Η ηλεκτρική διασύνδεση Αθήνας – Λευκωσίας μετατρέπεται από στρατηγική ευκαιρία σε πεδίο εθνικής αμηχανίας, αποκαλύπτοντας τον ερασιτεχνισμό της κυβέρνησης
Η περίπτωση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου θα πρέπει να αναδειχθεί σε παράδειγμα ερασιτεχνισμού της διπλωματίας και σε μάθημα προχειρότητας χειρισμών σε πανεπιστημιακές σχολές διεθνών σχέσεων. Η στάση της Αθήνας όχι μόνο ρεζίλεψε τη χώρα, αλλά τείνει να ακυρώσει ένα έργο στρατηγικού βάθους, ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που εξυπηρετεί την ενεργειακή επιβίωση της Μεγαλονήσου.
- Από τον Νικ. Σταυρουλάκι
Την ώρα που Ελλάδα και Κύπρος δηλώνουν σε ανώτατο επίπεδο «πλήρως δεσμευμένες» στην υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με το διασυνδετήριο καλώδιο Great Sea Interconnector – GSI (πρώην EuroAsia Interconnector), η κυπριακή κυβέρνηση παρουσιάζει την εξής εικόνα.
■ Αφενός υιοθετεί πρωτόγνωρη διγλωσσία. Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, Μάκης Κεραυνός, επανέρχεται σε τακτά διαστήματα στο θέμα της βιωσιμότητας του καλωδίου. Επανέλαβε εκ νέου ότι το έργο «δεν είναι βιώσιμο» και πως υπάρχει κίνδυνος, αν δοθούν τα χρήματα για την κατασκευή του, στο τέλος να χαθούν. Την ίδια ώρα «κάρφωνε» την ελληνική κυβέρνηση, σημειώνοντας ότι η Κύπρος «καλύπτει» αδυναμίες της Αθήνας.
■ Αφετέρου, η αιφνίδια διάσταση μεταξύ της «πρώτης φωνής» της Κυπριακής Δημοκρατίας, του Προέδρου Ν. Χριστοδουλίδη, και της ελληνικής διαχειριστικής Αρχής, του ΑΔΜΗΕ, εμφανίζει τις δύο χώρες σε πλήρη απόκλιση. Τα δύο γεγονότα θέτουν σε κίνδυνο τις σχέσεις Ελλάδας – Κύπρου, την ώρα που επιχειρείται, εν μέσω πολλών εμποδίων, η επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό, και η Αγκυρα διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι δεν υπάρχει λύση πέρα από αυτήν των δύο κρατών, ενώ παράλληλα προωθεί τη δική της ηλεκτρική διασύνδεση των κατεχόμενων εδαφών της Κύπρου με καλώδιο διασύνδεσης με την ηπειρωτική Τουρκία.
Ταυτόχρονα, συνέβη και αυτό: η κυπριακή κυβέρνηση εγκάλεσε την ελληνική για ανάμειξη στα εσωτερικά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πηγές στη Λευκωσία ανέφεραν ότι ναι μεν οι σχέσεις των δύο αδελφών χωρών δεν πρέπει να διαταραχθούν, αλλά επίσης δεν πρέπει ο υπουργός Ενέργειας της Ελλάδας να επεμβαίνει στα εσωτερικά της Κύπρου και να υπονοεί σε δηλώσεις του ότι ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών αποτελεί εμπόδιο στην υλοποίηση του έργου.
Ανέφεραν σχετικά ότι ο Κύπριος ΥΠΟΙΚ δεν έχει κανέναν λόγο να αντιτάσσεται σε ένα έργο το οποίο θα ωφελήσει την πατρίδα του και επίσης ότι «είναι αδύνατον οποιοσδήποτε Ελλαδίτης υπουργός να έχει περισσότερο ενδιαφέρον για την υλοποίηση του έργου από έναν Κύπριο κυβερνητικό αξιωματούχο»! Ο Μ. Κεραυνός επικαλείται μελέτες που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το έργο δεν μπορεί να «αντέξει» στον χρόνο, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να αφαιρεθεί από το κυπριακό σχέδιο ανάκαμψης η δράση που αφορά τον υποσταθμό στην Κοφίνου, τον τερματικό σταθμό διανομής στον οποίο θα συνδεθεί το καλώδιο. Το έργο συνδέεται με επιχορήγηση 100 εκατ. ευρώ από την Ε.Ε.
Παράγεται απογοήτευση στο άκουσμα τέτοιων δηλώσεων, πρωτοφανών στη μεταπολιτευτική περίοδο ανάμεσα στις δύο χώρες. Είναι κοινό μυστικό ότι οι σχέσεις του Προέδρου της Κύπρου Ν. Χριστοδουλίδη και του Ελληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη δεν είναι… σταθερές, καθώς στην Κύπρο έχει εδραιωθεί η πεποίθηση ότι σε πολλά ζητήματα η Λευκωσία «πληρώνει τα σπασμένα» της Αθήνας και, αντιστρόφως, η Αθήνα χρησιμοποιεί τη Λευκωσία για να διορθώνει δικά της λάθη. Η θέση αυτή δεν αφορά μόνο την περίπτωση του καλωδίου.
Το πρωτόγνωρο ξέσπασμα του Ν. Χριστοδουλίδη στο κυπριακό δημοσίευμα, με βάση το οποίο ο ΑΔΜΗΕ ζητούσε άμεση καταβολή του ποσού των 125 εκατ. ευρώ από την ΡΑΕΚ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου), είναι απολύτως ενδεικτικό της παραπάνω διαπίστωσης. «Η κυπριακή κυβέρνηση δεν εκβιάζεται από κανέναν επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ και η κυπριακή κυβέρνηση είναι εδώ για να στηρίξει μόνο τα συμφέροντα του κυπριακού λαού. Αυτό είναι το ξεκάθαρο μήνυμα προς τον επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ» είναι δήλωση που αποπνέει ένταση και θυμό, «φωτογραφίζοντας» τον Ελληνα πρωθυπουργό (και ας μην τον αναφέρει), καθώς ο ΑΔΜΗΕ δεν είναι αυτόνομος οργανισμός, αλλά εργαλείο της ελληνικής κυβέρνησης.
Το ακατανόητο είναι ότι η δήλωση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις πρόσφατες τοποθετήσεις Μητσοτάκη, αλλά και Χριστοδουλίδη στη Νέα Υόρκη, οι οποίοι διαβεβαίωναν κατηγορηματικά ότι η ηλεκτρική διασύνδεση προχωρά κανονικά ως στρατηγικό έργο κοινού ενδιαφέροντος. Το αποτέλεσμα είναι ένα και μοναδικό: η αποφασιστική στάση της Αγκυρας έναντι του καλωδίου GSI και η προχειρότητα στους χειρισμούς της ελλαδικής πλευράς διαμορφώνουν την τελική εικόνα – μια ανεύθυνη και φοβική κυβέρνηση, που μονίμως βρίσκεται προ εκπλήξεων (βλ. τουρκολιβυκό μνημόνιο, μεταστροφή Χαφτάρ) κατάφερε:
■ Να καταστήσει ένα έργο στρατηγικού βάθους για Ελλάδα και Κύπρο, όπως το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης, έρμαιο στα χέρια της Τουρκίας.
■ Να αναδείξει την Τουρκία σε ρόλο διαιτητή στην aνατολική Μεσόγειο.
■ Να διαταράξει εκ θεμελίων, πρώτη φορά από τη Μεταπολίτευση, τις σχέσεις των δύο αδελφών κρατών του Ελληνισμού.
Πρόκειται για άλλη μία προδιαγεγραμμένη ήττα της χώρας, με την υπογραφή του πρωθυπουργού, για άλλη μια βαριά μειοδοσία στην πλάτη της Ελλάδας και της Κύπρου από μια κυβέρνηση ανίκανη να αναλάβει τις ευθύνες των πράξεων και των επιλογών της.
Το φιλόδοξο έργο και το μεγάλο ερωτηματικό
Για την ιστορία, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου είναι ένα από τα πιο φιλόδοξα υποθαλάσσια έργα ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στόχος του είναι να συνδέσει τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας (μέσω Κρήτης), της Κύπρου και μελλοντικά και του Ισραήλ, με συνολικό μήκος καλωδίου 1.208 χιλιόμετρα. Το καλώδιο θα ποντιστεί σε βάθος έως 3.000 μέτρα, για λόγους προστασίας από εξωτερικούς κινδύνους, αλλά και διότι τα βάθη στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή είναι αυτού του μεγέθους.
Οταν ολοκληρωθεί, θα είναι το μεγαλύτερο και βαθύτερο υποθαλάσσιο καλώδιο υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος (HVDC) παγκοσμίως. Tο κόστος κατασκευής του εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 2,4 δισ. ευρώ, με χρηματοδότηση κατά ένα μέρος από την Ε.Ε., ύψους 657 εκατ. ευρώ, μέσω του προγράμματος Connecting Europe Facility.
Εν προκειμένω, το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα προχωρήσει το έργο, αλλά και αν τελικά θα… αφεθεί να λειτουργήσει.