Βρισκόμαστε στα πρόθυρα γενικευμένης κλιμάκωσης των εχθροπραξιών μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, που θα μετατρέψουν τη Λωρίδα της Γάζας, για ακόμη μία φορά, σε σκηνικό πολέμου;
Το ερώτημα πλανάται από την Τετάρτη, όταν ίσως ο «πλέον καταζητούμενος» των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών Αχμέντ Σαΐντ Χαλίλ αλ-Τζαμπάρι, ηγέτης της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς Ταξιαρχίες Εζεντίν αλ-Κασάμ έπεσε νεκρός από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή. Ο συνήθως προσεκτικός και δυσθεώρητος στρατιωτικός ηγέτης της οργάνωσης είχε παραδόξως βρεθεί σε ένα αυτοκίνητο που οδηγούσε, μέρα μεσημέρι, σε κεντρικό δρόμο της Γάζας. Ισως έφταιγε και το γεγονός ότι δύο μέρες νωρίτερα ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο έληξε με τον υπουργό άνευ χαρτοφυλακίου Μπένι Μπεγκίν να ανακοινώνει ότι ο κύκλος της βίας των τελευταίων ημερών μοιάζει να έχει φτάσει στο τέλος του. Ρίχνοντας, σύμφωνα με κάποιους αναλυτές, «στάχτη στα μάτια» της Χαμάς, λίγο πριν από το καίριο χτύπημα σε βάρος του Τζαμπάρι.
Αυτή την τακτική άλλωστε, γράφει ο ισραηλινός Τύπος, είχε ακολουθήσει το Ισραήλ και τον Δεκέμβριο του 2008, όταν είχε εξαπολύσει την επιχείρηση «Συμπαγές μολύβι» με 1.400 νεκρούς, μία επιχείρηση που θεωρείται πάντως ότι κατάφερε σημαντικό πλήγμα στις υποδομές της Χαμάς. Προετοιμάζεται άραγε η ισραηλινή ηγεσία για παρόμοια επίθεση ή προσανατολίζεται περισσότερο σε μία αναβίωση της τακτικής των «στοχευμένων δολοφονιών», την οποία ακολουθούσε πριν από μία δεκαετία και είχε οδηγήσει στον θάνατο του τότε στρατιωτικού ηγέτη της Χαμάς Σαλάχ Σεχάντε το 2002; Και το 2004 του πνευματικού ηγέτη της Χαμάς σεΐχη Αχμέντ Γιασίν και -μερικές μέρες αργότερα- του τότε αρχηγού της Αμπντέλ Αζίζ αλ-Ραντίσι;
Και από τη δική της πλευρά η Χαμάς, η οποία αμέσως μετά τη δολοφονία του Τζαμπάρι δήλωσε ότι «άνοιξαν οι πύλες της κολάσεως», θα κλιμακώσει -όπως δείχνει μέχρι στιγμής- τις επιθέσεις με ρουκέτες ή θα ξαναγυρίσει κι εκείνη, σύμφωνα με εκτίμηση του Σιμόν Τισντάλ στον «Guardian» (βασισμένη στη δήλωση της Ισλαμικής Τζιχάντ ότι «δεν υπάρχουν πια κόκκινες γραμμές»), στην παλιά της τακτική των επιθέσεων αυτοκτονίας; Υπό την απειλή μίας νέας σύρραξης στη Λωρίδα της Γάζας, το γερμανικό «Spiegel» προειδοποιεί ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενζαμίν Νετανιάχου, σε μία προσπάθεια να επιδείξει δυναμικό πρόσωπο με στόχο την επανεκλογή του τον Ιανουάριο (οπότε οι Ισραηλινοί ψηφίζουν σε βουλευτικές εκλογές), έχει εμπλακεί σε ένα εξαιρετικά «επικίνδυνο παιχνίδι» που μπορεί να οδηγήσει σε πόλεμο.
Οι αναλυτές επισημαίνουν πάντως ότι τα σημερινά δεδομένα δεν είναι καθόλου τα ίδια με εκείνα του 2008.
Καταρχάς, στη Λωρίδα της Γάζας έχουν αναπτυχθεί νέες εξτρεμιστικές οργανώσεις, πιο ακραίες από τη Χαμάς, που ασκούν κριτική μάλιστα στην οργάνωση ότι έχει επαναπαυθεί στις δάφνες της πολιτικής διακυβέρνησης. Οι εξτρεμιστές φέρονται να ενισχύονται από τους τζιχαντιστές που δρουν στη γειτονική χερσόνησο του Σινά, στον νότο της Λωρίδας της Γάζας, και οι οποίοι δεν ελέγχονται από τη Χαμάς, ούτε είναι δεκτικοί σε ενδεχόμενη αιγυπτιακή ειρηνευτική διαμεσολάβηση. Σε περίπτωση κατατρόπωσης της Χαμάς από το Ισραήλ, οι εξτρεμιστές θα κέρδιζαν δύναμη στη Γάζα. Μία εξέλιξη που απεύχεται ακόμη και η ισραηλινή κυβέρνηση.
Επειτα, η άνοδος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στη γειτονική Αίγυπτο έχει στερήσει το Ισραήλ από έναν σημαντικό σύμμαχο. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι στηρίζουν τη Χαμάς, ενώ τη στήριξή του στην οργάνωση επέδειξε πρόσφατα και ο εμίρης του Κατάρ, ο οποίος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη, σπάζοντας τη διεθνή διπλωματική απομόνωση της Λωρίδας της Γάζας. Οι αναλυτές επισημαίνουν, άλλωστε, την τεταμένη κατάσταση στη Συρία και τον γειτονικό Λίβανο, την αστάθεια στην Ιορδανία και τη δεδηλωμένη πρόθεση του Ισραήλ να ανοίξει ακόμη ένα μέτωπο, κατά του Ιράν.
Ηδη πάντως το σκηνικό της κλιμάκωσης της βίας έχει ξεκινήσει, με παλαιστινιακές ρουκέτες κατά του Τελ Αβίβ και την ισραηλινή κυβέρνηση να εξετάζει σοβαρά, μέχρι την τελευταία στιγμή, το ενδεχόμενο χερσαίας επέμβασης. Σύμφωνα πάντως με την εφημερίδα «Times of Israel», που επικαλείται δηλώσεις του αντιπροέδρου της ισραηλινής κυβέρνησης Μοσέ Γιαλόν και του πρώην υπουργού Αμυνας του Ισραήλ, επικεφαλής του αντιπολιτευόμενου «Καντίμα» Σαούλ Μοφάζ, το Τελ Αβίβ φερόταν να προσανατολίζεται περισσότερο προς το σενάριο των «στοχευμένων δολοφονιών», καθώς εκτιμούν ότι αποδυναμώνουν την ηγεσία της οργάνωσης. Χωρίς τις παράπλευρες απώλειες μίας γενικευμένης σύρραξης που, όπως τονίζει στην εφημερίδα ο πρώην υπουργός Αμυνας Αμίρ Πέρετς, πρώην επικεφαλής των Εργατικών, θα σήμαινε εισβολή στη Λωρίδα της Γάζας, που θα έπρεπε να έχει διάρκεια τουλάχιστον έξι μηνών. Σύμφωνα με τον Πέρετς, πάντως, που υποστηρίζει τη λύση των «στοχευμένων δολοφονιών», η τακτική θα πρέπει να περιοριστεί στους στρατιωτικούς ηγέτες, όπως ο Αλ-Τζαμπάρι, που είναι «πολύ δύσκολο να αντικατασταθούν». Και όχι στην πολιτική ηγεσία της Χαμάς.
Ο Αλ-Τζαμπάρι που είχε επιζήσει από δύο επιθέσεις
Ο Τζαμπάρι θεωρείται ότι υπέθαλπε πιο ακραίες απόψεις από την πολιτική ηγεσία της οργάνωσης, έχοντας κάνει στο παρελθόν δηλώσεις όπως «δεν θα αναζητήσουμε θέσεις στην κυβέρνηση ή την ηγεσία, στόχος μας είναι να πολεμήσουμε τους εχθρούς του Ισλάμ». Σύμφωνα με άλλους όμως, ήταν ακριβώς η επαναδιοργάνωση που έκανε στο στρατιωτικό σκέλος της οργάνωσης, που επέτρεψε στη Χαμάς να κυριαρχήσει πολιτικά στη Λωρίδα της Γάζας.
Ο άνθρωπος που χαρακτηρίστηκε «ένα από τα σύμβολα της αντίστασης» είχε γνωρίσει τους ηγέτες της Χαμάς, τον Αμπντέλ Αζίζ αλ-Ραντίσι και τον Σαλάχ Σεχάντε στη διάρκεια της επί 13 χρόνια φυλάκισής του στις ισραηλινές φυλακές, οπότε και στρατολογήθηκε στις Ταξιαρχίες Εζεντίν αλ-Κασάμ. Ηδη το 2005 ήταν ο δεύτερος τη τάξει του στρατιωτικού σκέλους της οργάνωσης, ενώ επέζησε δύο δολοφονικών ενεργειών σε βάρος του, το 2004 και το 2009, όταν σκοτώθηκε το κορυφαίο στέλεχος της Χαμάς, υπουργός Εσωτερικών και πολιτικός προϊστάμενος των Σωμάτων Ασφαλείας της Γάζας Σαΐντ Σιγιάμ.
Επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για την ανταλλαγή του Ισραηλινού στρατιώτη Γκιλάντ Σαλίτ με Παλαιστινίους κρατουμένους, προκάλεσε έκπληξη όταν εμφανίστηκε αυτοπροσώπως στην ανταλλαγή, συνοδεύοντας τον Σαλίτ στα σύνορα της Ράφα με την Αίγυπτο, τον Οκτώβριο του 2011. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του ισραηλινού στρατού, συνταγματάρχη Αβιτάλ Λίμποβιτς, ήταν ένας άνθρωπος που είχε «πολύ αίμα στα χέρια του».
Διχάζουν οι στοχευμένες δολοφονίες αντιπάλων
Η στοχευμένη επίθεση σε βάρος του Τζαμπάρι εγείρει για ακόμη μία φορά το ερώτημα της νομιμότητας αυτού του είδους των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η εφημερίδα «New York Times» φιλοξενεί δύο αντίθετες απόψεις. Σύμφωνα με τον Τζορτζ Μπισάρατ, καθηγητή Δικαίου στο Νομικό Κολέγιο Χάστινγκς του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, «οι στοχευμένες δολοφονίες, ως αντίποινα για πράξεις του παρελθόντος ή με στόχο να αποτρέψουν άλλες πράξεις, είναι παράνομες με βάση τη διεθνή νομοθεσία». Ο καθηγητής τονίζει ακόμη ότι «τέσσερις δεκαετίες δολοφονιών Παλαιστινίων ηγετών από τους Ισραηλινούς το μόνο που έχουν καταφέρει είναι να εντείνουν την αντίθεση στην πολιτική του Ισραήλ». Από την άλλη, ο αρθρογράφος της «National Post» Τζορτζ Τζόνας, σε κείμενό του στην αμερικανική εφημερίδα, υποστηρίζει, όχι χωρίς μία δόση κυνισμού, ότι «όταν διαθέτεις την τεχνολογία, είναι καλύτερα να επιλέγεις μία στοχευμένη δολοφονία, παρά μία αδιάκριτη επίθεση».
Μυρτώ Μπούτση
