Το υπουργείο Περιβάλλοντος έως το τέλος του έτους θα καταθέσει στο ΣτΕ το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος
Εως το τέλος του έτους αναμένεται να κατατεθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος με τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό του εθνικού οδικού δικτύου. Ηδη η μελέτη για τα νησιά έχει ολοκληρωθεί, ενώ στα τελευταία της στάδια βρίσκεται η αντίστοιχη μελέτη για την ηπειρωτική Ελλάδα.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Οι μελέτες για την αναγνώριση των πολεοδομικά αναγνωρισμένων δρόμων βασίζονται σε αεροφωτογραφίες από το 1945 έως το 1977 και μέσω του Προεδρικού Διατάγματος θα δοθεί διέξοδος στον λαβύρινθο της εκτός σχεδίου δόμησης, καθιστώντας και πάλι οικοδομήσιμες χιλιάδες ιδιοκτησίες. Κάτι που τοποθετείται χρονικά στο τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2026.
Τις εξελίξεις αυτές προανήγγειλε ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού Ευθύμης Μπακογιάννης, μιλώντας πριν από λίγες ημέρες σε συνέδριο που διοργάνωσαν οι εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, τονίζοντας πως μέσα από τα πολεοδομικά σχέδια θα γίνει μεν η ιεράρχηση του δικτύου, αλλά δεν θα ξεκαθαριστεί ποιοι δρόμοι είναι αναγνωρισμένοι και ποιοι όχι. Εξήγησε πως για να γίνει χαρακτηρισμός του οδικού δικτύου χρειάζεται εξειδικευμένη μελέτη, η οποία έχει διαφορετική προσέγγιση και επιπλέον κόστος.
«Εχει γίνει εξαιρετικά λεπτομερής δουλειά με αεροφωτογραφίες από το 1945 έως το 1977, που περιλαμβάνει και τα χαρακτηριστικά των οδών, όπως το μήκος και το πλάτος. Εως το τέλος του έτους θα κατατεθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος με τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό του εθνικού οδικού δικτύου, με βάση τη μεθοδολογία που αναπτύξαμε. Αρα όταν καταλήγουν τα πρώτα πολεοδομικά σχέδια στο ΣτΕ, το θέμα θα έχει διευκρινιστεί» υπογράμμισε ο κ. Μπακογιάννης.
Οι Υπηρεσίες Δόμησης
Επί του παρόντος, οι Υπηρεσίες Δόμησης αποφεύγουν να εκδίδουν οικοδομικές άδειες, αν δεν υπάρχει πρόσοψη σε κοινόχρηστο δημοτικό δρόμο, αναγνωρισμένο με διοικητική πράξη αρμόδιου οργάνου. Μέχρι σήμερα δεν έχουν αναγνωριστεί ως κοινόχρηστοι πολλοί δρόμοι που έχουν κατασκευαστεί από τους δήμους, είναι ασφαλτοστρωμένοι και έχουν και δίκτυα κοινής ωφέλειας.
Οι δρόμοι αυτοί, σύμφωνα με προηγούμενη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (848/2018), θεωρούνται ιδιωτικοί και απαγορεύεται η οικοδόμηση των οικοπέδων που έχουν πρόσωπο σε αυτούς και έχουν εμβαδόν μικρότερο των 4 στρεμμάτων. Για να αντιμετωπίσει το σημαντικό αυτό πρόβλημα, το ΥΠΕΝ έχει αρχίσει τη σύνταξη αυτοτελών μελετών χαρακτηρισμού δημοτικών οδών για όλη την επικράτεια, με τον προϋπολογισμό του προγράμματος να φθάνει τα 139.000.000 ευρώ.
Τι περιλαμβάνουν οι μελέτες καταγραφής του οδικού δικτύου
Ο διαγωνισμός, που είχε προκηρύξει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, αφορά την εκπόνηση μελέτης καταγραφής του υπάρχοντος οδικού δικτύου της χώρας ανά δημοτική ενότητα στις περιοχές εκτός ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων, εκτός των ορίων των οικισμών των νομίμως υφιστάμενων προ του έτους 1923 και των οικισμών μέχρι 2.000 κατοίκους, δημοσίευσε το ΤΕΕ. Το έργο/δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης – NextGenerationEU.
Σκοπός των μελετών καταγραφής του οδικού δικτύου ανά δημοτική ενότητα είναι η κατηγοριοποίηση των οδών, με βάση τον χαρακτήρα τους, τα επιμέρους γεωμετρικά χαρακτηριστικά τους και τον ρόλο που επιτελούν στο συνολικό οδικό δίκτυο της Δ.Ε. ώστε να αποτελέσουν τη βάση δεδομένων για την περαιτέρω ιεράρχησή τους και τον καθορισμό του κοινόχρηστου οδικού δικτύου με βάση τις ειδικότερες προϋποθέσεις και τα κριτήρια του Προεδρικού Διατάγματος της περιπτώσεως γ’ της παραγράφου 15 του άρθρου 20 του ν.3937/2011.
Η αναγνώριση δημοτικής οδού έχει σοβαρές συνέπειες, μεταξύ άλλων, ως προς τη δόμηση των παρόδιων ακινήτων και την πολεοδομική και χωροταξική διαρρύθμιση της περιοχής και το ζήτημα της ύπαρξης ή μη δημοτικής ή κοινοτικής οδού δεν μπορεί να επιλύεται κατά περίπτωση, επ’ ευκαιρία συγκεκριμένης υπόθεσης, με κίνδυνο έκδοσης αποσπασματικών και αντιφατικών αποφάσεων, αλλά πρέπει να τέμνεται εγκύρως με την έκδοση πολιτειακής πράξης ανεξαρτήτως του χαρακτήρα της οδού. Συνεπώς μέσα από την όλη διαδικασία επιτυγχάνονται ο έλεγχος και ο εξορθολογισμός της εκτός σχεδίου δόμησης.
Κεντρικό πυρήνα της διαδικασίας αποτελεί η κατάρτιση της μελέτης καταγραφής, στην οποία περιλαμβάνονται:
α) οι διαδικασίες υλοποίησης και το πρόγραμμα ποιότητας των μελετών,
β) η αποτύπωση των ορίων των δήμων, των δημοτικών ενοτήτων, των οριοθετημένων οικισμών, των ρυμοτομικών σχεδίων πόλεως και των οργανωμένων υποδοχέων,
γ) η αποτύπωση του χαρακτηρισμένου/αναγνωρισμένου οδικού δικτύου των δημοτικών ενοτήτων,
δ) η αποτύπωση, επιμέτρηση και κατηγοριοποίηση του μη χαρακτηρισμένου/μη αναγνωρισμένου, οδικού δικτύου στις περιοχές εκτός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων ή εκτός οριοθετημένων οικισμών σε κατηγορίες.
Βασική προϋπόθεση για την καταγραφή μιας οδού είναι να εμφανίζεται στις πλέον πρόσφατες ορθοεικόνες του Ελληνικού Κτηματολογίου πανελλαδικής κάλυψης και σε αεροφωτογραφίες προ του 1977. Εφόσον εμφανίζεται σε αυτές, τότε είναι αντικείμενο της μελέτης καταγραφής. Τα βασικά κριτήρια κατά τη διαδικασία της καταγραφής του οδικού δικτύου είναι:
1 Η θέση των οδικών τμημάτων ως προς το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο ή/και ως προς τα όρια των οριοθετημένων οικισμών.
2 Αν τα οδικά τμήματα περιλαμβάνονται στο ήδη αναγνωρισμένο ή χαρακτηρισμένο οδικό δίκτυο της Δ.Ε. Εφόσον τα οδικά τμήματα ή οι οδοί δεν εμπίπτουν εντός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου ή εντός οριοθετημένων οικισμών και δεν είναι χαρακτηρισμένες εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές οδοί, ή/και δεν είναι αναγνωρισμένες με διαπιστωτική πράξη κατ’ εφαρμογή της παρ. 4 του άρθρου 20 του ν. δ/τος του ’23 ως προϋφιστάμενες ή με τις διατάξεις του τελευταίου εδαφίου της περίπτωσης β’ της παραγράφου 2 του άρθρου 1 του Π.Δ. 24-31.05.1985 (Δ’ 270), τότε εξετάζεται περαιτέρω:
α) Αν υφίστανται με τη βούληση της Πολιτείας ή με άλλον νόμιμο τρόπο και λογίζονται ως κοινόχρηστες, όπως:
■ οδοί που προβλέπονται από αναδασμό του υπουργείου Γεωργίας ή δρόμοι που έχουν διανοιχτεί σε εκτέλεση παραχωρητηρίων του Ελληνικού Δημοσίου, αποφάσεων αναδασμού ή πράξεων απαλλοτριώσεως κατά τις διατάξεις της αγροτικής ή εποικιστικής νομοθεσίας, όπου υπάρχει σχετική πρόβλεψη ότι το αντίστοιχο τμήμα παραμένει δημόσια οδός ή δίοδος και αφήνεται στην κοινή χρήση,
■ η καθορισμένη ζώνη παραλίας, που εξυπηρετεί τις ανάγκες κυκλοφορίας, εφόσον είναι διαμορφωμένη οδός,
■ οδοί που έχουν νομίμως κατασκευαστεί με τη βούληση της Πολιτείας και επιτρέπουν την πρόσβαση σε ακτές, αρχαιολογικούς χώρους, εθνικούς δρυμούς, χιονοδρομικά κέντρα ή σε σημαντικά δημόσια έργα νεκροταφεία, ιερούς ναούς,
■ το δίκτυο δασικών οδών.
β) Αν έχουν αποτυπωθεί ως οδοί στα κτηματολογικά διαγράμματα του Εθνικού Κτηματολογίου σε λειτουργούν Κτηματολόγιο άνω της πενταετίας.
γ) Αν έχουν κριθεί ως κοινόχρηστες δυνάμει αμετάκλητης δικαστικής αποφάσεως που αφορούσε και την κοινοχρησία της οδού.
δ) Αν εμφανίζονται σε αεροφωτογραφίες πλησιέστερης ημερομηνίας προ 27/7/1977.
