Αντιμέτωπη με τον έντονο ανταγωνισμό της Ασίας για τις περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου βρίσκεται η Ευρώπη, σε μια αναμέτρηση που, σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, δύσκολα θα κερδίσει το μπλοκ. Οι κεντρικά ελεγχόμενες οικονομίες της Ασίας, όπως η Κίνα, το Βιετνάμ και η Νότια Κορέα, διαθέτουν πολύ μεγαλύτερη ευελιξία και συγκεντρωτική ισχύ στη σύναψη συμφωνιών στη spot αγορά, αφήνοντας την προσανατολισμένη στην ελεύθερη αγορά Ευρώπη σε εμφανώς μειονεκτική θέση.
Παρότι η ΕΕ επιχείρησε να ενισχύσει τις εξουσίες της για τον συντονισμό των κοινών ενεργειακών αγορών μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η στρατηγική αυτή δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν διατηρηθεί η ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, η γηραιά ήπειρος κινδυνεύει να βρεθεί εκ νέου αντιμέτωπη με κατακόρυφη αύξηση των τιμών σε φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα τους επόμενους μήνες.
«Εισερχόμαστε σε μια περίοδο έντασης», υπογράμμισε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα σε Γάλλους βουλευτές ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, τονίζοντας ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα θα αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα εάν δεν αποκαταστήσει άμεσα τις προμήθειες από το Κατάρ. Όπως διευκρίνισε, δεν αναμένει επιστροφή των τιμών στα επίπεδα ρεκόρ του 2022, ωστόσο απέκλεισε το ενδεχόμενο να καταγραφεί πτώση αντίστοιχη με αυτή που σημειώθηκε στα υγρά καύσιμα.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιβάλλει ρητά στα κράτη-μέλη να αναπληρώσουν τα αποθέματα φυσικού αερίου τουλάχιστον στο 80% της εθνικής τους χωρητικότητας έως τον Δεκέμβριο. Η διαδικασία αυτή παραδοσιακά ολοκληρώνεται τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν η μειωμένη ζήτηση ρίχνει τις τιμές, επιτρέποντας στους ενεργειακούς ομίλους να αποθηκεύσουν φθηνό αέριο για τον χειμώνα. Φέτος ωστόσο, οι σταθερά υψηλές καλοκαιρινές τιμές ανέτρεψαν τα δεδομένα, διατηρώντας τα επίπεδα αποθήκευσης του μπλοκ κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Η κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία από τις κλιματολογικές συνθήκες στην Ασία. Ένα ιδιαίτερα θερμό ασιατικό καλοκαίρι εκτοξεύει τη χρήση κλιματιστικών και, κατ’ επέκταση, τη ζήτηση για φυσικό αέριο. Παρόλο που οι ασιατικές χώρες βασίζονται κυρίως σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια, η αυξημένη κατανάλωση και η συρρίκνωση των δικών τους αποθεμάτων αναμένεται να τις ωθήσουν μαζικά στη spot αγορά, ερχόμενες σε απευθείας ανταγωνισμό με την Ευρώπη.
Αν η ασιατική ζήτηση συμπέσει με αγορές πανικού από την πλευρά της Ευρώπης στα τέλη του καλοκαιριού, θα μπορούσε να ξεσπάσει μια άνευ προηγουμένου διηπειρωτική μάχη για τα διαθέσιμα φορτία LNG. Σύμφωνα με τον επικεφαλής αναλυτή της Montel Energy, Τομπάιας Φεντερίκο, η ΕΕ ίσως αναγκαστεί να πλειοδοτήσει έναντι της Ασίας αποκλειστικά και μόνο για να πιάσει τους ελάχιστους στόχους αποθήκευσης.
Από την πλευρά του, ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ (ACER) υπολογίζει ότι η επίτευξη αυτών των στόχων θα απαιτούσε αύξηση των εισαγωγών LNG έως και 13% σε σύγκριση με το 2025, στόχος που φαντάζει εξαιρετικά δύσκολος, ειδικά αν δεν υπάρξει άμεση ανάκαμψη της παραγωγής στον Περσικό Κόλπο. «Ενδέχεται να δούμε πιο απεγνωσμένες κινήσεις προμήθειας LNG που θα σφίξουν τις παγκόσμιες αγορές. Σε αυτή την περίπτωση, ίσως η Ευρώπη απλώς εγκαταλείψει την προσπάθεια αναπλήρωσης των αποθεμάτων της και μεταθέσει το πρόβλημα για τον χειμώνα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Σεμπ Κένεντι, ιδρυτής της εταιρείας αναλύσεων Energy Flux.
Το μειονέκτημα της ελεύθερης αγοράς
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί τις εξελίξεις γνωρίζοντας ότι η ΕΕ μπαίνει εξαρχής στη σκακιέρα με σοβαρό μειονέκτημα. Σε αντίθεση με τις ασιατικές χώρες, η Ευρώπη δεν έχει τη δυνατότητα να επιβάλει κεντρικές αποφάσεις στους εισαγωγείς ενέργειας, οι οποίοι δραστηριοποιούνται ελεύθερα σε 27 διαφορετικά κράτη-μέλη.
Η προσπάθεια της ΕΕ να δημιουργήσει την πλατφόρμα AggregateEU για συλλογικές διαπραγματεύσεις απέτυχε ουσιαστικά να προσελκύσει τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, οι οποίοι προτίμησαν να κινηθούν αυτόνομα. Ο επικεφαλής επικοινωνίας του γερμανικού ενεργειακού κολοσσού SEFE, Κρίστοφ Γκότσταϊν, δήλωσε στο Politico ότι παρά την έναρξη αρκετών διαπραγματεύσεων, καμία δεν κατέληξε σε ολοκληρωμένη συναλλαγή.
Αν και η πλατφόρμα συντονισμού παροπλίστηκε, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της μετά τη λήξη του πολέμου στο Ιράν. Ωστόσο, παραδέχονται ανοιχτά ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν μπορούν να υποχρεώσουν τις εταιρείες να τη χρησιμοποιήσουν, φοβούμενοι παράλληλα την παραβίαση των αυστηρών κανόνων περί ανταγωνισμού. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν έχουν δικαίωμα να διαπραγματευτούν απευθείας με τους προμηθευτές ή να καθορίσουν την κατανομή των φορτίων, όπως πράττει για παράδειγμα το Πεκίνο.
Ενώ η αγορά ελπίζει ότι η ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν θα μπορούσε να αποκλιμακώσει την πίεση, η κινητικότητα από Ασιάτες αγοραστές έχει ήδη ξεκινήσει. Χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ ετοιμάζονται να σαρώσουν τις διαθέσιμες ποσότητες LNG στη spot αγορά, σύμφωνα με τον αναλυτή της Kpler, Τσαρλς Κοστερούς.
Ο απόλυτος ρυθμιστής παραμένει ωστόσο η Κίνα. Από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, το Πεκίνο μείωσε τις εισαγωγές του και «έκαψε» τα εγχώρια αποθέματα, λειτουργώντας ως δύναμη σταθεροποίησης για την παγκόσμια αγορά. Πλέον, έχοντας εξαντλήσει μεγάλο μέρος των στρατηγικών της αποθεμάτων σε επίπεδα πολύ κάτω του μέσου όρου της τελευταίας πενταετίας, η Κίνα αναμένεται να επιστρέψει άμεσα και εξαιρετικά επιθετικά στις αγορές της spot αγοράς.
