Aπό την πιο μικρή κάλπη που στήνεται έως την πιο μεγάλη, πάντα έχεις την ευκαιρία να εξάγεις ενδιαφέροντα συμπεράσματα που πιστοποιούν με τον καλύτερο τρόπο ότι η πολιτική δεν είναι «σπορ» που επιδέχεται ασφαλείς προβλέψεις.
Εζησα την εβδομάδα που πέρασε δύο πολύ σημαντικές αναμετρήσεις και ως παρατηρητής και ως ψηφοφόρος. Η πρώτη ήταν πλανητικής σημασίας, οι εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η δεύτερη ήταν κλαδικής σημασίας, οι εκλογές στο επαγγελματικό σωματείο μας, την Ενωση Συντακτών. Αν και δεν προσφέρονται για σύγκριση, είναι λίαν κατάλληλες για συμπεράσματα εθνικού επιπέδου. Προτίθεμαι να τα μοιραστώ μαζί σας, καθώς υπό προϋποθέσεις μπορεί να υπάρξουν μελλοντικά ομοιότητες και στην πατρίδα μας.
Κανόνας νούμερο ένα: Κανείς δεν θεωρείται τελειωμένος στην πολιτική, αν δεν τον τελειώσουν οι ίδιοι οι πολίτες στις κάλπες. Ο Τζέρεμι Κόρμπιν αμφισβητήθηκε πολύ έντονα μέσα στο ίδιο το κόμμα του από τις αρχές της χρονιάς έως την περασμένη Πέμπτη. Εκατό βουλευτές ζήτησαν την αντικατάστασή του, προκειμένου να ηγηθεί άλλος στις πρόωρες εκλογές που προκήρυξε η Μέι. Τελικώς συμπορεύτηκε με το κρυφό ρεύμα του Bremain, που ήθελε να πάρει ρεβάνς από το Brexit, κινήθηκε μετριοπαθώς, απέφυγε να θέσει με το ιδεολογικό μανιφέστο του ζήτημα βασιλείας για πρώτη φορά στην ιστορία των Εργατικών και ιδού το αποτέλεσμα: μια ήττα που ισοδυναμεί με νίκη. Θα είναι εφεξής ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της αντιπολίτευσης.
Κανόνας νούμερο δύο: Οι δημοσκοπήσεις δεν σημαίνουν τίποτε, αν ο ηγέτης που προηγείται σε αυτές δεν μπορεί να δικαιώσει το προβάδισμά του στην τελική ευθεία για τη νίκη. Η Τερέζα Μέι προκήρυξε εκλογές με είκοσι μονάδες διαφορά, πορεύτηκε στις κάλπες έχοντας το σύνολο των ΜΜΕ μαζί της (όσα έντυπα υπέδειξαν Κόρμπιν πρότειναν Εργατικούς, αποφεύγοντας ρητές αναφορές στο όνομά του) και στο τέλος ιδού το αποτέλεσμα: Οι πολίτες τιμώρησαν την πρωθυπουργό που τους γύρισε την πλάτη και απαξίωσε να μετάσχει στην αναμέτρηση των αρχηγών (ντιμπέιτ).
Κανόνας τρίτος (από τις ημέτερες εκλογές της ΕΣΗΕΑ): Κανένα εκλογικό σύστημα δεν μπορεί να μπει ως φραγμός στις μεγάλες πλειοψηφίες. Ούτε η απλή αναλογική. Πρώτη φορά ένιωσα τόσο μεγάλη κινητοποίηση πολιτών -δημοσιογράφων εν προκειμένω- προκειμένου να ηττηθεί ένα εκλογικό σύστημα. Στην προ διετίας αναμέτρηση η απλή αναλογική είχε ως αποτέλεσμα να αποκλειστεί ο πλειοψηφών συνδυασμός από το προεδρείο της ένωσης με συμφωνίες κάτω από το τραπέζι. Σε αυτή την αναμέτρηση όσοι δέχτηκαν να κάνουν αυτές τις συμφωνίες δεν εξελέγησαν, ενώ ο πλειοψηφών συνδυασμός αύξησε εντυπωσιακά το ποσοστό του κερδίζοντας σχεδόν την απόλυτη πλειοψηφία.
Κανόνας τέταρτος (πάλι από τις δικές μας εκλογές): Η αίσθηση ότι η απλή αναλογική χρησιμοποιείται για να ανακόψει νίκες οδηγεί σε μεγάλες αντισυσπειρώσεις ακόμη και ετερόκλητων δυνάμεων. Οσοι μετείχαν στον πλειοψηφούντα συνδυασμό εκκινούν από διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες, κάτι που στο παρελθόν ήταν αδιανόητο.
Κανόνας πέμπτος (πάλι από την ΕΣΗΕΑ): Η κρίση που σοβεί στο κυρίαρχο σχήμα της Αριστεράς, τον ΣΥΡΙΖΑ, σήμερα επηρεάζει και τις υπόλοιπες δυνάμεις της Αριστεράς που δεν έχουν συμμετοχή στην κρίση. Η υποχώρηση των πάσης φύσεως δυνάμεων της Αριστεράς στο επαγγελματικό σωματείο μας -μία έδρα εκάστη παράταξη έλαβε- είναι εντυπωσιακή.
Βεβαίως, άλλο οι βρετανικές εκλογές, άλλο οι εκλογές της ΕΣΗΕΑ και άλλο οι ημέτερες εθνικές εκλογές. Οι δημοσκοπήσεις, όμως, ως εργαλείο δουλειάς για τις πολιτικές δυνάμεις μας και ως μέσο χειραγώγησης των μαζών στη διεθνή πολιτική είναι γνωστό μέσο επηρεασμού της εκλογικής συμπεριφοράς πολιτών που τείνουν να πηγαίνουν με τον ισχυρότερο.
Τα εκλογικά συστήματα, όπως καλή ώρα η δική μας απλή αναλογική, είναι ο πειρασμός των ηττημένων για να περιορίσουν την ήττα τους. Απεδείχθη ότι όχι απλώς δεν την περιορίζουν, αλλά την αυξάνουν κιόλας!
Οι ηγεσίες, τέλος, δεν αμφισβητούνται τελικά από τους μηχανισμούς, αλλά από τον ίδιο τον λαό. Αυτός τις ανεβάζει, αυτός τις ρίχνει.
Μανώλης Κοττάκης
