«Υπάρχει στ’ αλήθεια πρόεδρος;» αναρωτιόταν αυτή την εβδομάδα το γαλλικό περιοδικό «L’ Express». H «Liberation» κυκλοφόρησε τη Δευτέρα με πρωτοσέλιδο τη Μέρκελ και τον τίτλο «Βερολίνο προς Παρίσι: Προσοχή».
Ακολούθησε η συνέντευξη Τύπου του Γάλλου προέδρου Φρανσουά Ολάντ, που εναγωνίως προσπάθησε να αλλάξει το κλίμα που επικρατεί εντός συνόρων για τις ικανότητές του και εκτός συνόρων για την πορεία της γαλλικής οικονομίας. Μπορεί ο Φρανσουά Ολάντ να διαχειριστεί μια κρίση μεγατόνων και να βγάλει αλώβητη τη Γαλλία από τον πόλεμο της ευρωκρίσης; Λίγοι το πιστεύουν. Οι περισσότεροι, μάλιστα, εκτιμούν ότι η ευρωκρίση έχει αρχίσει ήδη να τρώει τις σάρκες του επόμενου θύματος, της Γαλλίας. Ασθενική οικονομία, ζοφερές αξιολογήσεις από τους Οίκους, δεκάδες χιλιάδες απολύσεις από γαλλικές επιχειρήσεις και πολυεθνικές, διαρκής αύξηση της ανεργίας… Ο επί έξι μήνες πρόεδρος δεν έχει καταφέρει τα διαλύσει τα βαριά σύννεφα πάνω από τον γαλλικό ουρανό και προμηνύεται καταιγίδα…
Την περασμένη Τρίτη ο Ολάντ έδωσε συνέντευξη Τύπου. Λίγες ώρες μετά το τέλος του Εurogroup, που ανέδειξε ακόμη μια φορά τις μεγάλες διαφωνίες στους κόλπους της Ε.Ε, ο σοσιαλιστής πρόεδρος θέλησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις λέγοντας ορθά κοφτά: «Δεν είναι το πεπρωμένο μας η παρακμή». Τονίζοντας ότι οι χαμηλές αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων έδειξαν πως οι αγορές πιστεύουν ότι οι οικονομικές πολιτικές του είναι αξιόπιστες, ο Ολάντ δήλωσε ότι μια κίνηση για φορολογικές εκπτώσεις στις επιχειρήσεις με μικρή αύξηση των φόρων επί των πωλήσεων θα μπορέσει να ενισχύσει την παραγωγή, διατηρώντας παράλληλα τις καταναλωτικές δαπάνες. «Μπορώ να κατανοήσω τις αμφιβολίες που έχουν εκφραστεί. Το μόνο ερώτημα που είναι έγκυρο για μένα δεν είναι η κατάσταση της κοινής γνώμης σήμερα αλλά η κατάσταση της Γαλλίας σε χρονικό διάστημα πέντε ετών».
Ο Ολάντ είπε ότι δεν θα επηρεαστεί σε ό,τι αφορά τις προσπάθειές του για την αναζωογόνηση της οικονομίας από την απαισιόδοξη κοινή γνώμη. Οι δημοσκοπήσεις, όμως, τον δείχνουν να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση.
Το ποσοστό έγκρισης της πολιτικής του έχει κατρακυλήσει στο 36%, πολύ κάτω από το περίπου 60%, που εξασφάλιζε όταν ανέλαβε την εξουσία τον Μάιο. Ανησυχία προκαλεί και η επανεμφάνιση του Νικολά Σαρκοζί στις δημοσκοπήσεις. Το 64% των ψηφοφόρων του γαλλικού UMP επιθυμεί την επιστροφή του Σαρκοζί και την εκ νέου υποψηφιότητά του το 2017, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ifop για λογαριασμό της εφημερίδας «Journal du Dimanche».
«Η ανάκαμψη θα πάρει χρόνο, αλλά πιστεύω ότι μπορούμε να πετύχουμε. Θέλω οι νέοι να ζουν καλύτερα σε πέντε χρόνια» λέει ο Γάλλος πρόεδρος. Τα προβλήματα, όμως, είναι τεράστια και είναι σχεδόν αδύνατο στην παρούσα φάση να καταφέρει ο Ολάντ το θαύμα, την αναστροφή της στασιμότητας της γαλλικής οικονομίας και τη μείωση του χάσματος της ανταγωνιστικότητας με τη Γερμανία, η οποία απολαμβάνει ένα τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα. Ο Ολάντ προσδοκά ότι συνδικάτα και εργοδότες θα ανταποκριθούν στο κάλεσμά του για τον «ιστορικό συμβιβασμό» για τη μεταρρύθμιση των συμβάσεων εργασίας και την ενίσχυση της απασχόλησης, λέγοντας ότι η κυβέρνηση θα παρέμβει νομοθετώντας σε περίπτωση που δεν καταλήξουν σε συμφωνία. Οι επιχειρηματίες, όμως, δεν έχουν πειστεί. Από τις αυτοκινητοβιομηχανίες έως τις φαρμακευτικές και τον κλάδο τροφίμων, οι απολύσεις είναι ο κανόνας.
Η μεγαλύτερη απειλή για τον Ολάντ, όμως, δεν είναι οι εργοδότες, ούτε οι πολιτικοί του αντίπαλοι. Το μεγάλο του θέμα στην παρούσα φάση είναι ο ηγεμονισμός του Βερολίνου. Οι πληροφορίες που διέρρευσαν πριν από λίγες ημέρες στον Τύπο και ανέφεραν ότι ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ζήτησε από τους πέντε «σοφούς» της κυβέρνησης Μέρκελ να εξετάσουν το ενδεχόμενο κατάρτισης μελέτης για την ανθεκτικότητα της οικονομίας της Γαλλίας ήταν αρκετές για να προκαλέσουν νέες φουρτούνες στο Παρίσι.
Παρά τις επίσημες διαψεύσεις από τη γερμανική πλευρά, αλλά και τις διαβεβαιώσεις του Γάλλου υπουργού Οικονομικών Πιερ Μοσκοβισί ότι δεν υπάρχει «καμία παρεξήγηση» μεταξύ των δύο χωρών είναι βέβαιο ότι δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά. Οπως πολλοί υποστηρίζουν, και μόνο η διαρροή της πληροφορίας ήταν μια έμμεση επίδειξη δύναμης της καγκελαρίου έναντι του Φρανσουά Ολάντ και προτροπή να κινηθεί στα χνάρια του προκατόχου του Νικολά Σαρκοζί. Το προφανές είναι ότι η Μέρκελ σε διαφορετική περίπτωση θα θελήσει να παρέμβει, ακόμη κι αν πολλοί αρέσκονται να πιστεύουν στο Μέγαρο των Ηλυσίων ότι η Γαλλία δεν είναι νότος. Ενδεικτικό της ανησυχίας του Παρισιού ήταν και το ταξίδι-αστραπή του Γάλλου πρωθυπουργού Ζαν-Μαρκ Ερό στη Γερμανία. Σύμφωνα με αναλυτές, η νέα γερμανική αδιαλλαξία, στον πιο στενό εταίρο της αυτήν τη φορά, δεν αποτελεί μονάχα μια πισώπλατη μαχαιριά στον Φρανσουά Ολάντ για να εξουδετερώσει πολιτικά τη Γαλλία στους συσχετισμούς της ευρωζώνης, αλλά αποτελεί επίσης μια ανοικτή προτροπή στις αγορές να αυξήσουν το κόστος δανεισμού της χώρας και στους οίκους αξιολόγησης να την υποβαθμίσουν.
Η γαλλική κατάρρευση που ίσως προκαλέσει το φινάλε της κοινωνικής ανοχής!
H Γερμανία, πάντως, έχει κάθε λόγο να ανησυχεί. Στις αρχές του Νοεμβρίου, σε έκθεσή του το ΔΝΤ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την ανταγωνιστικότητα της γαλλικής βιομηχανίας, η οποία, σύμφωνα με τη μελέτη, έχει χάσει έδαφος. Στην ίδια έκθεση επισημαίνεται ότι το υψηλό δημόσιο χρέος της χώρας θέτει σε κίνδυνο τη σταθερότητα του ευρώ. Το ΔΝΤ προειδοποιεί για τον κίνδυνο μετάδοσης της κρίσης στη Γαλλία, καθώς οι γαλλικές τράπεζες είναι σε μεγάλο βαθμό εκτεθειμένες σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Οι εξελίξεις στη γαλλική οικονομία ανησυχούν και την Κομισιόν, καθώς το 2013 ο ρυθμός ανάπτυξης της γαλλικής οικονομίας θα κινηθεί στο 0,4% και όχι στο 0,8% που αναμένει το Παρίσι, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα θα αγγίξει το 3,5%. Οι Γερμανοί είναι ιδιαίτερα επικριτικοί στην πολιτική Ολάντ, κατηγορώντας μάλιστα τον Γάλλο πρόεδρο για ατολμία. «Η ανησυχία αυξάνεται, δεδομένης της έλλειψης δράσης από πλευράς της γαλλικής κυβέρνησης όσον αφορά αλλαγές στην αγορά εργασίας» λέει ο Λαρς Φελντ, ένας εκ των ανεξάρτητων συμβούλων της γερμανικής κυβέρνησης. Ο ίδιος, μάλιστα, επισημαίνει ότι «προς το παρόν το μεγαλύτερο πρόβλημα στην ευρωζώνη δεν είναι πλέον η Ελλάδα, η Ισπανία ή η Ιταλία. Αντιθέτως, είναι η Γαλλία, διότι δεν έχει κάνει τίποτα προκειμένου να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της και μάλιστα κατευθύνεται προς την αντίθετη κατεύθυνση».
Για τη Γερμανία, που -αν και ανεπαίσθητα- έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζεται από την κρίση, η Γαλλία αποτελεί στην παρούσα φάση το μεγαλύτερο πρόβλημα. Με δεδομένη τη φθίνουσα πορεία της γαλλικής οικονομίας, τη στιγμή που η Ισπανία οδηγείται στο μνημόνιο, η Ιταλία δίνει μάχη για να μη γίνει ο επόμενος στόχος των αγορών και τα θέματα Ελλάδα και Πορτογαλία μένουν ανοικτά, ίσως το Βερολίνο έχει αρχίσει να αναρωτιέται για πόσο καιρό ακόμη θα απολαμβάνει την παντοδυναμία του… Και ίσως, όταν τελικά η Γαλλία αρχίσει να κουρελιάζεται στην αρένα των αγορών, ίσως τότε να αρχίσει η αρχή του τέλους της λιτότητας, της κοινωνικής εξαθλίωσης και των αδιεξόδων. Ισως η Γαλλία να ανάψει το φιτίλι του τέλους της κοινωνικής αλλά και της πολιτικής ανοχής. Αλλωστε, αν μη τι άλλο, το προστάζει η παράδοσή της…
Οι υποσχέσεις που δεν μπόρεσε να τηρήσει
Μείωση του ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ: Ο πρώτος προϋπολογισμός βασίζεται στην εκτίμηση για ανάπτυξη της γαλλικής οικονομίας κατά 0,8% τον επόμενο χρόνο, πρόβλεψη στην οποία επιμένει το Παρίσι, αλλά διαψεύδεται από τους οικονομολόγους της Κομισιόν, που προβλέπουν ανάπτυξη μόλις 0,4%. Αν επιβεβαιωθούν, η γαλλική κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να λάβει νέα μέτρα.
Βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Γάλλων: Σήμερα το 47% απαντά ότι η καθημερινότητά του έχει επιδεινωθεί.
Αύξηση της απασχόλησης: Δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι έχουν απολυθεί. Αυτοκινητοβιομηχανίες, φαρμακευτικές, εταιρίες λιανεμπορίου, απολύουν συστηματικά τους τελευταίους μήνες. Η ανεργία ίπταται στο 10%.
Αύξηση της καταναλωτικής δύναμης: Η γαλλική κυβέρνηση προχώρησε σε αύξηση του ΦΠΑ ως μέτρο ενίσχυσης των επιχειρήσεων, γεγονός όμως που έχει προκαλέσει οργή στη γαλλική κοινωνία.
Προϋπολογισμός με μειωμένες δημόσιες δαπάνες: Τα κοινωνικά επιδόματα έχουν παραμείνει ανέγγιχτα και στόχος είναι πλέον η μείωση του δημόσιου ελλείμματος μέσω της αύξησης των φόρων, κυρίως στις επιχειρήσεις. Το σύμφωνο ανταγωνιστικότητας προβλέπει ελάφρυνση του κόστους εργασίας των επιχειρήσεων μέσω της αύξησης του ΦΠΑ.
