Στον «πάγο» ώσπου να ολοκληρωθεί η πώληση της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ μπήκε το σχέδιο της κυβέρνησης για μείωση του ενεργειακού κόστους στη βιομηχανία, παρά το γεγονός ότι πολλές μονάδες βρίσκονται πλέον στα πρόθυρα της κατάρρευσης και πανίσχυροι όμιλοι, με εξώδικα προς τη ΔΕΗ, ενημερώνουν ότι δεν πρόκειται να πληρώσουν τα τιμολόγια αν παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα! Την ίδια στιγμή από στοιχεία της ΔΕΗ προκύπτει ότι ενώ το 2000 υπήρχαν περίπου 400 βιομηχανίες που η επιχείρηση θεωρούσε «μεγάλους πελάτες», λόγω της ενέργειας που κατανάλωναν, 13 χρόνια μετά στην κατηγορία «μεγάλοι πελάτες» της ΔΕΗ έχουν απομείνει μόλις 62 βιομηχανίες, ενώ μόνο τους τελευταίους μήνες έχουμε γίνει μάρτυρες νέων λουκέτων (Τσιμέντα Χαλκίδας, Σέλμαν κ.λπ.).
Προειδοποίηση
Στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου είχαν κινητοποιηθεί προκειμένου να βρεθεί λύση για μείωση του ενεργειακού κόστους, μπήκαν στον πάγο όταν ειδοποιήθηκαν από το Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) ότι οποιαδήποτε παρέμβαση στις αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας θα τίναζε στον αέρα τον διαγωνισμό για τη ΔΕΠΑ. Ο διαγωνισμός κινείται εδώ και μήνες σε τεντωμένο σχοινί, όπως προκύπτει και από τα ραντεβού του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά με τον αντιπρόεδρο της Gazprom Αλεξέι Μίλερ το τελευταίο δίμηνο. Κατά πληροφορίες, ο πρωθυπουργός εξεπλάγη όταν ενημερώθηκε για τα περιθώρια κέρδους με τα οποία λειτουργούν σήμερα η ΔΕΠΑ και ο ΔΕΣΦΑ. «Η ελληνική βιομηχανία πληρώνει το φυσικό αέριο στην ακριβότερη τιμή στην Ευρώπη επειδή η ΔΕΠΑ το προμηθεύεται ακριβά, στη συνέχεια εφαρμόζει τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους ως πωλητής χονδρικής και στο συγκεκριμένο κόστος προστίθεται η μεγαλύτερη φορολόγηση» είχε δηλώσει πρόσφατα ο Ευάγγελος Μυτιληναίος του φερώνυμου ομίλου.
Τα χέρια της κυβέρνησης είναι δεμένα ώσπου να τελειώσει η εκκρεμότητα με τον διαγωνισμό, παρά τις αγωνιώδεις εκκλήσεις των βιομηχανιών και τις προτάσεις που είχε καταθέσει και η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ).
Διαρροές
Δεν θεωρούνται τυχαίες οι διαρροές, σύμφωνα με τις οποίες κατά την τελευταία συνάντηση του κ. Σαμαρά με τον κ. Μίλερ, την περασμένη Τρίτη, η ελληνική πλευρά έθεσε το θέμα του κόστους προμήθειας του φυσικού αερίου με στόχο να μειωθεί το βάρος των ελληνικών βιομηχανιών ή άλλων καταναλωτών στην περίπτωση που η ΔΕΠΑ καταλήξει στα χέρια της Gazprom. Οι προθέσεις της τελευταίας δεν είναι γνωστές, αλλά είναι δεδομένο ότι δέχεται ασφυκτικές πιέσεις από ολόκληρη την Ε.Ε. και πολλοί πελάτες της στη γηραιά ήπειρο πέτυχαν τα τελευταία χρόνια μεγάλες μειώσεις. Η στροφή προς τη φθηνή ενέργεια, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αποτέλεσε και ένα από τα θέματα που συζητήθηκαν στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. την Τετάρτη.
«Ηλεκτροπληξία» στα εργοστάσια για την περίφημη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
Στη χώρα μας δεν μπορούμε να μιλάμε για ενίσχυση ανταγωνιστικότητας. Την ίδια στιγμή που οι επιχειρήσεις καλούνται να ενισχύσουν την εξαγωγική τους παρουσία, η έκρηξη στο κόστος της ενέργειας έχει στην ουσία απορροφήσει κάθε όφελος, για παράδειγμα, από τη μείωση του μισθολογικού κόστους. Δηλαδή, οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία υπέστησαν μεγάλες μειώσεις μισθών, αλλά οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να μειώσουν τις τιμές στα προϊόντα τους και να εξάγουν επειδή καλούνται να πληρώσουν τα πανάκριβα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος και του φυσικού αερίου.
Η παραπαίουσα ελληνική χαλυβουργία, για παράδειγμα, πληρώνει υπερδιπλάσιο τιμολόγιο τόσο για την ηλεκτρική ενέργεια όσο και για το φυσικό αέριο σε σύγκριση με τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές της. Οι περισσότερες από τις μονάδες του κλάδου λειτουργούν πλέον μόνο το βράδυ τις καθημερινές (μόνο με μία βάρδια). Σε 24ωρη βάση και τέσσερις βάρδιες λειτουργούν πλέον μόνο το Σαββατοκύριακο επειδή έχουν χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν φτάσει εδώ και μήνες στην κυβέρνηση, την τελευταία πενταετία (δηλαδή εν μέσω κρίσης) το ενεργειακό κόστος των βιομηχανιών έχει αυξηθεί κατά 60%. Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) είναι μέχρι και πέντε φορές υψηλότερος σε σχέση με αντίστοιχους φόρους ευρωπαϊκών χωρών και επιβαρύνει υπέρμετρα την τιμή του μαζούτ για τη βιομηχανία και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η μέση τιμή του μαζούτ, που χρησιμοποιείται ως καύσιμη ύλη από την πλειονότητα των ενεργοβόρων βιομηχανιών, έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2009 έως σήμερα: από 351,22 ευρώ/τόνο το 2009 εκτινάχθηκε σε 644,69 ευρώ/τόνο το 2013, χωρίς αντίστοιχες διακυμάνσεις στη διεθνή τιμή του πετρελαίου. Εξαιτίας του υψηλού ΕΦΚ η Ελλάδα είναι η έκτη ακριβότερη χώρα μεταξύ των 27 της Ε.Ε. για το ντίζελ, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat (Μάιος 2012). Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΒΕΑ, στην ηλεκτρική ενέργεια έχουν σημειωθεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια αυξήσεις της τάξης του 45%, ενώ η συνεχής αύξηση του τέλους ΑΠΕ καθιστά το ενεργειακό κόστος των βιομηχανιών ακόμη πιο δυσβάσταχτο.
Ετσι υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες το ενεργειακό κόστος φτάνει το 50% του κόστους παραγωγής, κινείται δηλαδή υψηλότερα του εργατικού κόστους. Ο πρόεδρος της ΡΑΕ Ν. Βασιλάκος είχε προτείνει, με βάση αντίστοιχες προτάσεις από τη βιομηχανία, να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα το μοντέλο που θέσπισε πρόσφατα η Ιταλία. Πρόκειται για ένα νέο σύστημα φοροαπαλλαγών για εταιρίες με σημαντικό ενεργειακό κόστος, με το οποίο άλλαξε η βάση υπολογισμού / χρέωσης / φορολόγησης ανάλογα με τη συμμετοχή του ενεργειακού κόστους της επιχείρησης στον συνολικό κύκλο εργασιών της. Με βάση την πρόταση, οι εταιρίες των οποίων οι δαπάνες για ενέργεια αντιστοιχούν σε περισσότερο από 3% του κύκλου εργασιών τους θα προμηθεύονται ηλεκτρικό ρεύμα ή φυσικό αέριο με χαμηλότερο ειδικό φόρο.
Με βάση το ιταλικό μοντέλο (αντίστοιχο υπάρχει και σε άλλες χώρες της Ευρώπης), οι εταιρίες των οποίων οι δαπάνες για ηλεκτρική ενέργεια αντιστοιχούν σε περισσότερο από 3% του κύκλου εργασιών τους δικαιούνται εκπτώσεις στις (ρυθμιζόμενες) χρεώσεις της ηλεκτρικής ενέργειας (για παράδειγμα, θα πληρώνουν χαμηλότερο τέλος ΕΤΜΕΑΡ που εφαρμόζεται για προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) ή με άλλες συναφείς πολιτικές (π.χ., χαμηλότερες χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας). Οι εκπτώσεις αυξάνονται ανάλογα με το ποσοστό του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας επί του κύκλου εργασιών.
Το χρονοδιάγραμμα και η Κομισιόν
Οι βιομηχανίες θα χρειαστεί να περιμένουν αρκετούς μήνες ώσπου να ολοκληρωθεί η διαδικασία πώλησης των ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ. Ακόμη και αν δεν δοθεί νέα παράταση στον διαγωνισμό που λήγει στις 29 Μαΐου, θα απαιτηθεί πλήθος εγκρίσεων από εθνικές και κοινοτικές αρχές. Ειδικά στην περίπτωση που η ΔΕΠΑ καταλήξει στα χέρια της ρωσικής Gazprom, όπως πολλοί στοιχηματίζουν, με βάση τις απανωτές επισκέψεις του Αλεξέι Μίλερ στην Αθήνα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης αναμένεται να περάσει από ενδελεχή έλεγχο τη σύμβαση πώλησης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η ρωσική πλευρά αναζητούσε επί μήνες τρόπο ώστε να οχυρωθεί απέναντι σε μια αρνητική εισήγηση της Κομισιόν στην περίπτωση που εξαγοράσει τη ΔΕΠΑ. Ηδη οι Βρυξέλλες διερευνούν τις εμπορικές πρακτικές της Gazprom κατά την προμήθεια φυσικού αερίου σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η συναλλαγή θα ολοκληρωθεί στα τέλη του 2013 ή στις αρχές του 2014. Οι ίδιοι ελπίζουν σε παρέμβαση των ρυθμιστικών αρχών το συντομότερο δυνατό, με δεδομένο ότι έρχονται αυξήσεις στα τιμολόγια της ΔΕΗ από τις αρχές Ιουλίου.
Φώτης Κόλλιας
