Και ένα μόνο γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά θα μπορούσε να επηρεάσει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο
Πρόσφατη έρευνα από το πανεπιστήμιο της Νότιας Ουαλίας στο Ηνωμένο Βασίλειο δείχνει ότι ακόμη και ένα μόνο γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά θα μπορούσε να επηρεάσει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και άνοιας.
Το λίπος αποτελεί μία από τις τρεις κύριες κατηγορίες θρεπτικών συστατικών της διατροφής (λιπαρά, υδατάνθρακες, πρωτεΐνη). Τα λιπαρά χωρίζονται σε δύο ομάδες: τα κορεσμένα (ή κακά λιπαρά) και τα ακόρεστα. Τα πρώτα περιέχονται σε τροφές ζωικής προέλευσης (γαλακτοκομικά, κρέας), σε επεξεργασμένα τρόφιμα (μπισκότα, κέικ, παγωτό) ή έτοιμα γεύματα. Η υπερκατανάλωσή τους σχετίζεται με αύξηση των επιπέδων της ολικής αλλά και της «κακής» χοληστερόλης (LDL).
Τα ακόρεστα περιέχονται σε τροφές φυτικής προέλευσης (ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, αβοκάντο) αλλά και στα ψάρια. Η κατανάλωσή τους εξισορροπεί τα επίπεδα της κακής και της καλής χοληστερόλης (LDL και HDL), κάτι που έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Ο εγκέφαλος έχει περιορισμένα αποθέματα ενέργειας, πράγμα που σημαίνει ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεχή παροχή αίματος που του παρέχει οξυγόνο και γλυκόζη. Αυτή η σταθερή παροχή γίνεται μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως «δυναμική εγκεφαλική αυτορρύθμιση», η οποία διασφαλίζει ότι η ροή αίματος παραμένει σταθερή παρά τις καθημερινές αλλαγές στην αρτηριακή πίεση, που προκαλούνται από διάφορες καταστάσεις, για παράδειγμα, από την ορθοστασία, την άσκηση κ.λπ.
Μετά την κατανάλωση ενός γεύματος πλούσιου σε κορεσμένα λιπαρά, τα επίπεδα λίπους στο αίμα αυξάνονται και κορυφώνονται σε διάστημα περίπου τεσσάρων ωρών. Ταυτόχρονα, τα αιμοφόρα αγγεία γίνονται πιο δύσκαμπτα και χάνουν την ικανότητά τους να χαλαρώνουν και να διαστέλλονται. Αυτό περιορίζει τη ροή του αίματος σε όλο το σώμα. Ωστόσο, λίγα είναι γνωστά για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και πόσο καλά προστατεύεται η παροχή αίματος.
Για να εξετάσουν πώς επηρεάζει τον εγκέφαλο ένα λιπαρό γεύμα, οι ερευνητές στρατολόγησαν 20 νεαρούς άνδρες (18-35 ετών) και 21 μεγαλύτερης ηλικίας (60-80 ετών), οι οποίοι κατανάλωσαν ένα μιλκσέικ, αποτελούμενο κυρίως από κρέμα γάλακτος, το οποίο περιείχε 1.362 θερμίδες και 130 γραμμάρια λίπους. Η μέτρηση της λειτουργίας των αιμοφόρων αγγείων έγινε πριν και τέσσερις ώρες μετά την κατανάλωση του ροφήματος. Τα ευρήματα έδειξαν ότι το λιπαρό γεύμα μείωσε την ικανότητα των αιμοφόρων αγγείων να διαστέλλονται, τόσο στους νέους όσο και στους ηλικιωμένους.
Στον εγκέφαλο αυτή η μείωση σήμαινε ότι η ρύθμιση της ροής αίματος απέναντι στις μεταβολές της πίεσης γινόταν λιγότερο αποτελεσματική. Το φαινόμενο ήταν πιο έντονο στους ηλικιωμένους (κατά περίπου 10%), γεγονός που υποδηλώνει μεγαλύτερη ευαλωτότητα με την ηλικία. H μελέτη δημοσιεύεται στο «The Journal of Nutritional Physiology».
ΠΟΥ: Κύρια μορφή κακής θρέψης η παχυσαρκία, όχι ο υποσιτισμός!
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η «κακή θρέψη» (malnutrition) δεν αναφέρεται μόνο στην έλλειψη τροφής, αλλά και στο πλεόνασμα ή στην ανισορροπία ενέργειας – θρεπτικών συστατικών. Οπως αναφέρει σε πρόσφατη έκθεσή της η UNISEF, η βασική μορφή κακής θρέψης μεταξύ των παιδιών ηλικίας 5 με 19 ετών παγκοσμίως δεν είναι πλέον ο υποσιτισμός, αλλά η παχυσαρκία, η οποία αυξήθηκε ραγδαία τα τελευταία χρόνια.
Με βάση τα στοιχεία που συγκέντρωσε η οργάνωση από περισσότερες από 190 χώρες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ποσοστό των υποσιτισμένων παιδιών, ηλικίας 5 με 19 ετών, έχει μειωθεί από σχεδόν 13% που ήταν το 2000 σε 9,2% το 2022. Αντιθέτως, το ποσοστό παχυσαρκίας την ίδια περίοδο αυξήθηκε από 3% σε 9,4%. Το 2022 το 8% (163 εκατομμύρια) των παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας ήταν παχύσαρκο, έναντι του 3% το 2000. Η παχυσαρκία συνδέεται με σοβαρές μεταβολικές διαταραχές, π.χ., διαβήτη, αλλά και με κάποιους καρκίνους, ενώ συχνά προκαλεί ψυχολογικά προβλήματα: χαμηλή αυτοεκτίμηση, άγχος και κατάθλιψη.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, επίσης, ένα στα πέντε παιδιά, ηλικίας 5 με 19 ετών, παγκοσμίως -391.000.000- είναι υπέρβαρα (το προηγούμενο στάδιο της παχυσαρκίας). «Οι υπερεπεξεργασμένες τροφές αντικαθιστούν συνεχώς τα φρούτα, τα λαχανικά και την πρωτεΐνη σε μια ηλικιακή περίοδο που η διατροφή διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη σωματική και τη νοητική ανάπτυξη των παιδιών και στην ψυχική τους υγεία» σημειώνει η έκθεση, η οποία καταρρίπτει και τον «μύθο» για την άθληση: είναι αδύνατο να αποφευχθούν οι επιπτώσεις που έχει στην υγεία η κακή διατροφή μόνο μέσω της σωματικής δραστηριότητας.
