Χωρίς σύνδρομα και επιφυλάξεις κατά της πολιτικής ευλογιάς
Δέχθηκα χθες πολλά τηλέφωνα από φίλους στη Ν.Δ., στο ΠΑΣΟΚ, στα κόμματα της Αριστεράς και της Δεξιάς, κοινός παρονομαστής των οποίων ήταν ο εξής: η ευχάριστη έκπληξη των συνομιλητών μου για το υψηλότατο επίπεδο του δημόσιου διαλόγου μεταξύ του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή και του πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ και αντιπροέδρου Ευάγγελου Βενιζέλου, στην εκδήλωση της «δημοκρατίας», στο Καπνεργοστάσιο. Αυτό δεν ήταν «μεταπολιτική», αλλά καθαρή και ανόθευτος πολιτική.
- Του Μανώλη Κοττάκη
Οι περισσότεροι εξ αυτών που «κάλεσαν» ήταν, όπως μου εξομολογήθηκαν, αρχικώς επιφυλακτικοί στο άκουσμα της κοινής εμφάνισης δύο πρώην πολιτικών αντιπάλων, με θέμα ομιλίας την «Κρίση της δημοκρατίας». Στο τέλος, όμως, εξεπλάγησαν από το αποτέλεσμα. Οι νεοδημοκράτες -καραμανλικοί, σαμαρικοί και άλλοι– είχαν ένα θετικό σχόλιο για τον Βενιζέλο, οι πασόκοι και οι αριστεροί είχαν αντιστοίχως για τον Καραμανλή.
Για τον Βενιζέλο, επειδή τόλμησε να καταγγείλει ανοιχτά τη διαφθορά, την ακρίβεια, τη συγκάλυψη, τη θεωρία ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική» και τις μονοπρόσωπες εξουσίες. Για τον Καραμανλή, επειδή μίλησε για τις ανισότητες, τα προστατευμένα «γκέτο πλουσίων» (αυτό που οικοδομείται στο Ελληνικό τι λέτε ότι είναι;), τη στρεβλή παγκοσμιοποίηση, τις ανώνυμες αγορές, τις προσχηματικές εξεταστικές και τον προβληματικό τρόπο που η Δικαιοσύνη εκδίκασε μείζονες υποθέσεις, όπως οι υποκλοπές. «Ριζοσπάστη σοσιαλδημοκράτη» μού χαρακτήρισε ένας υπουργός του Γιώργου Παπανδρέου τον Καραμανλή.
Οι δυο άνδρες δεν ταυτίστηκαν απολύτως (ο Καραμανλής δεν μίλησε για το τέλος των μονοκομματικών κυβερνήσεων και για την ανάγκη συγκρότησης κυβερνήσεων συνεργασίας, όπως ο Βενιζέλος – ο Βενιζέλος ήταν πιο προσεκτικός στα σχόλια για τον ρόλο των ΗΠΑ, σε αντίθεση με τον πιο ευθύ Καραμανλή), ωστόσο συνέκλιναν σε μια ευρεία γκάμα θεμάτων. Και αυτό, σε μια εποχή που η κυβέρνηση έχει αποκηρύξει τη συναίνεση ως εχθρό για τα σχέδια αυτοδυναμίας της, είναι τεράστια εξέλιξη: το κατά Μητσοτάκη «Κέντρο» να προσεγγίζει την ιστορική Κεντροδεξιά. Θεωρώ ότι τρεις είναι οι θεματικές όπου συνέκλιναν εντυπωσιακά οι δύο άνδρες.
Πρώτον, στα εθνικά: ο κύριος Βενιζέλος ζήτησε να μη «συρόμεθα» στα Ελληνοτουρκικά πίσω από πρωτοβουλίες τρίτων. «Φωτογράφισε», αλλά δεν κατονόμασε. Ο κύριος Καραμανλής άφησε να εννοηθεί ότι διαφωνεί με μια προσέγγιση όπου οι σύμμαχοι «δίνουν 50% δίκαιο σε εμάς και 50% στην άλλη πλευρά, σε μια λογική “βρείτε τα”».
Δεύτερον, στα θεσμικά: πρώτη φορά από τότε που ξέσπασε, με αφορμή τα Τέμπη, η κρίση απονομιμοποίησης του συστήματος έγινε τολμηρά ανοιχτή συζήτηση για την κρίση που επικρατεί στους κόλπους της Δικαιοσύνης. Ο Βενιζέλος είχε περιγράψει αδρά την κατάσταση σε προηγούμενες τοποθετήσεις του, ο Καραμανλής όμως μίλησε για πρώτη φορά ανοιχτά για τη Δικαιοσύνη. Με τον Βενιζέλο να ακολουθεί, υπερθεματίζοντας για την κακή λειτουργία των εξεταστικών και για όσα αποκαλύπτονται στη δίκη για τις υποκλοπές.
Το τρίτο ήταν η σύμπτωση απόψεων για τους κινδύνους που διατρέχει σήμερα η δημοκρατία μας, η οποία, όπως είπε ο Καραμανλής, «δεν αρκεί να υπάρχει, πρέπει και να λειτουργεί». Γιατί, αν δεν λειτουργεί σωστά, όπως είπε ο κύριος Βενιζέλος, οι πολίτες έχουν την τάση να της επιρρίπτουν τις αιτίες των δεινών τους.
Θλιβερή διαπίστωση
Θέλω να σημειώσω κάτι: ο κύριος Βενιζέλος σημείωσε ότι μόνο στο 1/4 του πλανήτη, συγκεκριμένα σε 88 χώρες, το πολίτευμα είναι δημοκρατία. Στα υπόλοιπα 4/5 δεν υπάρχει έλξη για τη δημοκρατία. Θλιβερό, αν αναλογιστεί κανείς ότι, σύμφωνα με όσα αναφέρει στην ιδρυτική διακήρυξη της Ν.Δ. ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, οι δημοκρατίες το 1974 ήταν μόλις 84. Δηλαδή, μέσα σε 51 χρόνια, οι δημοκρατίες στον κόσμο αυξήθηκαν μόλις κατά τέσσερις!
Πιθανόν γιατί, όπως γράφει ο Κάπλαν στην «Επερχόμενη Αναρχία» για τη στημένη Αραβική Ανοιξη, «αυτοί μας ζητούσαν ψωμί και εμείς τους δίναμε ψήφο!». Πιθανόν όμως και επειδή, όπως παρατήρησε ο Κώστας Καραμανλής, η δυτική δημοκρατία στις μέρες μας δεν απειλείται από θορυβώδεις εκτροπές, αλλά από την αργόσυρτη διολίσθηση και τις διαρκείς αποκλίσεις από τις αρχές της.
Υψηλό επίπεδο
Ενας από τους φίλους που με κάλεσαν -χιλιάδες την παρακολούθησαν από το live streaming που έκαναν καμιά δεκαριά ιστότοποι, σπάζοντας τα τηλεοπτικά μονοπώλια της διαπλοκής- σχολίασε το υψηλό επίπεδο διαλόγου Καραμανλή και Βενιζέλου με τη φράση «μάθημα πολιτικής επιστήμης». Αλλος, με τη φράση «πολιτική μυσταγωγία». Μια τρίτη κυρία είπε «επιτέλους, επιστροφή στη σοβαρότητα της πραγματικής πολιτικής».
Με την ιδιότητα κάποιου που η ζωή τα έφερε έτσι ώστε να είναι παρών στην πρώτη κοινή εμφάνιση Καραμανλή – Σαμαρά στο Πολεμικό Μουσείο το 2024 (δεν κατάφερε ο Κυριάκος να σπάσει αυτή τη συμμαχία με την ανόητη διαγραφή του πρώην πρωθυπουργού – χειρότερα τα έκανε) και επίσης παρών στην κοινή εμφάνιση Καραμανλή – Βενιζέλου θέλω να πω το εξής: ο πολιτικός κόσμος πρέπει να απομονώσει και να αποκηρύξει τον διχαστικό λόγο του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος ανακαλύπτει έναν εχθρό πίσω από κάθε αποτυχία του.
Στη θεωρία του εχθρού και την απαίτηση για πολιτικό μίσος του φανατισμένου ακραίου Κέντρου, η απάντηση πρέπει να είναι μία και μόνη: «Ολοι μιλάμε με όλους». Ολους! Χωρίς σύνδρομα και επιφυλάξεις. Διατηρούμε τις απόψεις μας, τις ταυτότητές μας, τις διαφωνίες μας, αλλά το τελικό συμπέρασμα είναι ένα και μόνο: η πολιτική ευλογιά πρέπει να απομονωθεί.
