Δεν απέχει πολύ η μέρα που η Ελλάδα θα γίνει και επίσημα φτωχότερη όλων στην Ευρώπη
Kαθώς ο κόσμος θα υποδέχεται το 2026, η γειτονική μας Βουλγαρία θα υποδέχεται το ευρώ. Και για την Ελλάδα βέβαια, η οποία κατόρθωσε να καταλήξει φτωχότερη από τις πρώην κομμουνιστικές χώρες της σημερινής Ευρωπαϊκής Ενωσης, με μόνη εξαίρεση τη Βουλγαρία (σε κατά κεφαλήν εισόδημα σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης – PPP), η είσοδος της τελευταίας στο κοινό νόμισμα προοιωνίζεται δυσοίωνα – μήπως ήρθε η ώρα να γίνουμε και επίσημα οι φτωχότεροι της Ευρώπης; Αλλά φυσικά, πέρα από αυτό, υπάρχουν πολιτικά συμφραζόμενα για την Ευρώπη γενικότερα.
- Του Α.Π. Δημόπουλου
Γιατί, σε αντίθεση με αυτό, που ίσως θα ανέμενε κανείς από τη φτωχότερη (ακόμα) χώρα της Ενωσης, οι Βούλγαροι (όπως τουλάχιστον δείχνουν οι δημοσκοπήσεις) θα προτιμούσαν να είχαν μείνει εκτός ευρώ – οι εποχές που κυριαρχούσε μια συμπαγής φιλοευρωπαϊκή πλειοψηφία έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί. Οχι ότι θα το καταλάβαινε κανείς βέβαια, εάν περπατούσε στο κέντρο της Σόφιας ή της Βάρνας.
Το έκανα πολύ πρόσφατα (στη Σόφια) και το μόνο που συνάντησα ήταν δηλώσεις ενθουσιασμού για το ευρώ (με τη Βουλγαρία με συνδέει ειδικός δεσμός, μια και μητρογραμμικά τουλάχιστον έχω ρίζες στον Ελληνισμό της Μαύρης Θάλασσας, αυτή την ιστορική περιοχή, όπου η ελληνική ζωή άκμαζε μέχρι τις αρχές του προηγούμενου αιώνα και τα ελληνικά ονόματα των πόλεων της οποίας επιβιώνουν, παμπάλαια, έως σήμερα, από την Αγαθούπολη και τη Σωζόπολη έως τον Πύργο).
Ομως, εκτός των δημοσκοπήσεων που λένε το αντίθετο, γεγονός είναι ότι η τελική πορεία προς το ευρώ εντός του 2025 χαρακτηρίστηκε από μεγάλη πολιτική οξύτητα, με τον πρόεδρο της χώρας Rumen Radev, μάλιστα, να προτείνει σχετικό δημοψήφισμα και τη Βουλή να αρνείται.
Πολιτική απόφαση
Δεν υπάρχει κάποιο μεγάλο μυστήριο ωστόσο. Στην πραγματικότητα, όπως έγινε και με τις περισσότερες χώρες που υιοθέτησαν το ευρώ, η απόφαση δεν ήταν οικονομική αλλά πολιτική και δεν ήταν μια απόφαση βάσης αλλά κορυφής. Η βουλγαρική ελίτ θέλει το ευρώ, όχι γιατί θα ωφελήσει οικονομικά τη χώρα (στην πραγματικότητα, οικονομικά, μόνο η Γερμανία ευνοήθηκε καθαρά από το ευρώ, που σχεδιάστηκε ακριβώς για να λειτουργήσει ως νέο μάρκο, όπως και έκανε), αλλά γιατί θα την ενσωματώσει οργανικότερα σε αυτό το πολιτικό εγχείρημα που λέγεται «Ενωμένη Ευρώπη».
Αλλωστε, αυτός ήταν εξαρχής ο σκοπός του ευρώ. Κανονικά η νομισματική ενοποίηση προϋποθέτει την πολιτική ενοποίηση (όπως έγινε στις ΗΠΑ), στην Ευρώπη, όμως, ελλείψει δημοκρατικής πολιτικής βούλησης για τέτοια πολιτική ενοποίηση (για μια Ευρώπη-ομοσπονδία δηλαδή), επιλέχθηκε η σταδιακή επιβολή ενός τέτοιου μοντέλου ομοσπονδίας «εκ των άνω» μέσα από την προηγούμενη νομισματική (και εν συνεχεία δημοσιονομική) «ένωση» – στην Ευρώπη ο μηχανισμός σχεδιάστηκε εξαρχής ανάποδος (πρώτα νομισματική, μετά δημοσιονομική, τελικά πολιτική ένωση).
Και ο λόγος που η βουλγαρική ελίτ δυσκολεύτηκε και συνάντησε αντιδράσεις ήταν ακριβώς γιατί από τότε που οι περισσότερες χώρες μπήκαν στο ευρώ (όπως η Ελλάδα) έχουν περάσει χρόνια και έχει υπάρξει εμπειρία των δυσμενών οικονομικών συνεπειών, που επέφερε (πλην Γερμανίας) το ευρώ χάριν του σκοπού μιας (αντιδημοφιλούς) πολιτικής ένωσης.
Οι Βούλγαροι, λ.χ., είδαν τη βίαιη φτωχοποίηση που υπέστησαν χώρες όπως η Ελλάδα (ή την τραπεζική ληστεία που υπέστη η Κύπρος) – όπου σε μια σουρεαλιστική αντιστροφή της πραγματικότητας, αντί το ενιαίο νόμισμα να κληθεί να σώσει τις υπό πτώχευση χώρες, κλήθηκαν οι χώρες να σώσουν το ενιαίο νόμισμα! Οπως σημείωσαν, επίσης, ότι οι πρώην κομμουνιστικές χώρες που διατήρησαν τα νομίσματά τους (Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία, Ρουμανία) υπήρξαν πρωτοπόρες στην ανάπτυξη και δεν βίωσαν καμία «κρίση» (όπως και η ίδια νομισματικώς ανεξάρτητη Βουλγαρία άλλωστε – έστω σε μικρότερο βαθμό).
Ομως, όχι μόνο αυτή η εμπειρία και η επίγνωση των οδυνηρών συνεπειών του ευρώ (που εξηγεί πρωτίστως τις αντιδράσεις) δεν πτόησε σε τίποτε την πολιτική απόφαση της βουλγαρικής ελίτ για «περισσότερη Ευρώπη» (μέσω ευρώ), αλλά, πολύ περισσότερο, αντίθετα με χώρες όπως η Ελλάδα, που η ίδια απόφαση δικαιολογήθηκε αφρόνως ως εισδοχή σε μια νοητή «πρώτη κατηγορία», στη Βουλγαρία (μετά 25 χρόνια), ο πολιτικός αλγόριθμος ήταν διττός.
Δεν ήταν μόνο το ίδιο απατηλό δέλεαρ της «πρώτης κατηγορίας» αλλά και ότι στην αντίληψη εκείνων που κυβερνούν στη Σόφια, στον νέο Ψυχρό Πόλεμο της Δύσης με τη Ρωσία η εισδοχή στο ευρώ εκλαμβάνεται ως εγγύηση ότι η Βουλγαρία δεν θα γίνει Τσεχία και Ουγγαρία, εάν τα φιλορωσικά κόμματα της αντιπολίτευσης (που πρωτοστάτησαν κατά του ευρώ) έρχονταν στην εξουσία – όταν το νόμισμα το ελέγχει άλλος, τα περιθώρια σεισμικών στρατηγικών αλλαγών γίνονται στενά. Τελικά, το ευρώ εκλήφθηκε ως διπλό «εισιτήριο χωρίς επιστροφή» για τη Δύση και αυτό εξηγεί και την υποστήριξη και τις αντιδράσεις.
Οικονομικά περιθώρια
Σημαίνει άραγε αυτό ότι η Βουλγαρία ίσως τελικά υποστεί και αυτή (όπως η Ελλάδα, η Κύπρος ή η Ιταλία) ανάλογες συνέπειες «οικονομικού κάρμα» σε πείσμα της στοίχισης με τη φερόμενη ως «ορθή πλευρά της ιστορίας»; Δεν θα το έλεγα – βλέπετε, αντίθετα με τις χώρες αυτές, που, όταν μπήκαν στην «πρώτη κατηγορία» του ευρώ, έπασχαν από μύριες όσες οικονομικές αδυναμίες και ασθένειες, η Βουλγαρία έχει οικονομικά περιθώρια και μάλιστα μεγάλα. Γιατί πέραν των άλλων (ανεργία μόλις 4,2%, που σημαίνει πλήρης απασχόληση) καμία άλλη χώρα στην Ευρώπη δεν έχει το απίστευτα χαμηλό δημόσιο χρέος της (στο 28% του ΑΕΠ μόνον!) και αυτό από μόνο του εξηγεί γιατί δεν απέχει πολύ η μέρα που η Ελλάδα θα γίνει και επίσημα φτωχότερη όλων στην Ευρώπη.
