Η «Τοκάτα για την Κόρη με το Καμένο Πρόσωπο» μετατρέπει τη σκηνή του Auditorium σε έναν χώρο όπου η μουσική και ο λόγος συναντιούνται, φωτίζοντας τη φθορά της μνήμης και την εύθραυστη φύση της αλήθειας.
Στον χώρο τεχνών «Auditorium» στην καρδιά της Αθήνας, μια νέα μουσικοποιητική πρόταση έρχεται να ταράξει δημιουργικά τη σιωπή της σκηνής και να διεκδικήσει τη συγκίνηση και τη σκέψη του θεατή.
- Από τη Γιώτα Βαζούρα
Η «Τοκάτα για την Κόρη με το Καμένο Πρόσωπο», σε μουσική του Μιράν Τσαλικιάν και ποίηση του διακεκριμένου καθηγητή του Stanford Ιωάννη Π.Α. Ιωαννίδη, ανεβαίνει την Τετάρτη 1 και την Πέμπτη 2 Απριλίου 2026, προσκαλώντας το κοινό σε ένα πυκνό, πολυαισθητηριακό ταξίδι όπου η μουσική συναντά τον ποιητικό λόγο και μαζί αρθρώνουν έναν σύγχρονο, ανήσυχο στοχασμό για τον κόσμο που μας περιβάλλει.
Το έργο αποτελεί ένα σύγχρονο ορατόριο για φωνές, χορωδία και ορχήστρα, το οποίο επιχειρεί να συνομιλήσει με τα κρίσιμα ζητήματα της εποχής: την Ιστορία, τη μνήμη, την εξουσία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Η ίδια η επιλογή της «τοκάτας» ως μορφή λειτουργεί ως κλειδί ανάγνωσης του έργου. Ιστορικά συνδεδεμένη με την ελευθερία, τον αυτοσχεδιασμό και τη ρευστότητα, η τοκάτα εδώ αποτελεί την αφετηρία μιας δραματουργικής πορείας που σταδιακά οδηγεί στη «φούγκα» (φυγή)- μια αυστηρότερη μορφή, όπου οι φωνές συνυπάρχουν και ακολουθούν η μία την άλλη σε ένα πλέγμα αλληλεξάρτησης. Η μετάβαση αυτή δεν είναι μόνο μουσικοκαλλιτεχνική, αλλά βαθιά συμβολική: αποτυπώνει τη διαρκή διαπραγμάτευση ανάμεσα στην προσωπική ελευθερία και την ανάγκη για συλλογική συνοχή.
Στο επίκεντρο του έργου αναδύεται η «Κόρη με το Καμένο Πρόσωπο»- όχι ως ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά ως μια σκιά-σύμβολο που διαφεύγει από κάθε ταυτότητα. Είναι το ίχνος όλων όσων αλλοιώνονται, φθείρονται και σβήνουν μέσα στον χρόνο: ιδέες που ξεθωριάζουν, αξίες που διαβρώνονται, μνήμες που χάνουν το περίγραμμά τους, ακόμη και η ίδια η αλήθεια που γίνεται όλο και πιο ασταθής. Το «καμένο πρόσωπο» δεν επιτρέπει την αναγνώριση: είναι μια επιφάνεια σιωπηλή, σχεδόν άμορφη, που κουβαλά το βάρος της απώλειας. Και μέσα από αυτήν, αναδύεται η αίσθηση μιας εποχής όπου η καταστροφή δεν αφήνει πίσω της σαφή ίχνη, αλλά μια στάχτη που σκεπάζει τα πάντα, καθιστώντας όλο και πιο δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τι υπήρξε όντως πολύτιμο και τι όχι.
Αυτή η πολυσημία του συμβόλου βρίσκει το ηχητικό της αντίστοιχο στη μουσική γραφή του Μιράν Τσαλικιάν, ενός συνθέτη με ελληνοαρμενικές ρίζες και έντονη διεθνή παρουσία, του οποίου το έργο χαρακτηρίζεται από μια διαρκή αναζήτηση γεφυρών ανάμεσα σε διαφορετικές μουσικές παραδόσεις. Στη «Τοκάτα», η γραφή του δεν περιορίζεται σε ένα ενιαίο ύφος. Αντίθετα, κινείται με ευελιξία ανάμεσα στο συμφωνικό και το σύγχρονο, στο λυρικό και το δραματικό.
Η διεθνής αναγνώριση που έχει ήδη λάβει ο συνθέτης—με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη διάκριση του έργου του «Γράφω σε μια γλώσσα» το 2021 στον διαγωνισμό Double YY International Composition Competition— αποτυπώνεται και εδώ, σε μια σύνθεση που δεν επιδιώκει απλώς να συνοδεύσει τον λόγο, αλλά να τον επεκτείνει, να τον αμφισβητήσει και να τον φωτίσει από διαφορετικές πλευρές. Στην «Τοκάτα για την Κόρη με το Καμένο Πρόσωπο», η μουσική του Τσαλικιάν λειτουργεί σαν ένας ζωντανός οργανισμός που αναπνέει μαζί με το ποίημα, αναδεικνύοντας με ένταση και λεπτότητα την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στη μνήμη και τη λήθη.
Το ποιητικό κείμενο του διακεκριμένου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Stanford, και μέλους της Αμερικανικής Εθνικής Ακαδημίας και της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών Ιωάννη Π.Α. Ιωαννίδη αποτελεί τον δραματουργικό πυρήνα του έργου. Με λόγο πυκνό και στοχαστικό, αναπτύσσει ένα σύμπαν όπου η εξορία, η προδοσία, ο έρωτας, η απώλεια και η συλλογική μνήμη συνυπάρχουν. Μάλιστα, η «Τοκάτα για την Κόρη με το Καμένο Πρόσωπο» (εκδ. Κέδρος) συγκαταλέγεται στα έργα του που έχουν διακριθεί στον σύγχρονο ελληνικό λόγο.
Το έργο συνομιλεί ευθέως με μια πραγματικότητα ανισοτήτων, αυταρχισμού και κοινωνικής κόπωσης. Η δημοκρατία εμφανίζεται εύθραυστη, ενώ η Ιστορία δεν εγγυάται τη δικαίωση των άξιων. Ωστόσο, η προσέγγιση δεν καταφεύγει σε εύκολη καταγγελία. Αντίθετα, θέτει ένα κρίσιμο και επίμονο ερώτημα: πώς μπορεί η ελευθερία να αποτελέσει δύναμη δημιουργίας χωρίς να αναπαράγει τους μηχανισμούς καταστροφής που επιχειρεί να υπερβεί;
Η παράσταση παρουσιάζεται με τη Nostalgia Orchestra και το έργο «ζωντανεύει» επί σκηνής μέσα από ένα σύνολο ερμηνευτών που λειτουργεί ως ενιαίο, πολυφωνικό σώμα. Η υψίφωνος Μαρία Ρουμάνη και οι τενόροι Δημήτρης Πακσόγλου και Χρήστος Δεληζώνας αναλαμβάνουν να δώσουν φωνή στις διαφορετικές εκφάνσεις της δραματουργίας, ενώ οι guest ερμηνευτές Σίμος Γκάτσης και Χρήστος Μπινιάρης προσθέτουν επιπλέον αποχρώσεις σε αυτό το ηχητικό τοπίο. Η χορωδιακή παρουσία —με τη συμμετοχή της Πρότυπης Μουσικής Ακαδημίας Αρμενικών Σχολείων και των Φωνών Νέων Βύρωνα— ενισχύει τον διάλογο ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό, μετατρέποντας τη σκηνή σε ένα πεδίο συνύπαρξης και έντασης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η αφήγηση από τον ίδιο τον Ιωάννη Π.Α. Ιωαννίδη, η οποία λειτουργεί ως συνδετικός ιστός ανάμεσα στα μουσικά και ποιητικά μέρη, προσδίδοντας στο έργο μια επιπλέον διάσταση αμεσότητας και στοχασμού. Παράλληλα, το εικονικό περιβάλλον του Αλέξανδρου Φασόη δεν λειτουργεί απλώς υποστηρικτικά, αλλά διαμορφώνει έναν οπτικό κόσμο που συνομιλεί ενεργά με τη μουσική και τον λόγο, εντείνοντας την εμπειρία και επεκτείνοντας τη δραματουργία πέρα από τον ήχο.
Infο: Η «Τοκάτα για την Κόρη με το Καμένο Πρόσωπο» θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 1 και Πέμπτη 2 Απριλίου 2026 στον χώρο τεχνών Auditorium (Σίνα 2-4, Αθήνα). Ώρα έναρξης: 20:30
