Τι μπορεί να φέρει η κόντρα Ερντογάν – ΑμερικανώνΟ Μανουέλ Νοριέγκα ήταν αξιωματικός του στρατού του Παναμά, που έφθασε να γίνει ο ισχυρός άνδρας της χώρας και να τη διοικεί δικτατορικά, από το 1983 έως το 1989, παραμένοντας στο παρασκήνιο, δίπλα σε έξι προέδρους της δημοκρατίας, οι οποίοι είχαν καθαρά διακοσμητικό ρόλο.
Παρότι στην αρχή της «καριέρας» του είχε πολύ καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ, κάποια στιγμή αυτονομήθηκε και χρησιμοποίησε εξαιρετικά αντιαμερικανική ρητορική. Το 1989 Αμερικανοί πεζοναύτες εισέβαλαν στον Παναμά και τον συνέλαβαν. Οδηγήθηκε στις ΗΠΑ, καταδικάστηκε και φυλακίσθηκε, καθώς κρίθηκε ένοχος στις κατηγορίες της εμπορίας ναρκωτικών και του ξεπλύματος μαύρου χρήματος.
Ο Ερντογάν «τράβηξε» την προσοχή των ΗΠΑ από την εποχή που ήταν δήμαρχος του μητροπολιτικού δήμου Κωνσταντινούπολης. Εκεί, στην έδρα του δήμου, τον επισκέφθηκε ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ στην Αγκυρα, ο Μόρτον Αμπράμοβιτς, συνοδευόμενος από τον σταθμάρχη της CIA, τον Γκράχαμ Φούλερ. Κατά την έξοδό του από το γραφείο του δημάρχου Ερντογάν, ο Αμερικανός διπλωμάτης είχε δηλώσει στις κάμερες ότι ο Ερντογάν κάνει πολύ καλό έργο στον δήμο Κωνσταντινούπολης και θα μπορούσε να φανεί χρήσιμος σε ολόκληρη την Τουρκία. Ακολούθησε η φυλάκιση του Ερντογάν από το βαθύ κράτος, το οποίο θεώρησε ότι η δήλωση αυτή του Αμερικανού πρέσβη σήμαινε ότι τον «ετοίμαζαν» για επόμενο πρωθυπουργό. Ηταν η εποχή κατά την οποία μεσουρανούσε το όνομα του Νετζμετίν Ερμπακάν στο πολιτικό Ισλάμ με το Κόμμα Ευημερίας, μια χαρισματική φυσιογνωμία, η οποία όμως εθεωρείτο επικίνδυνη για τα δυτικά συμφέροντα λόγω του θρησκευτικού φανατισμού του.
Ο Αμπράμοβιτς επισκέφθηκε τον Ερντογάν και στη φυλακή, θέλοντας να δείξει ότι η στήριξη συνεχίζεται. Ο Ερντογάν βγήκε από τη φυλακή, το Κόμμα Ευημερίας απαγορεύθηκε, ο Ερμπακάν τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό και άνοιξε ο δρόμος για την επόμενη γενιά του πολιτικού Ισλάμ. Οι νέοι τότε μετριοπαθείς ισλαμιστές πολιτικοί, οι Ερντογάν, Γκιουλ, Σενέρ και Αρίντς, ίδρυσαν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, το οποίο το 2002 πήρε την εξουσία. Τα εμπόδια που είχε ο Ερντογάν, με την απαγόρευση συμμετοχής του στις εκλογές, ξεπεράστηκαν με τη βοήθεια του Ντενίζ Μπαϊκάλ και ο Ερντογάν εκλέχτηκε βουλευτής σε επαναληπτικές εκλογές του νομού Σιίρτ και αργότερα έγινε πρωθυπουργός. Οσο ήταν πρωθυπουργός, με τη βοήθεια των ΗΠΑ, του Γκιουλέν, των Κούρδων και άλλων παραγόντων, ξερίζωσε το παλιό βαθύ κράτος και την Εργενεκόν και ισχυροποίησε τη θέση του στην εξουσία. Μόλις ένιωσε ισχυρός, άρχισε με τη σειρά του να εξουδετερώνει και να τα βάζει με τους έως χθες συμμάχους του, μέχρι που ήλθε η σειρά του Γκιουλέν και μετά των ΗΠΑ.
Ομως, όπως κάθε βήμα που κάνουμε στη ζωή έχει το τίμημά του, το ίδιο συμβαίνει και στην πολιτική. Ο Ερντογάν, όσο διαρκούσε το εμπάργκο και τα περιοριστικά μέτρα στο εμπόριο και στις συναλλαγές με το Ιράν, έστησε μια μηχανή και μέσω πέντε τουρκικών τραπεζών διευκόλυνε την Τεχεράνη να κάνει εμπορικές και τραπεζικές πράξεις, παρακάμπτοντας με τον τρόπο αυτόν το αμερικανικό εμπάργκο. Οι συναλλαγές που έγιναν με αυτόν τον τρόπο κατ’ άλλους ανέρχονται στα 70 δισ. δολάρια και κατ’ άλλους στα μισά. Ο Ερντογάν εξασφάλισε προμήθεια 15% από αυτές τις πράξεις, σε μαύρα λεφτά, από τα οποία κάποια χρησιμοποιήθηκαν για να χρηματοδοτηθούν «μαύρες» επιχειρήσεις του τουρκικού κράτους στη Μεσοποταμία, στον Καύκασο και στα Βαλκάνια, στην Ευρώπη, ακόμα και στις ίδιες τις ΗΠΑ, και κάποια κατέληξαν στις τσέπες ορισμένων Βαλκάνιων ηγετών, που επιδεικνύουν έκτοτε εξαιρετικά ανθελληνική στάση.
Οταν, όμως, ο Ερντογάν άρχισε να γίνεται πολύ ενοχλητικός, ξέσπασε το σκάνδαλο Ζαράμπ (Δεκέμβριος 2013), που ήταν το πρόσωπο-κλειδί σε όλη αυτήν την ιστορία. Ο Ζαράμπ μπήκε για λίγο φυλακή, αποφυλακίστηκε και, υπό τον φόβο της δολοφονίας του, αναχώρησε για τις ΗΠΑ. Εκεί, όμως, συνελήφθη και φυλακίστηκε, όπου δικάζεται, μαζί με τον τραπεζίτη Χακάν Ατίλα, επίσης έμπιστο του Ερντογάν, με βαρύτατες κατηγορίες. Στα μέσα της εβδομάδος η τουρκική λίρα είχε μεγάλες απώλειες. Ο λόγος; Διέρρευσε ότι και ο Ζαράμπ και ο Ατίλα έχουν κάνει συμφωνία με τις δικαστικές Αρχές και θα δώσουν στοιχεία για τον Ερντογάν. Γι’ αυτό και ο συσχετισμός του με τον Νοριέγκα. Λέτε να έχει τελικά την τύχη του;
Σάββας Καλεντερίδης
