Το πάθημα της Ελλάδας φαίνεται πως δεν έγινε μάθημα για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Παρά τις καταστροφικές συνέπειες που είχαν οι πολιτικές ακραίας λιτότητας κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης και παρά την παραδοχή του ίδιου του Ταμείου ότι έγιναν σοβαρά λάθη στις εκτιμήσεις του, το ΔΝΤ εμφανίζεται να επιστρέφει σε ακόμη πιο απαιτητικούς στόχους περικοπών για τις χώρες που προσφεύγουν στα προγράμματα χρηματοδότησής του.
Η Ελλάδα έχει βιώσει αυτές τις πολιτικές στο πετσί της. Μέσα σε λίγα χρόνια έχασε περίπου το 25% του ΑΕΠ της, η ανεργία εκτινάχθηκε, επιχειρήσεις έκλεισαν, εισοδήματα και συντάξεις συρρικνώθηκαν και εκατοντάδες χιλιάδες νέοι εγκατέλειψαν τη χώρα. Μια οικονομία μπήκε σε έναν φαύλο κύκλο, όπου οι περικοπές περιόριζαν τη ζήτηση, η ύφεση βάθαινε και η νέα υστέρηση στα δημόσια έσοδα οδηγούσε σε νέα μέτρα.
Ακόμη και σήμερα, οκτώ χρόνια μετά την έξοδο από τα Μνημόνια το 2018, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να προσπαθεί να κλείσει τις πληγές εκείνης της περιόδου και να ανακτήσει πλήρως το χαμένο έδαφος. Και όμως, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Oxfam, το ΔΝΤ δείχνει να κινείται ξανά προς τη λογική των μεγάλων και γρήγορων περικοπών.
Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το Ταμείο γνωρίζει πολύ καλά πόσο ακριβά μπορεί να πληρώσει μια οικονομία μια λανθασμένη δόση λιτότητας. Στα χρόνια της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους οικονομολόγοι του ίδιου του ΔΝΤ αναγνώρισαν ότι οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές είχαν υποεκτιμηθεί. Με απλά λόγια, οι αρχικές εκτιμήσεις δεν είχαν υπολογίσει σωστά πόσο μεγάλη ζημιά θα προκαλούσαν στην πραγματική οικονομία οι περικοπές δαπανών και οι αυξήσεις φόρων.
Απαιτήσεις
Παρά αυτή την εμπειρία νέα ανάλυση της Oxfam υποστηρίζει ότι οι απαιτήσεις δημοσιονομικής προσαρμογής στα προγράμματα του ΔΝΤ γίνονται ξανά αυστηρότερες. Σύμφωνα με τη διεθνή οργάνωση, ο μέσος στόχος μείωσης των δημοσίων δαπανών που συνοδεύει τα προγράμματα χρηματοδότησης του Ταμείου αυξήθηκε από 0,21% του ΑΕΠ το 2018 σε 0,85% του ΑΕΠ το 2025. Η Oxfam προειδοποιεί, μάλιστα, ότι η τάση μπορεί να γίνει ακόμη πιο επιθετική μέσω της λεγόμενης «εμπροσθοβαρούς δημοσιονομικής προσαρμογής».
Η Oxfam χτυπά παράλληλα καμπανάκι για την προστασία των κοινωνικών δαπανών. Σύμφωνα με την οργάνωση, οι ασφαλιστικές δικλίδες που θα έπρεπε να προστατεύουν βασικές δημόσιες υπηρεσίες αποδυναμώνονται, με αποτέλεσμα η πίεση για δημοσιονομική προσαρμογή να μπορεί να φτάνει τελικά σε τομείς όπως η Υγεία, η Παιδεία, η στέγαση και η κοινωνική προστασία. Η Ελλάδα έχει πικρή εμπειρία από αυτόν τον μηχανισμό. Η δημοσιονομική προσαρμογή των Μνημονίων δεν αποτυπώθηκε μόνο στους αριθμούς του Προϋπολογισμού. Πέρασε στους μισθούς, στις συντάξεις, στις δημόσιες επενδύσεις, στην κατανάλωση και τελικά στην καθημερινότητα ολόκληρης της κοινωνίας.
