Η ποκερική μπλόφα του Τραμπ, οι «τριανταφυλλιές» του Σι Τζινπίνγκ και η σκακιστική κίνηση του Πούτιν
Κατά την επίσκεψή του στο Πεκίνο ο Ντόναλντ Τραμπ εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από τις τριανταφυλλιές του Ανακτόρου του Λαού, που, παραβλέποντας τα αγκάθια τους, ζήτησε από τον Σι Τζινπίνγκ τον σπόρο αυτών των τριαντάφυλλων για να τα καλλιεργήσει στον κήπο του Λευκού Οίκου. Αυτή η φαινομενικά αθώα διπλωματική χειρονομία κρύβει μέσα της τη βαθύτερη ουσία της σύγχρονης γεωπολιτικής.
- Του Ευστράτιου Ζηκόπουλου*
Ο Αμερικανός πρόεδρος πήρε τον σπόρο, αλλά μαζί με αυτόν η κινεζική ηγεσία φρόντισε να αναπτύξει αγκάθια βαθιά, σχεδιασμένα να πληγώσουν την αμερικανική υπεροψία και να εγκλωβίσουν την ισχύ της Ουάσινγκτον. Στη μέση αυτού του ιδιόμορφου, παγκόσμιου κήπου βρίσκεται σήμερα το Ιράν, αποτελώντας το σημείο μηδέν μιας συστημικής καταιγίδας.
Για να κατανοήσουμε, λοιπόν, τις τεκτονικές μετατοπίσεις που συμβαίνουν αυτή τη στιγμή, οφείλουμε να εγκαταλείψουμε τις συναισθηματικές αναλύσεις και να επιστρατεύσουμε τον ψυχρό ορθολογισμό που μας προσφέρει η συστημική γεωπολιτική ανάλυση. Μέσα από αυτό το πρίσμα το διεθνές γίγνεσθαι θυμίζει τη συνέχεια εκείνου του ιδιότυπου γεωπολιτικού «Pool game» που καθορίζει τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Η επιθετική ρητορική του Αμερικανού προέδρου και η χρήση ακραίων όρων, όπως οι απειλές για «καταστροφή πολιτισμών», δεν αποτελούν προάγγελο ενός γενικευμένου πολέμου, αλλά μια κλασική ποκερική μπλόφα. Ο Τραμπ χρησιμοποιεί τη στρατηγική ασάφεια και τον οικονομικό εθνικισμό ως μοχλούς πίεσης για να εξαναγκάσει το ισλαμικό καθεστώς σε υποχώρηση, επιδιώκοντας να αναδιατάξει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες προς όφελος της αμερικανικής αγοράς. Αυτή η ορμητικότητα όμως συναντά τα αγκάθια που καλλιεργεί το Πεκίνο, τα οποία πλέον ενισχύονται από την άμεση εμπλοκή της Μόσχας.
Η προγραμματισμένη επίσκεψη του Βλαντιμίρ Πούτιν στο Πεκίνο, αμέσως έπειτα από εκείνη του Τραμπ, αποτελεί μια κλασική σκακιστική κίνηση «συστημικής αναμονής». Ο Ρώσος ηγέτης σπεύδει να συντονίσει τα πιόνια του με τον κινεζικό «κήπο τριανταφυλλιών», προσφέροντας στην Τεχεράνη ένα επιπλέον διπλωματικό και στρατηγικό βάθος, περιπλέκοντας την εξίσωση για την Ουάσινγκτον.
Ο Σι Τζινπίνγκ, έχοντας αναφερθεί στην «Παγίδα του Θουκυδίδη» για να περιγράψει τη μοιραία νομοτελειακή σύγκρουση ανάμεσα σε μια κυρίαρχη και μια αναδυόμενη υπερδύναμη, αποφεύγει την ευθεία μετωπική σύγκρουση με τις ΗΠΑ. Αντίθετα, μαζί με τον Πούτιν μετατρέπουν το Ιράν σε μια τέλεια γεωπολιτική παγίδα αντιπερισπασμού. Προσφέροντας στην Τεχεράνη οικονομικά και πολιτικά κανάλια επιβίωσης, ο ευρασιατικός άξονας εξοπλίζει με «αγκάθια» το ιρανικό μέτωπο.
Η συστημική αυτή καραμπόλα αναγκάζει τις ΗΠΑ να αναλώνουν πολύτιμο διπλωματικό, οικονομικό και στρατιωτικό κεφάλαιο στη Μέση Ανατολή, «ιδρώνοντας» πάνω από μια περιφερειακή κρίση, την ίδια ώρα που το Πεκίνο και η Μόσχα κερδίζουν ζωτικό χρόνο για να εδραιώσουν την επιρροή τους στα δικά τους ζωτικά μέτωπα. Το Ιράν μετατρέπεται έτσι σε μπάλα ενός παγκόσμιου μπιλιάρδου, όπου η πίεση του Τραμπ αντανακλάται άμεσα πάνω στις αντοχές της σινορωσικής ανάσχεσης, δοκιμάζοντας τα όρια της θουκυδίδειας ισορροπίας.
Για την Ελλάδα, η διεπιστημονικότητα και η προβλεπτική ικανότητα της συστημικής γεωπολιτικής ανάλυσης, όπως αυτή θεμελιώνεται στο επιστημονικό έργο του καθηγητή Ιωάννη Θ. Μάζη, προσφέρει κρίσιμα συμπεράσματα. Οταν οι ισχυροί του πλανήτη εμπλέκονται σε μια τέτοιας κλίμακας αλυσίδα αντανακλάσεων, η ασφαλής όδευση από τη Μέση Ανατολή Κύπρου – Κρήτης – Ευρώπης αναδεικνύεται νομοτελειακά ως ο μοναδικός σταθερός και ασφαλής γεωστρατηγικός διάδρομος για τη Δύση.
Η ελληνική Πολιτεία οφείλει να κινηθεί με απόλυτο ορθολογισμό, εγκαταλείποντας τις παθητικές πολιτικές του κατευνασμού. Αναγνωρίζοντας την αξία των «κλειδιών» του Καστελορίζου και της Κύπρου, η χώρα μας μπορεί να αναδειχθεί σε ισχυρό δρώντα, αρκεί να γνωρίζουμε πώς να αποκωδικοποιούμε τους πραγματικούς κανόνες ισχύος που κρύβονται πίσω από τον θόρυβο της παγκόσμιας ρητορικής, εκμεταλλευόμενοι τις καραμπόλες της Ιστορίας την ώρα ακριβώς που αυτές συμβαίνουν.
* δρ Γεωπολιτικής ΕΚΠΑ
