Με σειρά αποκαλυπτικών ρεπορτάζ, η «Ελευθερία» της Λάρισας κάλυψε βήμα προς βήμα την ανακριτική έρευνα της τραγωδίας
Η δίκη που έχει προγραμματιστεί να εκκινήσει τη Δευτέρα 23 Μαρτίου, σε διαμορφωμένη αίθουσα του πρώην ΤΕΙ Λάρισας, όπου θα συνεδριάζει το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας, είναι αναμφίβολα η σημαντικότερη δίκη του πρώτου τετάρτου του 21ου αιώνα. Για την τραγωδία των Τεμπών, τρία χρόνια πριν, διαβάσαμε και ακούσαμε στο μεσοδιάστημα πάμπολλες υποθέσεις, επιχειρήματα, ερμηνείες και απόψεις. Τώρα είναι η ώρα να «μιλήσει» η ελληνική δικαιοσύνη.
Οι τρεις δικαστές καλούνται να επιτελέσουν ένα τιτάνιο έργο. Οχι μόνο να ψηλαφίσουν θεατές και αθέατες πλευρές της υπόθεσης και να συνδέσουν γεγονότα, αίτια και αποτελέσματα. Αλλά και να το κάνουν με νηφαλιότητα. Κι αυτό γιατί η δίκη των Τεμπών δεν είναι μια υπόθεση μόνο με νομικές και κοινωνικές πτυχές. Αλλά και με έντονα πολιτικές προεκτάσεις.
Αντί η σύγκρουση δύο τρένων που στοίχισε 57 ανθρώπινες ζωές να αντιμετωπιστεί με θεσμικό τρόπο (να βρεθούν, δηλαδή, μέσω της ανακριτικής και τώρα της δικαστικής διαδικασίας οι υπεύθυνοι και να τιμωρηθούν), μετατράπηκε γρήγορα σε έντονη πολιτική και κομματική σύγκρουση, με την κυβέρνηση, πέρα από την ανεύθυνη διαχείριση του δυστυχήματος, να επιχειρεί να μειώσει το πολιτικό κόστος και την αντιπολίτευση, σύσσωμη, να προσπαθεί να αποκομίσει πολιτικά οφέλη.
Υιοθετώντας με ευκολία και αβασάνιστα κάθε θεωρία… Κατά συνέπεια, το πάνδημο αίτημα για «Δικαιοσύνη» καλείται να αποκτήσει περιεχόμενο, αν και πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι η τελική κρίση δεν θα ικανοποιήσει τους πάντες. Στην τριετία που πέρασε από τη νύχτα εκείνη της 28ης Φεβρουαρίου η «Ελευθερία» παρακολούθησε βήμα βήμα την πορεία της δικαστικής ανάκρισης και διερεύνησης του δυστυχήματος.
Οχι καταγράφοντας απλώς τις δηλώσεις στα σκαλάκια του Δικαστικού Μεγάρου Λάρισας, αλλά παρουσιάζοντας με εγκράτεια και σεβασμό στη δεοντολογία (όχι μόνο τη δημοσιογραφική αλλά και τη δικηγορική) εμπεριστατωμένα και με σοβαρότητα όλες τις πτυχές της δικαστικής έρευνας. Ας θυμηθούμε, όμως, μερικά μόνο από τα αποκλειστικά και αποκαλυπτικά δημοσιεύματα της «Ελευθερίας» στα τρία αυτά χρόνια που μεσολάβησαν.
Τα ονόματα των νεκρών
Στις 6 Μαρτίου του 2023, έξι ημέρες μετά την τραγωδία, η «Ελευθερία» δημοσιεύει, κατ’ αποκλειστικότητα, τα ονόματα των 55 (από τους 57 συνολικά) νεκρών. Πρόκειται για τα ονόματα των σορών που έχουν ταυτοποιηθεί. Η δημοσίευσή τους προσλαμβάνει τη δεδομένη χρονική στιγμή πρόσθετη αξία, διότι, πέραν των άλλων θεωριών που άρχισαν να αναπτύσσονται, υπήρξε κι αυτή που αμφισβητούσε τον πραγματικό αριθμό των νεκρών. Μια θεωρία συνωμοσίας που καταρρίπτεται ακριβώς με τη δημοσίευση της ταυτότητας των νεκρών.
Διώξεις κατά πέντε στελεχών ΟΣΕ
Στις 3 Ιουνίου ασκούνται διώξεις κατά πέντε στελεχών του ΟΣΕ από τον -τότε- διευθύνοντα την Εισαγγελία Εφετών Λάρισας και εποπτεύοντα την έρευνα Σταμάτη Δασκαλόπουλο. Είναι οι πρώτες διώξεις που ασκούνται για τις ελλείψεις στα συστήματα ασφαλείας που θα απέτρεπαν τη μοιραία σύγκρουση. Μας διαφεύγει συχνά το αναντίρρητο γεγονός ότι οι δύο αμαξοστοιχίες κινούνταν στην ίδια γραμμή με αντίθετες φορές, ακριβώς λόγω απουσίας αυτών των συστημάτων ασφαλείας.
Συστήματα όπως η τηλεδιοίκηση, η λειτουργία φωτοσήμανσης στο τμήμα Λάρισα – Νέοι Πόροι, της ασύρματης επικοινωνίας μεταξύ των μηχανοδηγών και πρωτίστως του ETCS, μέσω του οποίου θα χαραζόταν το δρομολόγιο της επιβατικής αμαξοστοιχίας στην οποία δεν θα επιτρέπονταν η κίνηση στη γραμμή καθόδου, ακόμα και με αυτόματη πέδηση του τρένου.
Παραλείψεις τις οποίες ήρθε να επιβεβαιώσει στις 20 του ιδίου μήνα το, εκ 500 σελίδων, πόρισμα των δικαστικών που δημοσίευσε η «Ελευθερία». Δύο μήνες μήνες αργότερα ο κύκλος των κατηγορουμένων διευρύνεται με νέες διώξεις κατά ακόμα τεσσάρων πρώην στελεχών του ΟΣΕ για μη συντήρηση των συστημάτων ασφαλείας και καθυστερήσεις στην υλοποίηση των επίμαχων συμβάσεων.
Ερευνα στα συντρίμμια
Στα μέσα Νοεμβρίου, έπειτα από αίτημα των συγγενών των θυμάτων, στο Κουλούρι, όπου φυλάσσονται τα συντρίμμια της αμαξοστοιχίας, αρχίζει έρευνα παρουσία των δικαστικών Αρχών για την τυχόν ανεύρεση ανθρώπινων υπολειμμάτων ή ιχνών. Την έρευνα κάνουν ιδιώτες πραγματογνώμονες και τεχνικοί σύμβουλοι με τη βοήθεια εκπαιδευμένων σκύλων. Πρωτεύων στόχος είναι ανεύρεση κάποιου ίχνους από την 23χρονη φοιτήτρια Εριέτα Μόλχο, της μοναδικής επιβάτιδας από τους 57 για την οποία δεν έχει βρεθεί το παραμικρό. Το βιολογικό υλικό που συγκεντρώθηκε αναλύθηκε από τη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών στα εργαστήρια της Ελληνικής Αστυνομίας. Στις 5 Φεβρουαρίου του 2024 η «Ελευθερία» δημοσιεύει το πόρισμα: Το γενετικό υλικό που εντοπίστηκε αποδίδεται στα ήδη ταυτοποιημένα θύματα, αλλά όχι στην Εριέτα.
Η Αδειλίνη στο Κουλούρι
Στις 23 Νοεμβρίου η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου επισκέπτεται το Κουλούρι Λάρισας για να διαβεβαιώσει ότι η ελληνική δικαιοσύνη στην υπόθεση των Τεμπών έχει υπερβεί τον εαυτό της, με στόχο να φτάσει στο τέλος, καθώς αυτό είναι το ύψιστο χρέος απέναντι στους νεκρούς και τους συγγενείς τους.
Νωρίτερα κατά 5 μήνες η δίκη
Ενας νόμος του υπ. Δικαιοσύνης και οι συνέπειές του στο χρονοδιάγραμμα υποθέσεων όπως των Τεμπών αναλύεται από την «Ελευθερία» στις αρχές Δεκεμβρίου. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του, με την περαίωση της ανακριτικής διαδικασίας και την υποβολή της εισαγγελικής δεν απαιτείται η έκδοση βουλεύματος, κάτι που φέρνει ακόμη και κατά πέντε μήνες νωρίτερα την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας.
Δίωξη για το μπάζωμα
Επειτα από μηνύσεις συγγενών των θυμάτων η εισαγγελέας Πρωτοδικών ασκεί στις 5 Φεβρουαρίου του 2024 δίωξη κατά του πρώην περιφερειάρχη Κων. Αγοραστού για παράβαση καθήκοντος και συγκεκριμένα για αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος.
Η αίθουσα της δίκης
Από τις 5 Φεβρουαρίου η «Ελευθερία» γράφει ότι έχει βρεθεί η αίθουσα που θα φιλοξενήσει τη δίκη των Τεμπών. Στις 23 Μαρτίου δημοσιεύει ρεπορτάζ και φωτογραφικό υλικό από τις εργασίες διαμόρφωσης του συνεδριακού χώρου στο συγκρότημα «Γαιόπολις», του πρώην ΤΕΙ Λάρισας.
Εφοδος στα γραφεία ΟΣΕ
Στις 2 Απριλίου, έπειτα από παραγγελία του εφέτη ανακριτή Σωτ. Μπακαΐμη, αστυνομικοί της Ασφάλειας Αττικής κάνουν έφοδο στα γραφεία του ΟΣΕ, από τα οποία κατάσχουν σκληρούς δίσκους υπολογιστών με τα πρωτότυπα ηχητικά των συνομιλιών του προφυλακισμένου σταθμάρχη και των μηχανοδηγών το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023. Είχε προηγηθεί δημοσίευμα («Βήμα», 24/3/2024), σύμφωνα με το οποίο έγινε μοντάζ στις συνομιλίες του σταθμάρχη, με απώτερο σκοπό από τη «συρραφή των δύο διαφορετικών συνομιλιών» να ενισχυθεί το επιχείρημα «περί ανθρώπινου λάθους».
Οστάριο στα μπάζα
Η ανεύρεση ενός ανθρώπινου οσταρίου στα μπάζα, τα χώματα δηλαδή που μεταφέρθηκαν σε οικόπεδο ιδιώτη, μετά το δυστύχημα. Η ΕΛ.ΑΣ. ταυτοποιεί το οστάριο με γενετικό υλικό επιβάτη της αμαξοστοιχίας. Γεγονός που ανατρέπει τον μέχρι τότε ισχυρισμό ότι τα μεταφερόμενα υλικά που μεταφέρθηκαν στο ιδιωτικό οικόπεδο προήλθαν μόνο από τη διαμόρφωση χώρου σε όμορο εγκαταλειμμένο αγρό, προκειμένου να επιχειρήσουν γερανοί και δεν προήλθαν από τον τόπο της τραγωδίας.
Ελευθερώνεται ο σταθμάρχης
Στις 23 Ιουλίου η «Ελευθερία» αποκαλύπτει ότι ο σταθμάρχης της μοιραίας βάρδιας πρόκειται να αφεθεί ελεύθερος, με περιοριστικούς όρους. Παρέμενε έως τότε ο μοναδικός προφυλακισθείς (νωρίτερα είχε αποφυλακιστεί επιθεωρητής του ΟΣΕ), ενώ την 1η Σεπτεμβρίου εξαντλούνταν και το ανώτατο όριο προφυλάκισης των 18 μηνών.
Βίντεο με την αμαξοστοιχία
Ενα βίντεο από την εμπορική αμαξοστοιχία διερχόμενη το σταθμό της Λεπτοκαρυάς, τα οποίο δεν βρισκόταν μέχρι τότε στο υλικό της δικογραφίας, κατάσχει ο εφέτης ανακριτής. Την αποκάλυψη κάνει η «Ελευθερία» στις 23 Οκτωβρίου του 2024. Είχε προηγηθεί τις προηγούμενες ημέρες απόρρητη επιχείρηση με τη συνδρομή αστυνομικών της Πιερίας. Η έρευνα εστίαζε, τότε, στην ύπαρξη ή μη παράνομου φορτίου στην εμπορική αμαξοστοιχία και το βίντεο θεωρούταν κρίσιμο στοιχείο.
Η ανεύρεση της καμπίνας
Το αποκαλυπτικό δημοσίευμα της «Ελευθερίας» της 9ης Μαρτίου του 2025 δίνει τέλος σε ακόμα ένα σενάριο: αυτό της ύπαρξης κάποιου ύποπτου φορτίου στην καμπίνα της δεύτερης μηχανής της εμπορικής αμαξοστοιχίας. Η ανεύρεση των συντριμμιών της στο Κουλούρι, σε αντίθεση με το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΜ ότι αυτή είχε εξαφανιστεί (!), και η συναρμολόγησή της αποκάλυψαν ότι δεν έφερε στοιχεία καύσης, κάτι που θα εξηγούσε την πιθανή ύπαρξη εύφλεκτου υλικού. Παρά μόνο παραμόρφωσης από τη σφοδρή σύγκρουση.
Η δίκη για λάθος βίντεο
Δύο υψηλόβαθμα στελέχη του ΟΣΕ και ένας της εταιρίας που είχε αναλάβει τη βιντεοεπιτήρηση του σιδηροδρόμου παραπέμπονται να δικαστούν από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Λάρισας για τη μη προσκόμιση των σωστών βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας από τον Εμπορευματικό Σταθμό της Θεσσαλονίκης το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023. Είναι η πρώτη-δορυφορική δίκη για το δυστύχημα.
Διώξεις κατά 7 γεν. γραμματέων
Στις 24 Απριλίου η «Ελευθερία» αποκαλύπτει ότι ετοιμάζονται διώξεις κατά επτά γενικών γραμματέων του υπ. Υποδομών και Μεταφορών από το 2016 και εντεύθεν, δηλαδή των κυβερνήσεων Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ. Ετσι, διευρύνεται ο κατάλογος των ευθυνών σε πολιτικά πρόσωπα, με βασική κατηγορία την καθυστέρηση υλοποίησης της σύμβασης 717 για τα συστήματα ασφαλείας του σιδηροδρομικού δικτύου.
Κλήσεις και μάρτυρες
Στα μέσα Νοεμβρίου ο σταθμάρχης είναι ο πρώτος των κατηγορουμένων που λαμβάνει το κλητήριο θέσπισμα για τη δίκη της 23ης Μαρτίου. Ετσι, ουσιαστικά εισάγεται η υπόθεση της πολύνεκρης τραγωδίας σε δίκη.
Ακολουθεί η επίδοση των κλήσεων σε κατηγορουμένους αλλά και μάρτυρες της πολύκροτης υπόθεσης. Από τους 127 συνολικά μάρτυρες, 114 κατέθεσαν στο πλαίσιο της διετούς έρευνας που διενήργησε ο εφέτης ανακριτής, ενώ επιπλέον οκτώ μάρτυρες συμπεριελήφθησαν στον κατάλογο από τον εισαγγελέα εφετών που συνέταξε το κλητήριο θέσπισμα.
Μεταξύ των 230 παρισταμένων προς υποστήριξη της κατηγορίας (σ.σ.: κυρίως συγγενείς θυμάτων της τραγωδίας), περιλαμβάνονται και 50 δικηγορικοίσύλλογοι, όπως και ο συνδικαλιστικός φορέας των μηχανοδηγών (Πανελλήνια Ενωση Προσωπικού Ελξης).
Το κατηγορητήριο αριθμεί 1.267 σελίδες.
Απολογία Τριαντόπουλου
Στις 18 Δεκεμβρίου η «Ελευθερία» πληροφορεί για την απολογία του πρώην υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Χρήστου Τριαντόπουλου, ο οποίος κατηγορείται για παράβαση καθήκοντος που αφορά την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος, καθώς οι συγγενείς των θυμάτων αναφέρουν ότι είχε ρόλο συντονιστή των ενεργειών που ακολούθησαν τη μοιραία σύγκρουση στο σημείο.
Κατάθεση Παπαδημητρίου
Πληροφορίες από την αποκαλυπτική κατάθεση του πρώην αναπληρωτή προέδρου του ΕΟΔΑΣΑΜ Χρ. Παπαδημητρίου στις ανακριτικές Αρχές της Λάρισας δημοσιεύει κατ’ αποκλειστικότητα η «Ελευθερία» στις 27 Αυγούστου 2025. Ο κ. Παπαδημητρίου ανέφερε από ποιους συντάχθηκε το πόρισμα, ενώ «παραμονές» της παρουσίασής του φέρεται ότι διαφώνησε, ζητώντας να μη συμπεριληφθεί το θέμα της πυρόσφαιρας στο πόρισμα, αίτημα που, όμως, δεν έγινε δεκτό από μέλη της επιτροπής. Και αυτός ήταν ο λόγος που στη συνέχεια παραιτήθηκε.
