Νέο «χτύπημα» στις συντάξεις, και μάλιστα σε εκείνες των 400 και των 500 ευρώ, ετοιμάζει η τρόικα. Με το πρόσχημα ότι τα προβλήματα με τα μειωμένα έσοδα στα ασφαλιστικά ταμεία διογκώνονται, τα τεχνικά κλιμάκια των δανειστών της χώρας έχουν υποβάλει ήδη μια σειρά από προτάσεις για περικοπή των συντάξεων. Στα σενάρια που έχουν συζητηθεί υπάρχει στην πρώτη γραμμή το ενδεχόμενο περικοπής 2%-3% όλων των κύριων συντάξεων έως τα 700 ευρώ.
Επίσης, έχει προταθεί να υπάρξει μείωση της κατώτατης σύνταξης του ΙΚΑ, που σήμερα βρίσκεται στα 486 ευρώ, χωρίς να έχει προσδιοριστεί το εύρος της. Η τρόικα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι μειώσεις στις κατώτατες συντάξεις του ΙΚΑ να φτάσουν έως τα επίπεδα της κατώτατης εγγυημένης σύνταξης των 360 ευρώ. Επίσης, υπάρχει και το σενάριο της περικοπής των συντάξεων του ΟΓΑ, χωρίς πάλι να υπάρχει προτεινόμενο ποσοστό.
Παρότι το υπουργείο Εργασίας θέλει να ξορκίσει οποιαδήποτε νέα περικοπή, οι προτάσεις αυτές έχουν κατατεθεί στις διαπραγματεύσεις με αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες. Μάλιστα, έχει ζητηθεί να ετοιμαστούν και αντίστοιχες αναλογιστικές μελέτες, έτσι ώστε να εκτιμηθεί με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια η αποτελεσματικότητα του όποιου νέου πετσοκόμματος επιλεγεί.
Τα 2,5 δισ.
Με τον τρόπο αυτό εκτιμούν ότι θα ισοσκελιστεί η διαφορά με την «τρύπα» έως 2,5 δισ. ευρώ που υπολογίζεται ότι θα δημιουργήσει στα ασφαλιστικά ταμεία η έλλειψη εσόδων έως το τέλος του έτους.
Η οριστική απόφαση για το ποιες και σε τι ποσοστό θα είναι οι νέες περικοπές θα ληφθεί όταν η τρόικα πραγματοποιήσει τον επόμενο έλεγχο. Αλλωστε με βάση το Μνημόνιο 3, στην περίπτωση που καταγραφούν ελλείμματα εφαρμόζεται αυτόματα η ρήτρα εφαρμογής νέων μέτρων. Εκεί αναμένεται να ασκηθεί μέγιστη δυνατή πίεση προς την κυβέρνηση για νέο πετσόκομμα, που όμως θα επηρεάσει τη συντριπτική πλειονότητα των συνταξιούχων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικής Ασφάλισης (ΓΓΚΑ), περίπου 1.800.000 είναι οι συνταξιούχοι που παίρνουν λιγότερα από 700 ευρώ κύρια σύνταξη.
Αυτός εξάλλου είναι και ο βασικός λόγος που οι τεχνοκράτες της τρόικας επιθυμούν διακαώς να μπει σε αυτή την πολύ ευαίσθητη ομάδα των συνταξιούχων το «μαχαίρι» των περικοπών. Ο μεγάλος αριθμός τους αυξάνει την πιθανότητα να είναι εξίσου μεγάλο το δημοσιονομικό όφελος.
Από την άλλη πλευρά, είναι τόσο μεγάλη η επίδραση της ύφεσης στα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων, ώστε να μην μπορεί να προσδιοριστεί πόσο θα ανοίξει τελικά το έλλειμμα που έχει καταγραφεί ήδη από το πρώτο δίμηνο του έτους. Μπορεί οι πρώτες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για άνοιγμα έως 2,5 δισ. ευρώ, αλλά με την προϋπόθεση ότι η ύφεση θα παρουσιάσει υποχώρηση κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Σε αντίθετη περίπτωση, ο κίνδυνος να ανοίξει ακόμα περισσότερο «η μαύρη τρύπα» των εσόδων είναι υπαρκτός. Ας σημειωθεί ότι εκτός της πρόβλεψης για 2,5 δισ. ευρώ έλλειμμα των Ταμείων έως το τέλος της χρονιάς υπάρχει άλλο 1,5 δισ. ευρώ, που υπολογίζεται ότι θα ανέλθει για φέτος το άνοιγμα στον ΕΟΠΥΥ. Συνεπώς, ήδη συνολικά για την Κοινωνική Ασφάλιση γίνεται λόγος για κενό που μπορεί να ξεπεράσει ακόμα και τα 4 δισ. ευρώ.
Εως τώρα πάντως, το δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου, με βάση στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, προκύπτει έλλειμμα στα ασφαλιστικά ταμεία που ανέρχεται στα 696.000.000 ευρώ. Μόνο για το ΙΚΑ έγινε γνωστό ότι υπήρξε κάμψη εσόδων 14% το αντίστοιχο διάστημα. Με δεδομένη την πρόβλεψη για πτωτική πορεία στα έσοδα του ιδρύματος κατά 7%, εύκολα διαπιστώνεται ότι είναι διπλάσια η απώλεια σε σχέση με την αρχική εκτίμηση.
Εκτίμηση
Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι ήδη από τα μέσα Μαρτίου η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στο ΙΚΑ έχει κάνει την εκτίμηση ότι θα προκύψει έλλειμμα εσόδων για το μεγαλύτερο ασφαλιστικό ταμείο της χώρας, που μπορεί φτάσει έως και το 1,5 δισ. ευρώ έως το τέλος της χρονιάς.
Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού όμως βρίσκεται και ο ΟΑΕΕ. Σχεδόν τα 2/3 των ασφαλισμένων του οργανισμού, δηλαδή περίπου 400.000 άτομα, δεν καταβάλλουν εισφορές. Ηδη από τα 65.000 λουκέτα που αναμένονται για φέτος στο εμπόριο και στους επαγγελματοβιοτέχνες εκτιμάται ότι θα χαθούν τουλάχιστον άλλες 200.000 θέσεις εργασίας. Την ίδια στιγμή δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη το μέτρο της είσπραξης εισφοράς 2 τοις χιλίοις επί του τζίρου των επιχειρήσεων, άρα ο ΟΑΕΕ χάνει άλλα 150.000.000. Συνεπώς, όχι μόνο δεν διαφαίνεται βελτίωση εσόδων τους ερχόμενους μήνες, αλλά υπολογίζεται ότι θα υπάρξει και περαιτέρω μείωση. Με αυτό ως δεδομένο, μάλλον είναι πολύ αισιόδοξη η αρχική πρόβλεψη για έλλειμμα που έως το τέλος της χρονιάς θα φτάσει τα 248.911.000 ευρώ μόνο.
Η αστοχία στους παλαιούς ασφαλισμένους
Τα ελλείμματα των ασφαλιστικών ταμείων δεν είναι οι μοναδικοί αριθμοί που δεν είχαν υπολογισθεί σωστά. Υπάρχει, παράλληλα, και μια σειρά από μέτρα που προβλέφθηκαν στο Μνημόνιο 3 φαίνεται ότι τελικά θα αποφέρουν πολύ λιγότερα έσοδα από εκείνα που είχαν προϋπολογιστεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μέτρο της έμμεσης αύξησης εισφορών σε παλαιούς ασφαλισμένους (πριν από το 1993), οι οποίοι θεωρούνται υψηλόμισθοι, δηλαδή λαμβάνουν πάνω από 2.442 ευρώ μεικτά. Για όσους βρίσκονται σε αυτή την κατηγορία προβλέφθηκε από 1/1/2013 να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές για το σύνολο του ποσού που αντιστοιχεί στις μηνιαίες αποδοχές τους και όχι μέχρι του ποσού των 2.442 ευρώ, όπως ίσχυε έως το τέλος του 2012. Το όφελος από αυτή τη διαδικασία είχε εκτιμηθεί ότι θα έφτανε τα 617.000.000 ευρώ, αλλά τελικά αποδεικνύεται ότι θα είναι πολύ μικρότερο. Η αισιόδοξη πρόβλεψη τώρα πια κάνει λόγο για έσοδα που στην καλύτερη περίπτωση θα φτάσουν τα 350.000.000 ευρώ, ενώ η απαισιόδοξη θέλει να εισπράττονται το πολύ 200.000.000 ευρώ.
Βασίλης Αγγελόπουλος
