Ποιο είναι το πρόβλημα με την πολιτική του προέδρου της ΕΚΤΗ όχι και τόσο σιωπηρή παραδοχή στην ποσοτική χαλάρωση που εφαρμόζει ο κ. Ντράγκι είναι ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν κάνει ό,τι θα έπρεπε να κάνουν στο θέμα των μεταρρυθμίσεων και έτσι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει πλημμυρίσει την Ευρώπη με ρευστότητα. Αυτή είναι η συμβατική εξήγηση. Η πιο ρεαλιστική εξήγηση είναι ότι το ευρωπαϊκό κατεστημένο δεν βλέπει να υπάρχουν δομικές αδυναμίες και είναι διατεθειμένο να επικαλύψει τα κενά με άφθονο χρήμα, έστω και αν μια τέτοια πολιτική πολλαπλασιάζει και μεγεθύνει όλους τους κινδύνους.
Το κύριο χαρακτηριστικό της ελεύθερης οικονομίας είναι ότι ουσιαστικά είναι ένας μηχανισμός παραγωγής και διάδοσης γνώσης. Αν ο δυτικός πολιτισμός σήκωσε την ανθρωπότητα από την απόλυτη φτώχεια που ήταν η «φυσική» της κατάσταση για χιλιετίες, είναι γιατί ανακαλύφθηκε ένα κοινωνικό σύστημα που μπορούσε να παράγει γνώση και από αυτή τη γνώση να παράγει πλούτο. Βασικά συστατικά στοιχεία αυτής της διαδικασίας παραγωγής γνώσης είναι το κέρδος και η ζημιά. Στην ελεύθερη οικονομία η χασούρα είναι εξίσου σημαντική όσο και το κέρδος. Χωρίς τη γνώση που παράγεται από επιχειρηματικές αποτυχίες δεν θα μπορούσε να παραχθεί η πρόοδος. Η ελεύθερη οικονομία είναι σαν ένα εργαστήριο πειραμάτων, όπου νέες ιδέες δοκιμάζονται και ιδέες που είχαν επιτύχει στο παρελθόν αξιολογούνται εκ νέου υπό διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Το πρόβλημα με τη νομισματική (ουσιαστικά δημοσιονομική) πολιτική του κ. Ντράγκι είναι ότι ακυρώνει αυτή την ιδιαίτερα σημαντική διαδικασία κέρδους και ζημίας. Η ρευστότητα που κατευθύνεται στον τραπεζικό τομέα και σε ένα καθιερωμένο επιχειρηματικό περιβάλλον εκλαμβάνει την οικονομία ως κάτι στατικό και δεδομένο. Ομως ο πλούτος που έχουμε σήμερα βασίζεται στις καινοτομίες και τις αλλαγές τού χθες. Η ανάπτυξη του αύριο βασίζεται στην αναγκαία «δημιουργική καταστροφή» που πρέπει να συντελεστεί σήμερα. Ενα σύστημα που έχει εξοβελίσει την αποτυχία είναι ένα σύστημα ζόμπι. Η στασιμότητα φέρνει την παρακμή και η παρακμή την κατάρρευση.
Η Apple, που αυτή την εβδομάδα παρουσιάζει τη νέα έκδοση του iPhone, ξεκίνησε από ένα γκαράζ, θέλοντας να δοκιμάσει την ιδέα ότι κάποια μέρα κάθε σπίτι θα είχε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή. Εκείνη την εποχή οι καθιερωμένες εταιρίες που ήδη κατασκεύαζαν ηλεκτρονικούς υπολογιστές, όπως η IBM, θεωρούσαν τη συγκεκριμένη ιδέα μια ανόητη φαντασίωση. Σήμερα η IBM αξίζει κάπου 135 δισεκατομμύρια δολάρια και η ανόητη φαντασίωση δύο νεαρών σε ένα γκαράζ γύρω στα 800 δισεκατομμύρια δολάρια. Το πρόβλημα με την πολιτική του κ. Ντράγκι είναι ότι δημιουργεί ένα οικονομικό περιβάλλον, όπου οι IBM τού σήμερα δεν μπορούν να αποτύχουν και οι Apple του μέλλοντος δεν έχουν χώρο να δημιουργηθούν.
Ναπολέων Λιαναρδάτος
*Τραπεζικός στη Νέα Υόρκη
