη κατηγορία της Ε.Ε. ως προς το βιοτικό επίπεδο, συγκρινόμενη με τις φτωχότερες χώρες της ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.
Του Μάκη Ντόβολου
Δεν είναι μόνο η καταβαράθρωση των εισοδημάτων, η οποία έλαβε χώρα με ωμό τρόπο την εποχή των Μνημονίων μέσω των περικοπών. Τα τελευταία χρόνια η ακρίβεια ασκεί εκ νέου οικονομική πίεση στα νοικοκυριά, διαβρώνοντας περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα, με αποτέλεσμα στην Ελλάδα να παρουσιάζεται το εξής φαινόμενο: οι μισθοί να είναι στα επίπεδα των Βαλκανίων, αλλά οι τιμές σε πολλά βασικά αγαθά και υπηρεσίες να βρίσκονται σε δυτικοευρωπαϊκά επίπεδα.
Το άλλο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι, το ένα μετά το άλλο, κράτη που ήταν μεταξύ των φτωχότερων της Ευρώπης ξεπερνούν την Ελλάδα στους σχετικούς δείκτες, με τη χώρα μας να παραμένει καθηλωμένη σε μια καταθλιπτική στασιμότητα και με τη φτωχοποίηση να αποτελεί την παγιωμένη κανονικότητα για την πλειονότητα των πολιτών τα τελευταία 15 χρόνια. Αυτό αποτυπώνεται σε όλες σχεδόν τις έρευνες, με τους πολίτες να απαντούν ότι δυσκολεύονται να ικανοποιήσουν ακόμη και βασικές τους ανάγκες.
Το σίγουρο είναι ότι η σημερινή εικόνα της Ελλάδας ανταποκρίνεται πλήρως στις επιδιώξεις των δανειστών, οι οποίοι, με ποικίλες παρεμβάσεις τους κατά την εποχή των Μνημονίων, υποστήριζαν ότι η Ελλάδα δεν είναι πια μια «δυτικοευρωπαϊκή οικονομία», αλλά πρέπει να συγκρίνει τον εαυτό της με τις αναδυόμενες, τότε, αγορές της ανατολικής Ευρώπης.
ΑΕΠ κατά κεφαλήν
Με βάση τα στοιχεία της Eurostat, η εικόνα της ελληνικής οικονομίας παρουσιάζει μια «διπλή πραγματικότητα»: από τη μία καταγράφεται ανάκαμψη σε απόλυτους αριθμούς μετά το 2020, από την άλλη, όμως, η χώρα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης (PPS).
Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ (σε μονάδες αγοραστικής δύναμης με βάση EU=100) υποχώρησε από το 84% του μέσου όρου της Ε.Ε. το 2010 στο 69% το 2015. Ο δείκτης παρέμεινε καθηλωμένος γύρω στο 66-67, πριν υποχωρήσει στο χαμηλότερο σημείο του (62) το 2020 λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας. Ο σχετικός δείκτης κατά κεφαλήν ΑΕΠ αναρριχήθηκε από το 62 (2020) στο 68 (2023-2025), όπου και σταθεροποιείται. Μάλιστα, το 2025 ισοβαθμεί στην τελευταία θέση των χωρών της Ε.Ε. μαζί με τη Βουλγαρία (68), με την απόκλιση σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη να παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα δομικά ζητήματα της οικονομίας. Και αυτό διότι αυτή τη στιγμή η ανάπτυξη που καταγράφεται στη χώρα μας αρκεί απλώς για να κρατάει τη θέση της σταθερή (στο 68 τη διετία 2024-2025), αλλά όχι για να κλείσει την ψαλίδα.
Επίσης, τα στοιχεία αποτυπώνουν την ταχεία οικονομική σύγκλιση (catch-up effect) των χωρών της πρώην ανατολικής Ευρώπης προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, την ίδια περίοδο που η ελληνική οικονομία υπέστη τη βαθύτερη ύφεση στην ιστορία της Ε.Ε., με αποτέλεσμα να μετατοπιστεί από τη μεσαία ταχύτητα της Ευρώπης στην τελευταία θέση της κατάταξης. Χαρακτηριστικά, το 2010 η Ρουμανία βρισκόταν 32 μονάδες πίσω από την Ελλάδα (52 έναντι 84). Το 2025 βρίσκεται 10 μονάδες μπροστά (78 έναντι 68). Η Λιθουανία ξεκίνησε από το 60 το 2010 και έφτασε στο 87 το 2025, προσπερνώντας την Ελλάδα κατά 19 μονάδες. Η Βουλγαρία πρόσθεσε 24 μονάδες (από 44 σε 68), καταφέρνοντας ουσιαστικά να ισοφαρίσει την Ελλάδα.
ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ
Ακόμη, όμως, κι αν λάβουμε υπόψη την πραγματική ατομική κατανάλωση (AIC), που πράγματι αποτελεί ένα καλύτερο μέτρο της υλικής ευημερίας των νοικοκυριών, καθώς καταγράφει όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες που καταναλώνονται από αυτά, η εικόνα δεν διαφοροποιείται ιδιαίτερα, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην 21η θέση σε σύνολο 27 κρατών της Ε.Ε.
Η Ελλάδα ξεκίνησε το 2015 στο 78% του ευρωπαϊκού μέσου όρου και παρέμεινε καθηλωμένη στο 77% για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια. Το 2020 υποχώρησε στο χαμηλότερο σημείο της δεκαετίας, στο 75%. Την περίοδο 2021-2025 ανέκαμψε σταδιακά στο 79%-80%, κλείνοντας την προβολή του 2025 στο 80%. Ομως, σε βάθος δεκαετίας, η Ελλάδα σημείωσε συνολική βελτίωση μόλις δύο μονάδων (από 78 σε 80), παρουσιάζοντας ουσιαστικά εικόνα σχετικής στασιμότητας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, όμως, οι χώρες της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης πέτυχαν ταχύτατη σύγκλιση προς το ευρωπαϊκό επίπεδο διαβίωσης και κατανάλωσης, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να διολισθήσει προς τις χαμηλότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον δείκτη πραγματικής ατομικής κατανάλωσης.
Το 2015 οι παρακάτω χώρες βρίσκονταν χαμηλότερα από την Ελλάδα (78%), αλλά μέσα στη δεκαετία σημείωσαν αλματώδη ανάπτυξη και την προσπέρασαν καθαρά:
Ρουμανία: Η πιο εντυπωσιακή σύγκλιση στην Ε.Ε. Από το 59% το 2015, εκτινάχθηκε στο 86% το 2025 (+27 μονάδες).
Πολωνία: Από το 77% το 2015, έφτασε στο 88% το 2025 (+11 μονάδες).
Σλοβενία: Από το 76% το 2015, ανέβηκε στο 86% το 2025 (+10 μονάδες).
Δύο χώρες των Βαλκανίων κάλυψαν τεράστιο έδαφος και πλέον βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από την Ελλάδα:
Κροατία: Το 2015 απείχε 15 μονάδες από την Ελλάδα (63% έναντι 78%). Το 2025 έφτασε στο 79%, απέχοντας πλέον μόλις 1 μονάδα (79% έναντι 80%).
Βουλγαρία: Το 2015 βρισκόταν στην τελευταία θέση με 55% (23 μονάδες πίσω από την Ελλάδα). Εως το 2025 εκτινάχθηκε στο 77% (+22 μονάδες), πλησιάζοντας την Ελλάδα σε απόσταση τριών μονάδων.
Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που «καίνε» τις τσέπες
Οι χαμηλές αμοιβές στη χώρα μας δεν σημαίνουν ότι είναι και χαμηλές οι τιμές. Απεναντίας. Σε πολλά αγαθά και υπηρεσίες βρίσκονται υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ε.Ε., ενώ σε ορισμένα είδη καθημερινής κατανάλωσης η Ελλάδα λειτουργεί με τιμές ώριμων και πλούσιων αγορών της βόρειας και της δυτικής Ευρώπης.
Οπως επισημαίνεται, μάλιστα, με σαφήνεια στη μεθοδολογία της Eurostat, οι δείκτες επιπέδου τιμών δεν προσαρμόζονται με βάση τα επίπεδα μισθών ή διαθέσιμου εισοδήματος κάθε χώρας. Συνεπώς, όταν οι τιμές σε αγαθά και υπηρεσίες στην Ελλάδα είναι ίσες ή υψηλότερες από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, η πραγματική επιβάρυνση για το ελληνικό νοικοκυριό είναι σημαντικά μεγαλύτερη σε σχέση με χώρες υψηλότερου μέσου εισοδήματος.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία της Eurostat για το 2025, ο γενικός δείκτης τιμών για τη συνολική τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών (HFCE) διαμορφώθηκε στο 87,4, δηλαδή είναι 12,6% χαμηλότερος από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (EU=100), όταν, όπως προαναφέραμε, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι 32% χαμηλότερο και η πραγματική ατομική κατανάλωση 20% χαμηλότερη.
Επιπλέον, σε χώρες όπως η Πολωνία, η Λιθουανία, η Ρουμανία και η Πορτογαλία, ενώ το επίπεδο υλικής ευημερίας είναι υψηλότερο (βάσει της πραγματικής ατομικής κατανάλωσης), το συνολικό κόστος διαβίωσης βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα από αυτά της Ελλάδας.
Κατηγορίες όπου η Ελλάδα είναι ακριβότερη από τον μέσο όρο της Ε.Ε.
Επικοινωνίες (Δείκτης: 126,9): Αποτελεί την ακριβότερη κατηγορία στην Ελλάδα σε σύγκριση με την Ε.Ε., με τις τιμές (ταχυδρομικές υπηρεσίες, τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός και υπηρεσίες) να είναι κατά 26,9% υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά (Δείκτης: 105,3): Τα βασικά είδη διατροφής στην Ελλάδα κινούνται πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Μάλιστα, η Ελλάδα καταγράφεται ως η ακριβότερη χώρα σε ολόκληρη την Ε.Ε. στην υποκατηγορία «Γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, τυρί, αβγά)», με τιμές υψηλότερες κατά 29,9% από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Επιπλα και εξοπλισμός τεχνολογίας: Τα έπιπλα και τα είδη επίπλωσης βρίσκονται στο 102,6. Ο εξοπλισμός πληροφορικής και επικοινωνιών (ηλεκτρονικοί υπολογιστές, smartphones, tablets κ.λπ.) διαμορφώνεται στο 102,1.
Τεράστιες οι ανισότητες στις καταθέσεις, αυξάνεται η συγκέντρωση του πλούτου
Η εικόνα των τραπεζικών καταθέσεων στην Ελλάδα μεταβλήθηκε την τελευταία πενταετία, όχι όμως προς όφελος της μεγάλης πλειονότητας των καταθετών.
Τα στοιχεία του ΤΕΚΕ αποτυπώνουν μια ολοένα και μεγαλύτερη συγκέντρωση του καταθετικού πλούτου, καθώς ένα εξαιρετικά μικρό ποσοστό καταθετών ελέγχει πλέον σχεδόν το μισό του συνόλου των καταθέσεων. Η μεγάλη πλειονότητα των καταθετών εξακολουθεί να διαθέτει περιορισμένες αποταμιεύσεις, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης των καταθέσεων κατευθύνθηκε προς τους λογαριασμούς με πολύ υψηλά υπόλοιπα.
Παρά την αύξηση των συνολικών καταθέσεων που καταγράφηκε μετά την πανδημία, η κατανομή τους έγινε ακόμη πιο άνιση. Το 2020 οι καταθέτες με υπόλοιπα άνω των 100.000 ευρώ συγκέντρωναν το 36,5% των καταθέσεων. Το 2025 το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 45,7%, δηλαδή σχεδόν ένα στα δύο ευρώ που βρίσκονται σήμερα στις ελληνικές τράπεζες ανήκει στην ανώτερη καταθετική κατηγορία.
Την ίδια στιγμή, οι συγκεκριμένοι καταθέτες αποτελούν μόλις το 0,9% του συνόλου, έναντι 0,6% το 2020. Με άλλα λόγια, λιγότερος από ένας στους εκατό καταθέτες συγκεντρώνει σχεδόν το μισό του καταθετικού πλούτου της χώρας.
Η μεγάλη πλειονότητα διαθέτει ελάχιστες αποταμιεύσεις
Στην αντίπερα όχθη, περισσότεροι από επτά στους δέκα καταθέτες εξακολουθούν να διατηρούν υπόλοιπο έως 1.000 ευρώ. Το ποσοστό αυτό διαμορφώθηκε στο 71,9% το 2020 και περιορίστηκε οριακά στο 70,6% το 2025, γεγονός που δείχνει ότι η βασική εικόνα της ελληνικής αποταμίευσης παραμένει σχεδόν αμετάβλητη.
Ακόμη κι αν προστεθούν όσοι διαθέτουν έως 5.000 ευρώ, προκύπτει ότι περίπου το 84% των καταθετών διατηρεί σχετικά χαμηλά τραπεζικά υπόλοιπα. Ωστόσο, οι κατηγορίες αυτές συγκεντρώνουν μόλις το 5,9% του συνολικού ύψους των καταθέσεων το 2025, έναντι 8,2% το 2020. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στον αριθμό των καταθετών και τον πλούτο που αντιπροσωπεύουν.
ΠΗΓΗ: dealnews.gr
