Η επιστροφή του δημάρχου Νέας Σμύρνης στο σπίτι του
Στη Νέα Σμύρνη, μια πόλη με βαριά ιστορία και έντονη συλλογική μνήμη, η επιστροφή ενός παλιού δημάρχου δεν είναι ποτέ μια απλή πολιτική εξέλιξη. Είναι μια αφήγηση που ξεδιπλώνεται μέσα στον χρόνο. Είναι μια σχέση που δοκιμάστηκε, απομακρύνθηκε, χωρίς όμως να χαθεί ποτέ.
- Συνέντευξη στον Βαγγέλη Φανίδη
Ο Γιώργος Κουτελάκης επιστρέφει στον δημαρχιακό θώκο έπειτα από δεκατρία χρόνια, όχι ως ένας «νέος» πολιτικός, αλλά ως ένας άνθρωπος που κουβαλά το βάρος της εμπειρίας, των επιλογών και των συνεπειών τους. Στη συζήτησή μας δεν επιλέγει να σταθεί στη νίκη. Επιλέγει να μιλήσει για τη διαδρομή. «Ηταν η αγωνία ενός εξόριστου να ξαναγυρίσει στον τόπο του» λέει. Και σε αυτή τη φράση χωρά ολόκληρη η πολιτική και προσωπική του ιστορία. Μια επιστροφή που δεν έχει μόνο πολιτικό χαρακτήρα, αλλά και έντονα βιωματικό, σχεδόν υπαρξιακό.
Το comeback που χτίστηκε στον χρόνο
Η επιστροφή του δεν προέκυψε από μια συγκυριακή ευκαιρία. Ηταν αποτέλεσμα μιας συνεχούς παρουσίας. Από το 2010 έως το 2023 δεν έφυγε ποτέ ουσιαστικά από τη δημόσια ζωή της πόλης. Αντιδήμαρχος, επικεφαλής της αντιπολίτευσης, ανεξάρτητος υποψήφιος χωρίς κομματική στήριξη. Σε μια πολιτική εποχή όπου η κομματική ταυτότητα λειτουργεί συχνά ως καταλύτης, εκείνος επέλεξε να κινηθεί αυτόνομα, επενδύοντας περισσότερο στη σχέση με την τοπική κοινωνία παρά σε κομματικούς μηχανισμούς.
Τα ποσοστά του 25% και 29% δεν του έδωσαν άμεσα τη νίκη, αλλά του έδωσαν κάτι ίσως πιο σημαντικό, τη διαρκή παρουσία στη συνείδηση των πολιτών. Εχτισε σταδιακά μια σχέση εμπιστοσύνης, βασισμένη στη συνέπεια και τη διαρκή παρουσία του στα δημοτικά πράγματα, ακόμη και εκτός διοίκησης. Και τελικά, αυτή η παρουσία μετατράπηκε σε επιστροφή. Οχι ως συγκυριακή επιλογή, αλλά ως αποτέλεσμα μιας μακράς πολιτικής επιμονής.
Η πρώτη ανατροπή που έδειξε τον δρόμο
Η πορεία του είχε ήδη σημαδευτεί από μια μεγάλη ανατροπή. Στην πρώτη του εκλογική μάχη το 1998 ως υποψήφιος δήμαρχος, ξεκίνησε με μόλις 21,5%, απέναντι σε έναν πανίσχυρο αντίπαλο. Ο στόχος ήταν απλός και ήταν η δεύτερη θέση. Ομως στον δεύτερο γύρο, η δυναμική άλλαξε. Η κοινωνία άρχισε να συσπειρώνεται γύρω από μια καινούργια εναλλακτική πρόταση.
Ο ίδιος μιλά για ένστικτο. Για μια αίσθηση ότι η πόλη αναζητούσε αλλαγή, όχι απαραίτητα ριζική, αλλά ουσιαστική. Και αυτή η αλλαγή εκφράστηκε τελικά μέσα από την υποψηφιότητά του. Αυτή η εμπειρία, όπως λέει, τον δίδαξε ότι στην Αυτοδιοίκηση τίποτα δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Η σχέση με τον πολίτη μπορεί να ανατρέψει δεδομένα.
Ο Πανιώνιος στο DNA του Γιώργου Κουτελάκη
Η σχέση του με τον Πανιώνιο δεν ήταν απλώς μια ενασχόληση. Ηταν στοιχείο ταυτότητας. Ενα κομμάτι της ζωής του που συνδέθηκε βαθιά με την πόλη. Δύο φορές ανέλαβε την ομάδα σε δύσκολες στιγμές και την επανέφερε στην πρώτη κατηγορία. Αυτή η εμπειρία, όπως τονίζει, απαιτούσε διοικητική ικανότητα, αντοχή και λήψη δύσκολων αποφάσεων. Μέσα από αυτή τη διαδρομή απέκτησε όχι μόνο αναγνωρισιμότητα, αλλά και την εικόνα ενός ανθρώπου που μπορεί να διαχειριστεί κρίσεις. Και αυτό μεταφέρθηκε και στην πολιτική του πορεία. Ομως η σχέση αυτή είχε και ένα πιο δύσκολο κεφάλαιο…
Ο δήμαρχος Νέας Σμύρνης μιλά -με εμφανή συναισθηματική φόρτιση- για τη σχέση του με τον Πανιώνιο, υπερασπιζόμενος τη στάση που κράτησε στο παρελθόν και απορρίπτοντας κάθε ίχνος μεταμέλειας. Οπως τονίζει, δεν θεωρεί ότι έκανε λάθος στη συμβολή του στα ζητήματα του συλλόγου, αντιθέτως πιστεύει πως υπηρέτησε μια βαθύτερη ανάγκη της πόλης και της ιστορικής της ομάδας. «Δεν έχω μετανιώσει για τη συμβολή μου στα θέματα του Πανιωνίου» σημειώνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι βλέπει τον σύλλογο όχι απλώς ως μια αθλητική ομάδα, αλλά ως έναν οργανισμό που εκφράζει συνολικά την ταυτότητα της Νέας Σμύρνης.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι ο Πανιώνιος, διαχρονικά, διεκδικεί μια θέση ανάμεσα στα κορυφαία αθλητικά σωματεία της χώρας – όχι μόνο στο ποδόσφαιρο ή το μπάσκετ, αλλά στο σύνολο των αθλητικών του δραστηριοτήτων. «Μιλάμε για μια ομάδα που φιλοδοξεί να βρίσκεται στις τέσσερις πέντε μεγάλες της Ελλάδας συνολικά στον αθλητισμό» τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι αυτή η φιλοδοξία συνεπάγεται και κόστος. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται και στην προσωπική διάσταση της εμπλοκής του, κάνοντας λόγο για «θυσίες», όπως λέει, βάζοντας συνειδητά τη λέξη σε εισαγωγικά.
«Για να μπορεί μια τέτοια ομάδα να συνεχίσει να πρωταγωνιστεί, κάποιοι άνθρωποι πρέπει να θυσιάζονται» εξηγεί, διευκρινίζοντας ότι δεν αφορά μόνο τον ίδιο αλλά και πολλούς άλλους που κατά καιρούς στήριξαν τον σύλλογο σε δύσκολες στιγμές. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη σημερινή εικόνα του Πανιωνίου, επισημαίνοντας ότι, παρά το γεγονός πως η ποδοσφαιρική ομάδα δεν αγωνίζεται στην Α’ Εθνική αλλά στη Β’, ο σύλλογος διατηρεί ισχυρή παρουσία σε άλλα αθλήματα. «Φέτος ο Πανιώνιος έχει πέντε ομάδες στην Α’ Εθνική, εκ των οποίων οι τέσσερις συμμετέχουν σε ευρωπαϊκές διοργανώσεις» σημειώνει, χαρακτηρίζοντας το επίτευγμα αυτό εξαιρετικά σημαντικό για μια «ομάδα πόλης».
Τα πολυαθλητικά σωματεία είναι… κρεατομηχανές
Συγκρίνει την περίπτωση της Νέας Σμύρνης με άλλους αστικούς δήμους, τονίζοντας ότι αντίστοιχη πολυαθλητική δυναμική δεν εμφανίζεται σε περιοχές όπως η Καλλιθέα, το Περιστέρι ή η Νίκαια. Αντίθετα, όπως λέει, ο Πανιώνιος καταφέρνει να στέκεται δίπλα σε μεγάλους συλλόγους της χώρας, ανταγωνιζόμενος -σε συνολικό επίπεδο- ομάδες όπως ο Ολυμπιακός, ο Παναθηναϊκός, ο ΠΑΟΚ και η ΑΕΚ.
«Το να βρίσκεσαι αμέσως μετά από συλλόγους όπως ο Ολυμπιακός και ο Παναθηναϊκός είναι μεγάλη επιτυχία» υπογραμμίζει, διευκρινίζοντας ότι η σύγκριση δεν αφορά μόνο ένα άθλημα, αλλά τη συνολική αθλητική παρουσία. Κλείνοντας, χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική -και σκληρή- μεταφορά για να περιγράψει τις απαιτήσεις που συνεπάγεται η διατήρηση αυτού του επιπέδου: «Είναι μια κρεατομηχανή», λέει, εξηγώντας ότι ένας τέτοιος οργανισμός χρειάζεται διαρκώς «τροφή»: πόρους, ενέργεια, ανθρώπινη συμμετοχή. Και αυτή η «τροφή», όπως παραδέχεται, πολλές φορές προϋποθέτει προσωπικό κόστος για όσους εμπλέκονται. Μέσα από αυτή την τοποθέτηση, ο δήμαρχος δεν υπερασπίζεται απλώς το παρελθόν του, αλλά αναδεικνύει και μια ευρύτερη αντίληψη για τον ρόλο του αθλητισμού στην πόλη, ως πεδίο συλλογικής ταυτότητας και ως χώρο που απαιτεί διαρκή δέσμευση, συχνά πέρα από τα όρια της προσωπικής άνεσης.
Μια πόλη χωρίς περιθώρια αλλά με απαιτήσεις
Σήμερα, επιστρέφοντας, βρίσκει μια πόλη με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Η Νέα Σμύρνη δεν έχει βασικές ελλείψεις. Δεν είναι μια πόλη που χρειάζεται να χτιστεί από την αρχή. Είναι όμως μια πόλη που απαιτεί συνεχή φροντίδα. Τα προβλήματα είναι καθημερινά: πεζοδρόμια, στάθμευση, πίεση στον δημόσιο χώρο, κυκλοφοριακό.
Προβλήματα που δεν φαίνονται μεγάλα, αλλά επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής. Και το βασικότερο, δεν υπάρχει χώρος. Η πόλη δεν μπορεί να επεκταθεί. Μπορεί μόνο να βελτιώσει αυτό που ήδη υπάρχει. Είναι μία πόλη με υποδομές, πράσινο, κοινωνικές δομές, ωραίες πλατείες, πάρκα, άλση, πολλές παιδικές χαρές, παιδικούς σταθμούς και γενικά ό,τι μπορεί να υπάρξει σε έναν σύγχρονο δήμο. Ομως η πόλη χρειάζεται 2-3 σημαντικές παρεμβάσεις….
Το όραμα: βελτίωση της καθημερινότητας
Το όραμα της νέας θητείας είναι σαφές: λιγότερα μεγάλα λόγια, περισσότερες πρακτικές λύσεις. Η έμφαση δίνεται στην καθημερινότητα. Σε μικρές και μεσαίες παρεμβάσεις που αλλάζουν ουσιαστικά τη ζωή των πολιτών. Η δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευσης αποτελεί βασικό στόχο, ενώ προχωρούν έργα όπως το νέο κλειστό γήπεδο, η ανάπλαση του άλσους, η ενίσχυση των αθλητικών υποδομών και η δημιουργία νέων κοινωνικών χώρων. Οι παιδικές χαρές έχουν ήδη αναβαθμιστεί πλήρως, με πιστοποιήσεις και σύγχρονα πρότυπα ασφαλείας, ενώ η συντήρησή τους αποτελεί πλέον διαρκή διαδικασία και όχι αποσπασματική παρέμβαση.
Καθαριότητα και ανακύκλωση: Γνώση και οργάνωση
Η καθαριότητα αποτελεί βασικό δείκτη λειτουργίας του δήμου. Ο ίδιος τονίζει ότι η καλή εικόνα της πόλης δεν είναι αποτέλεσμα μόνο πόρων, αλλά κυρίως οργάνωσης. Με περιορισμένο εξοπλισμό αλλά έμπειρο προσωπικό, η υπηρεσία καταφέρνει να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά. Η επαναλειτουργία της μεταφόρτωσης απορριμμάτων έχει μειώσει χρόνους και κόστος, ενώ σχεδιάζεται ενίσχυση του στόλου με νέα οχήματα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών, καμία πολιτική καθαριότητας δεν μπορεί να πετύχει.
Οι δείκτες της πολυδιαφημισμένης από την Πολιτεία -αλλά απολύτως αναγκαίας- ανακύκλωσης βελτιώνονται χρόνο με τον χρόνο. Παρά τη βελτίωση όμως των επιδόσεων, η ανακύκλωση παραμένει ζητούμενο. Ο δήμαρχος τονίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό, αλλά κυρίως πολιτισμικό. Αφορά συνήθειες, συμπεριφορές και καθημερινές επιλογές. Η αλλαγή, όπως λέει, απαιτεί χρόνο, εκπαίδευση και συνεχή προσπάθεια.
Κοινωνική πολιτική: Από το γενικό στο προσωπικό
Η κοινωνική πολιτική αποκτά πιο στοχευμένο χαρακτήρα. Τα δημοτικά ιατρεία έχουν εξελιχθεί σε ολοκληρωμένες δομές, με γιατρούς διαφορετικών ειδικοτήτων και δωρεάν υπηρεσίες για τους πολίτες. Παράλληλα, οι κοινωνικές υπηρεσίες ενισχύονται και διευρύνονται, καλύπτοντας όλο και περισσότερες ανάγκες. Το νέο στοιχείο είναι η εξατομίκευση, καθώς κάθε οικογένεια αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή περίπτωση, με στόχο ουσιαστικές λύσεις και όχι γενικές παροχές.
Ζώα, κοινωνία και νέες ευθύνες
Η διαχείριση των αδέσποτων αποτελεί πλέον σημαντική ευθύνη. Στη Νέα Σμύρνη έχουν γίνει εκτεταμένες παρεμβάσεις, με στειρώσεις, υιοθεσίες και συνεργασίες με φιλοζωικές οργανώσεις. Ο στόχος του Γιώργου Κουτελάκη για τη δημιουργία δημοτικού κτηνιατρείου δείχνει τη βούληση για πιο οργανωμένη και σταθερή πολιτική στον τομέα αυτό. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δήμος Νέας Σμύρνης είναι από τους ελάχιστους δήμους όπου δεν υπάρχει κανένας αδέσποτος σκύλος, αλλά μόνο αδέσποτες γάτες.
Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Αναγκαίος αλλά όχι τολμηρός
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως επισημαίνει, κινείται στη σωστή κατεύθυνση, όμως δεν φτάνει εκεί που θα έπρεπε. Αναγνωρίζει ότι φέρνει βελτιώσεις στη λειτουργία των δήμων, ενισχύει τη διαφάνεια και ξεκαθαρίζει αρμοδιότητες. Ωστόσο, δεν δίνει την πραγματική αυτονομία που χρειάζονται οι δήμοι. Το βασικό πρόβλημα, όπως λέει, παραμένει το γεγονός ότι για τις περισσότερες αρμοδιότητες δεν υπάρχουν οι αντίστοιχοι πόροι. Τονίζει επίσης ότι η Αυτοδιοίκηση πρέπει να απελευθερωθεί από τον υπερβολικό κρατικό έλεγχο και να αποκτήσει μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται άμεσα στις ανάγκες των πολιτών.
Η Αυτοδιοίκηση χωρίς συναίσθημα είναι… εταιρία
Με 40 χρόνια παρουσίας στην Αυτοδιοίκηση, ο Γιώργος Κουτελάκης δεν μιλά μόνο ως δήμαρχος. Μιλά ως άνθρωπος που έχει ζήσει κύκλους. Και αφήνει μια φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία του: «Αυτοδιοίκηση χωρίς συναίσθημα δεν είναι Αυτοδιοίκηση. Είναι εταιρία». Ισως τελικά αυτή να είναι η ουσία της διαδρομής του. Και ίσως αυτή να είναι και η απάντηση στο πώς ένας δήμαρχος επιστρέφει έπειτα από 13 ολόκληρα χρόνια. Οχι με στρατηγική ή με πολιτικά κίνητρα, όπως συμβαίνει με πολλούς αυτοδιοικητικούς, οι οποίοι στη συνέχεια μεταπηδούν στην κεντρική πολιτική σκηνή, χρησιμοποιώντας ως εφαλτήριο τον δημαρχιακό θώκο, αλλά… με σχέση ζωής και αγάπης για την πόλη του, τη Νέα Σμύρνη.
Πολυετής και συνεχής παρουσία
Ο Γιώργος Κουτελάκης αποτελεί μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες φυσιογνωμίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με πολυετή και συνεχή παρουσία στα δημοτικά πράγματα της πόλης. Φοίτησε στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών (ΑΣΟΕΕ).
Δραστηριοποιήθηκε στον χώρο της τοπικής ενημέρωσης, διατελώντας διευθυντής της εφημερίδας «Ενημέρωση Νέας Σμύρνης» από το 1984, ενώ από το 1994 είναι ιδιοκτήτης και εκδότης της.
Η ενασχόλησή του με τα κοινά ξεκίνησε νωρίς:
– Το 1982 εκλέχθηκε συνοικιακός σύμβουλος στην περιοχή των Λουτρών Νέας Σμύρνης
– Το 1986 εκλέχθηκε πρώτη φορά δημοτικός σύμβουλος με τον συνδυασμό του ιστορικού δημάρχου Μπάμπη Μπεχλιβανίδη
– Το 1990 επανεκλέχθηκε δημοτικός σύμβουλος με τον συνδυασμό «Νέα Σμύρνη – Νέα Πορεία – ΑΔΗΚ – Συνεργαζόμενοι», με επικεφαλής τη Μαρίνα Ιακωβάκη
– Το 1998, το 2002 και το 2006 εξελέγη δήμαρχος Νέας Σμύρνης, ως επικεφαλής του συνδυασμού «Νέα Σμύρνη – Ποιότητα Ζωής», υπηρετώντας τρεις συνεχόμενες θητείες.
– Τον Φεβρουάριο του 2010 παραιτήθηκε από τη θέση του δημάρχου. Στις δημοτικές εκλογές του ίδιου έτους επανεξελέγη πρώτος σε σταυρούς προτίμησης και διετέλεσε αντιδήμαρχος Οικονομικών και Τεχνικών Υπηρεσιών την περίοδο 2011-2014.
– Στις εκλογές του 2014 και του 2019 συμμετείχε ως επικεφαλής της Ανεξάρτητης Δημοτικής Κίνησης «Νέα Σμύρνη – Ποιότητα Ζωής», καταλαμβάνοντας τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
– Στις δημοτικές εκλογές του 2023 επανεξελέγη δήμαρχος Νέας Σμύρνης για τέταρτη θητεία.
Εχει σημαντική παρουσία και στον χώρο του αθλητισμού:
– Διετέλεσε υπεύθυνος διοίκησης της ΠΑΕ Πανιώνιος τις περιόδους 1992-1993 και 1996-1997, συμβάλλοντας στην άνοδο της ομάδας από τη Β’ στην Α’ Εθνική
– Υπήρξε πρόεδρος του Δ.Σ. του Πανιώνιος Γ.Σ.Σ. την περίοδο 2003-2005
Διοικητική και θεσμική παρουσία
– Μέλος της Γενικής Συνέλευσης της Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) από το 1999 έως σήμερα
– Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ενιαίος Σύνδεσμος Δήμων και Κοινοτήτων Νομού Αττικής (ΕΣΔΝΑ) την περίοδο 2002-2006
– Εκλεγμένο μέλος του Δ.Σ. της Περιφερειακή Ενωση Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ) την περίοδο 2015-2023
– Μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΙΤΑ) της ΚΕΔΕ την περίοδο 2017-2019
Η δικαστική περιπέτεια: μια υπόθεση που προσωποποιήθηκε
Η δικαστική υπόθεση που συνδέθηκε με τη θητεία του στον Πανιώνιο δεν αφορούσε μόνο τον ίδιο. Αφορούσε μια ευρύτερη περίοδο και πολλές διοικήσεις. Οπως εξηγεί, επρόκειτο για μια υπόθεση που είχε περισσότερο λογιστικό και διαχειριστικό χαρακτήρα, η οποία αφορούσε πρακτικές που είχαν εφαρμοστεί διαχρονικά. Σε αυτήν εμπλέκονταν πρόσωπα από διαφορετικές περιόδους, μεταξύ των οποίων και άλλοι πρώην δήμαρχοι και διοικητικοί παράγοντες που είχαν περάσει από τη διοίκηση του συλλόγου.
Ωστόσο, η συγκυρία έφερε τον ίδιο στο επίκεντρο. Ηταν δήμαρχος όταν η υπόθεση ήρθε στη δημοσιότητα και, όπως λέει, «το πρόσωπο που συμβόλιζε εκείνη την περίοδο ήμουν εγώ». Ετσι, μια υπόθεση συλλογική απέκτησε προσωπικά χαρακτηριστικά. Η πίεση δεν ήταν μόνο δικαστική. Ηταν πολιτική, κοινωνική και κυρίως επικοινωνιακή. Δημιουργήθηκε ένα κλίμα που επηρέασε βαθιά τόσο τον ίδιο όσο και τη λειτουργία της διοίκησης.
Η παραίτηση που κόστισε περισσότερο από την υπόθεση
Ο ίδιος είναι σαφής τονίζοντας ότι η μεγαλύτερη πληγή δεν ήταν η κατηγορία. Η δικαστική υπόθεση έκλεισε σχετικά σύντομα και η Δικαιοσύνη έδωσε απαντήσεις. Ομως η απόφαση της παραίτησης είχε ήδη αφήσει έντονο αποτύπωμα. «Δεν μου στοίχισε η κατηγορία, μου στοίχισε η παραίτηση» λέει. Ηταν μια συνειδητή επιλογή. Δεν ήθελε να συνεχίσει υπό σκιά, ούτε να σύρει τον δήμο σε μια περίοδο συνεχούς αμφισβήτησης. Ομως αυτή η επιλογή, όπως παραδέχεται, άλλαξε την πολιτική πορεία της πόλης. Δημιούργησε εσωτερικές ανακατατάξεις, άνοιξε τον δρόμο για νέες φιλοδοξίες και άλλαξε τις ισορροπίες. Και ταυτόχρονα, τον απομάκρυνε από τον κεντρικό ρόλο για 13 χρόνια.
