Η επιθετικότητα του Βερολίνου χάνεται στα βάθη της ιστορίας. Από την πτώση της Ρωμαικής αυτοκρατορίας, και τους δύο παγκόσμιους πολέμους στη σημερινή τους επιχείρηση (εκμεταλλευόμενοι την κρίση) να επιβάλλουν την κυριαρχία τους
Ο Μαρξ έγραφε ότι «η Ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα». Τι συμβαίνει όμως όταν η φάρσα μοιάζει να επαναλαμβάνεται τόσο συχνά και σε τέτοιον βαθμό, που στο τέλος καταλήγει να ξαναγράφει Ιστορία;
Οι τελευταίες εξελίξεις -με αφορμή την Ελλάδα- στην Ενωμένη (;) Ευρώπη, σε συνδυασμό με την εμμονικά αμετακίνητη στάση της Γερμανίας στα προγράμματα λιτότητας, αναπόφευκτα γεννούν συνειρμούς. Και όχι για πρώτη φορά. Τα τελευταία χρόνια δεν ήταν λίγοι οι αναλυτές που συμπέραιναν ότι η Ευρώπη ζει ξανά «τα χρόνια της εύθραυστης δημοκρατίας της Βαϊμάρης», ενώ ακόμη περισσότεροι ήταν και εκείνοι που έπαιρναν το ρίσκο μιλώντας για «έναν πιθανό Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Ισως όχι συμβατικό, σίγουρα όμως οικονομικό, με τη Γερμανία να διαδραματίζει ξανά τον ρόλο του κατακτητή και τους λαούς της γηραιάς ηπείρου να καλούνται να διαλέξουν στρατόπεδο: Είτε εκείνο των οικονομικών, αυτή τη φορά, δωσιλόγων της ευρωπαϊκής αν-ολοκλήρωσης, συνεργατών του Βερολίνου, είτε εκείνο των χωρών που επιλέγουν να αντιστέκονται…
Πώς διαπλέκονται, όμως, σήμερα οι συσχετισμοί δυνάμεων και ποια τα κοινά στοιχεία τους με το παρελθόν; Το ταξίδι στο πώς επιδρά στη σύγχρονη Ιστορία η -σχεδόν εντυπωμένη στο DNA των Γερμανών, θα έλεγε κανείς- επιθετικότητα του Βερολίνου χάνεται πίσω στους αιώνες. Εξαφανίζεται πολύ πιο πίσω από τον καπνό των τσιγάρων που ανέμελα κάπνιζαν οι θαμώνες των καμπαρέ του Μεσοπολέμου, ενώ χάνεται ακόμη πιο πίσω κι από τα λασπώδη χαρακώματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ριζώνει βαθιά, στα χρόνια που ακολούθησαν μετά την πτώση της πανίσχυρης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ενώ τα κλαδιά της φτάνουν στο σήμερα, σφιχταγκαλιάζοντας πνιγηρά τη γηραιά ήπειρο, κομπάζοντας πια για το «γερμανικό θαύμα»…
Οσο πιο πίσω ταξιδέψει κανείς στην Ιστορία των Γερμανών τόσο πιο εύκολα μπορεί να αντιληφθεί τον τρόπο με τον οποίο κινήθηκαν μέσα σε αυτήν. Οι πρώτοι οικισμοί στον γεωγραφικό χώρο της σημερινής Γερμανίας εμφανίζονται πριν από περίπου 5.000 χρόνια, ενώ από το 58 π.Χ. και μετά τα νερά του ποταμού Ρήνου είναι αυτά που αποτελούν το φυσικό σύνορο ανάμεσα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και στα βάρβαρα γερμανικά φύλα. Η απόπειρα των Ρωμαίων να επεκταθούν ανατολικά του ποταμού στη μεγάλη -και ανεξερεύνητη από τους ίδιους- περιοχή της λεγόμενης «Μεγάλης Γερμανίας» αποτυγχάνει τα χρόνια που ακολουθούν, καθώς κάθε προσπάθεια συντρίβεται από τη σθεναρή αντίσταση που προβάλλουν στις ρωμαϊκές λεγεώνες οι γερμανικές φυλές, οι οποίες συνασπίζονται απέναντι στον κοινό εχθρό.
Στο μεταξύ, κι ενώ κατά το χρονικό διάστημα ανάμεσα στον 1ο και τον 6ο αιώνα μ.Χ. τα γερμανικά φύλα εξαπλώνονται στην Ευρώπη, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία καταρρέει.
Η επιθετικότητα που επέδειξαν από την πρώτη στιγμή της παρουσίας τους στη γηραιά ήπειρο δεν σταμάτησε όμως στην αντιμετώπιση των Ρωμαίων. Από τον 9ο αιώνα μ.Χ., μέσω του Καρλομάγνου, επιχείρησαν να καταστήσουν σαφές ότι οι ίδιοι, οι Φράγκοι, αποτελούν τη συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και όχι το Βυζάντιο στα ανατολικά. Πώς το πέτυχαν; Για ακόμη μία φορά με το σπαθί και τη βία, καθώς κατέστησαν υποτελή, του… χεριού τους δηλαδή, τον Πάπα, με την Αγία Εδρα συν τω χρόνω να υιοθετεί το φραγκικό αιρετικό δόγμα του filioque. Τα πρώτα δείγματα γραφής είχαν δοθεί…
«Ο κόσμος βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ιστορίας. Ισχυρές δυνάμεις αναδιαμορφώνουν το τοπίο των διεθνών σχέσεων. Στη Βρετανία, ένας αλαφιασμένος πρωθυπουργός καλείται να αντιμετωπίσει τη μία κρίση πίσω από την άλλη. Στο εξωτερικό, από την καρδιά της Ευρώπης έως και τις παρυφές της Ασίας, αναδύονται ισχυρότατες οικονομικές δυνάμεις. Και μέσα σε όλα αυτά έχει ανοίξει μία ολόκληρη συζήτηση για τη “νέα γερμανική αυτοκρατορία”, που εμφανίζεται μεγαλύτερη και ισχυρότερη από ποτέ».
Κι όμως, δεν πρόκειται για το απόσπασμα κάποιας ανάλυσης που δημοσιεύτηκε πρόσφατα σε εφημερίδα του εξωτερικού. Πρόκειται για απόσπασμα από δημοσίευμα του βρετανικού Τύπου το μακρινό 1913, το οποίο μαρτυρά πόσο εφιαλτικά μοιάζουν οι συνθήκες που επικρατούσαν πολιτικά και οικονομικά στην Ευρώπη τού τότε με την Ευρώπη τού σήμερα.
Πριν από περίπου δύο χρόνια, ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ διαπίστωνε στη διάρκεια ομιλίας του «πολλές ομοιότητες» σε όσα συμβαίνουν στη γηραιά ήπειρο του 2013 με όσα συνέβαιναν σχεδόν έναν αιώνα πριν – παραμονές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. «Οι δαίμονες δεν έχουν εκδιωχθεί, απλώς έχουν αποκοιμηθεί» είχε πει χαρακτηριστικά, σχολιάζοντας τη διαρκώς αυξανόμενη δυσαρέσκεια άλλων χωρών της Ε.Ε. κατά της Γερμανίας εξαιτίας της επιμονής της τελευταίας στην απαρέγκλιτη εφαρμογή των προγραμμάτων λιτότητας. Επίσης τόνισε ότι «όποιος πιστεύει ότι το αιώνιο ζήτημα του πολέμου και της ειρήνης στην Ευρώπη έχει επιλυθεί οριστικά πρέπει να αντιληφθεί ότι κάνει τεράστιο λάθος». Ο Γιούνκερ προειδοποιούσε ανοιχτά τους πάντες ότι πρέπει να πρυτανεύσουν ο διάλογος και η συνεννόηση, υπενθυμίζοντας ότι η συγκεκριμένη πρακτική αποτελεί μία από τις βασικές ιδρυτικές αρχές της Ενωσης.
Αν ο σημερινός πρόεδρος της Κομισιόν έλεγε όσα είπε το 2013 πριν από μία δεκαετία, είναι πολύ πιθανόν κάποιοι να τον κατηγορούσαν ότι κινδυνολογεί. Σήμερα όμως, με βάση το πώς έχει διαμορφωθεί η πολιτική κατάσταση στην Ευρώπη, μόνο κινδυνολόγο δεν μπορεί να τον χαρακτηρίσει κάποιος. Εναν χρόνο αργότερα, το 2014, και ο Αμερικανός μεγαλοεπενδυτής Τζορτζ Σόρος τόνιζε ότι, αν η Γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ συνεχίσει να έχει τις ίδιες απαιτήσεις από τους λαούς της υπόλοιπης Ευρώπης, «το αποτέλεσμα θα είναι μία Ευρώπη όπου η Γερμανία θα αντιμετωπίζεται ως αυτοκρατορική δύναμη, την οποία κανείς δεν θα αγαπά και κανείς δεν θα θαυμάζει. Ολοι όμως θα τη μισούν και θα της αντιστέκονται, καθώς θα την αντιμετωπίζουν ως μία καταπιεστική δύναμη».
Η Γερμανία, παρ’ όλα αυτά, μοιάζει να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη γνώμη που σχηματίζουν οι άλλοι γι’ αυτήν. Πιο πολύ δείχνει να αγωνιά για την εξεύρεση -από άλλον δρόμο αυτή τη φορά- του Lebensraum, δηλαδή του «ζωτικού χώρου» που απαιτείται για να εξαπλωθεί κι άλλο και να ενισχύσει την οικονομική επικυριαρχία της στην Ευρώπη. Εν έτει 2015 η πολιτική του Anschluss, δηλαδή της προσάρτησης εδαφών άλλων γειτονικών χωρών, όπως συνέβη το 1938, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις μπήκαν στην Αυστρία, έχει λάβει άλλη διάσταση. Με όχημα το ευρώ, το Βερολίνο, αφού πρώτα φρόντισε να ατσαλωθεί οικονομικά, σπεύδει να δημιουργήσει απροκάλυπτα «αποικίες χρέους», με την επιβολή μνημονίων διάσωσης. Πορτογαλία, Ελλάδα, Κύπρος είναι μόνο μερικές από τις «σύγχρονες Αυστρίες», όσο κι αν η Ανγκελα Μέρκελ δεν παραδέχεται ποτέ ότι ο στόχος της Γερμανίας είναι να κυριαρχήσει σε βάρος άλλων χωρών. Για τους λάτρεις των σατανικών συμπτώσεων της Ιστορίας, πάντως, αξίζει να θυμίσουμε ότι στις 21 Μαΐου 1935 και ο Αδόλφος Χίτλερ δήλωνε κατηγορηματικά, σε λόγο του στο Ράιχσταγκ, ότι «η Γερμανία ούτε προτίθεται ούτε επιθυμεί να παρέμβει στις εσωτερικές υποθέσεις της Αυστρίας, να προσαρτήσει την Αυστρία ή να προκαλέσει την προσάρτησή της».
Ακόμη και οι συσχετισμοί δυνάμεων στη σύγχρονη Ευρώπη προκαλούν, όμως, συζητήσεις, γιατί «θυμίζουν κάτι» από το ζοφερό ευρωπαϊκό ιστορικό παρελθόν. Κυρίως το μπλοκ δυνάμεων που ανοιχτά έχει συστρατευτεί με τους Γερμανούς σήμερα θυμίζει κάτι από τα… παλιά, καθώς αποτελείται από χώρες οι οποίες στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, συνεργάστηκαν με τους ναζί. «Οι χώρες της Βαλτικής (Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία), η Ολλανδία, η Φινλανδία, η Σλοβακία και η Σλοβενία θα ήθελαν να διώξουν την Ελλάδα από την ευρωζώνη. Κάποιες μάλιστα και χωρίς διαπραγματεύσεις» έγραφε την περασμένη εβδομάδα η «Die Welt», σκιαγραφώντας τις συμμαχίες που διαμορφώνονταν στη Σύνοδο Κορυφής, την ώρα που στο πλευρό της Ελλάδας στέκονταν η Γαλλία, η Ιταλία, η Κύπρος, η Ε.Ε. και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διά της παρουσίας του Μάρτιν Σουλτς.
Στοιχείο του παρελθόντος, όμως, που ζήσαμε μέχρι και πριν από λίγα χρόνια στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή ήταν η νέου τύπου «πολιτική κατευνασμού» που επιχείρησε να ασκήσει αυτή τη φορά -όχι η Μεγάλη Βρετανία αλλά- η Γαλλία. Ως άλλος Νέβιλ Τσάμπερλεϊν, ο Νικολά Σαρκοζί έμεινε στην Ιστορία όχι ως ο πολιτικός που διαμοίρασε δίκαια την πίτα της ισχύος στην Ευρώπη, αλλά ως εκείνος που δημιούργησε τελικά τον «γαλλογερμανικό άξονα», προς την κατεύθυνση της επιβολής πολιτικών λιτότητας στην Ευρώπη, υποκύπτοντας ουσιαστικά στα σχέδια της Ανγκελα Μέρκελ για τη δημιουργία μιας γηραιάς ηπείρου οικονομικά κομμένης και ραμμένης στα μέτρα του Βερολίνου.
Την ίδια στιγμή ο αμερικανικός παράγοντας μοιάζει να διατηρεί την ίδια στάση που κρατούσε και προτού ξεσπάσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. «Εγκλωβισμένες» στην ασφάλεια που τους προσφέρουν οι δύο ωκεανοί, που λειτουργούν ως υδάτινα τείχη, οι ΗΠΑ παλιότερα επέλεξαν -αρχικά τουλάχιστον- να κρατήσουν τη στάση του παρατηρητή. Στη συνέχεια όμως αποφάσισαν να εμπλακούν ενεργότερα στις εξελίξεις, πρωταγωνιστώντας στον πόλεμο. Το ίδιο κάνουν και σήμερα. Η Ουάσινγκτον προς το παρόν παρατηρεί (;) όσα συμβαίνουν στην ευρωζώνη…
Η Μόσχα
Οσο για τη Ρωσία; Οι διαφορές σε σχέση με το παρελθόν είναι μεγάλες. Η Μόσχα του Πούτιν πολιτικά απέχει πολύ από τη Μόσχα της ΕΣΣΔ, ωστόσο στα δυτικά σύνορα της Ρωσίας -και πιο συγκεκριμένα στην Ουκρανία- η Γερμανία πρόλαβε ήδη να πατήσει πόδι. Κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει το πραξικόπημα κατά του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, που, όταν αρνήθηκε να προσδεθεί στο ευρωπαϊκό – βερολινέζικο άρμα και επέμεινε… ρωσικά, στις 22 Φεβρουαρίου 2014, καθαιρέθηκε από το αξίωμά του. Τέλος, και στα Βαλκάνια η γερμανική επιρροή είναι παραμένει έντονη.
Η κακή μαθήτρια διατάζει και απαιτεί από τους άλλους
Στην Ευρώπη των κερδών τα πάντα πια μοιάζουν να είναι στατιστικές αναφορές και όλα, απροκάλυπτα, δείχνουν να σχεδιάζονται με βάση το θετικό πρόσημο στην ισοτιμία του ευρώ. Το κοινό νόμισμα για τους πανίσχυρους -οικονομικά και πολιτικά- Γερμανούς έχει λάβει τοτεμικές διαστάσεις και η «ανθρώπινη αξιοπρέπεια» αποτελεί την ιδιότυπη… μπάλα που δεν διστάζουν να κλοτσούν με απάνθρωπη μνημονιακή μανία στο απέραντο γήπεδο των ευρωπαϊκών συμβιβασμών· των συμβιβασμών που καλούνται βέβαια να κάνουν όλοι οι άλλοι, στο μέτρο που τους ζητείται από το Βερολίνο.
Την εποχή που η Μέρκελ συστηνόταν ακόμη ως Ανγκελα Δωροθέα Κάσνερ (με το πατρικό όνομά της) και ζούσε στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν ήταν και η καλύτερη μαθήτρια. Οι κομματικοί ινστρούχτορες της είχαν βάλει τον βαθμό «ικανοποιητικά» στο μάθημα των «αρχών του μαρξισμού – λενινισμού». Σήμερα η ίδια δεν διστάζει να απαιτεί από τους δικούς της «μαθητές» να «διαβάσουν τα μαθήματά τους» και να υπακούσουν στους δημοσιονομικούς κανόνες της ευρωζώνης. Οσοι, δε, κάνουν… φασαρία στην ευρωπαϊκή αίθουσα; Απειλούνται -πρώτα με ταπείνωση και μετά- με έξοδο από την (ευρωπαϊκή) τάξη. Η φράση της, λοιπόν, «όταν πρόκειται για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, δεν μπορούμε να κάνουμε συμβιβασμούς», ειδικά τα τελευταία 24ωρα, μοιάζει πλέον να διαβάζεται κι ανάποδα. «Δεν κάνουμε συμβιβασμούς (ακόμη και) όταν πρόκειται για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια».
Γιώργος Τραπεζιώτης
