Η εικόνα την περασμένη Παρασκευή στο Προεδρικό Μέγαρο ήταν σουρεαλιστική. Στον καναπέ όπου συνήθως κάθονται όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί μαζί μία τέτοια μέρα και ανταλλάσσουν ακόμη και αμήχανα αστεία με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το κενό ήταν τεράστιο. Παρόντες ήταν μόνο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης και ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας. Δεν εκλήθη σε αυτόν ο τρίτος πολιτειακός παράγων, πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο οποίος σε ένδειξη διαμαρτυρίας αποχώρησε σιωπηρά από τη δεξίωση, ενώ για να καλυφθεί το κενό, ζητήθηκε από τον βουλευτή της Ελληνικής Λύσης και αντιπρόεδρο Βασίλη Βιλιάρδο να δώσει το «παρών». Τσίπρας, Κωνσταντοπούλου, Καρυστιανού, Βελόπουλος, Δούρου, Νατσιός απόντες. Απών και ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος δεν επιθυμούσε τον συγχρωτισμό με υπουργούς και τη δημιουργία λανθασμένων πολιτικών εντυπώσεων.
Η εικόνα αυτή δεν είχε καμία σχέση με το παρελθόν, όταν όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί ανεξαρτήτως των διαφορών τους στέκονταν σε θέση παράταξης ο ένας δίπλα στον άλλον στους κήπους της Προεδρίας της Δημοκρατίας και άκουγαν την ομιλία των Καραμανλή, Σαρτζετάκη, Στεφανόπουλου, Παπούλια, Παυλόπουλου, ακόμη και Σακελλαροπούλου, γενικώς του εκάστοτε Προέδρου. Ευθύνες για το πώς φτάσαμε ως εδώ ώστε η δεξίωση για την αποκατάσταση της δημοκρατίας να αποτελεί ένα μικρό θεσμικό φιάσκο έχουν όλοι. Και ο Πρόεδρος (ολιγότερο) και ο πρωθυπουργός (τη βασικότερη) και ορισμένοι πολιτικοί αρχηγοί. Ο πρωθυπουργός, διότι από την αρχή της θητείας του έχει κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του για να οικοδομήσει την πλέον άθλια σχέση που έχει άνθρωπος που έφερε το αξίωμα αυτό στο παρελθόν με τους πολιτικούς του αντιπάλους. Πρώτον, γιατί διακήρυξε ότι δεν του είναι αναγκαία η εθνική συνεννόηση και κατήργησε με δηλώσεις του το Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών, το οποίο είναι μεν ένα άτυπο συνταγματικό όργανο, θα μπορούσε όμως να περιληφθεί στην πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης και να θεσμοθετηθεί. Οργανο που και το 1992, στην κρίση με τα Σκόπια, και το 2015, στην κρίση της ευρωζώνης, παρότι άτυπο, επέδρασε καταλυτικά στην εθνική συνεννόηση. Τα πρακτικά των κρίσεων που διαχειρίστηκαν οι Πρόεδροι της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής και Προκόπης Παυλόπουλος, όπως αυτά έχουν δοθεί στη δημοσιότητα, δείχνουν πόσο χρήσιμο όργανο ήταν αυτό για την εθνική συνεννόηση. Και πόσο βοήθησε τους πρωθυπουργούς και τη χώρα.
Δεύτερον, γιατί ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης με τη συμπεριφορά του στις προ ημερησίας διατάξεως συζητήσεις στη Βουλή απαξιώνει τους πολιτικούς αρχηγούς σταθερά τα τελευταία επτά χρόνια. Αφού μιλήσει, ακούει συνήθως μόνο τον Ανδρουλάκη, τον Τσίπρα και αργότερα τον Φάμελλο, λαμβάνει εμβόλιμα τον λόγο για να τους απαντήσει και σηκώνεται και φεύγει κάθε φορά που έρχεται η σειρά των υπόλοιπων πολιτικών αρχηγών να μιλήσουν. Καμιά φορά ακούει και τον Κουτσούμπα, για να μην τον αδικούμε απολύτως. Αλλά η συμπεριφορά του είναι αυτή. Να σηκώνεται και να φεύγει. Πέραν αυτού, η σχέση του και με τον Ανδρουλάκη και με τον Τσίπρα και με τον Φάμελλο ήταν άθλια από τη στιγμή που όλοι τους κατάλαβαν ότι το Μαξίμου προσπάθησε να στήσει πολιτική παράγκα μέσα στα κόμματά τους με συγκεκριμένα πρόσωπα, μερικά από τα οποία βρίσκονται σήμερα στους κόλπους της Νέας Δημοκρατίας και κάποια άλλα είναι σε αναμονή για μετεγγραφή στη Νέα Δημοκρατία.
Τρίτον, τη χαριστική βολή στις σχέσεις του πρωθυπουργού με τους αρχηγούς έδωσε η προηγούμενη αναθεώρηση, που προβλέπει την εκλογή μονοκομματικού Προέδρου της Δημοκρατίας ακόμα και με λιγότερες από 151 ψήφους. Αυτές τις θεσμικές απρέπειες πληρώνει σήμερα και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, τον οποίο τμήμα της αντιπολίτευσης δικαίως ή αδίκως εκλαμβάνει ως προέκταση της κυβέρνησης και όχι ως αυτοτελή θεσμό. Ιδού λοιπόν πώς θεμελιώνονται οι ευθύνες του πρωθυπουργού για την τραγική εικόνα έλλειψης ενότητας που είδαμε στον καναπέ του Προεδρικού Μεγάρου.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τώρα, ο οποίος έχει τις λιγότερες ευθύνες γι’ αυτό, έχει κάνει κι εκείνος ορισμένα λάθη. Την ημέρα της εκλογής του κατέβηκε στα πρώτα έδρανα του Κοινοβουλίου και χαιρέτησε μόνο τους αρχηγούς του ΣΥΡΙΖΑ, του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ, ενώ απέφυγε να πλησιάσει τα πίσω έδρανα, στα οποία βρίσκονται οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί, από τον φόβο μη χρειαστεί να χαιρετήσει εκλεγμένους βουλευτές των «Σπαρτιατών». Αυτό κατεγράφη τότε από τους υπόλοιπους πολιτικούς αρχηγούς. Οταν ο κ. Τασούλας ανέλαβε την πολύ σωστή πρωτοβουλία να συναντηθεί με τους πρώην πρωθυπουργούς και να ζητήσει τη γνώμη τους επί θεμάτων, έγινε το λάθος της διαρροής της συζήτησης που είχε τότε με τον Αλέξη Τσίπρα, που μάλλον αποτέλεσε και την αιτία που ο αρχηγός της ΕΛΑΣ δεν μετέβη στη δεξίωση της Παρασκευής. Η κυρία Καρυστιανού δεν εκλήθη με το καταρχάς σωστό επιχείρημα ότι δεν είναι αρχηγός κοινοβουλευτικού πολιτικού κόμματος.
Αλλά με άλλη ιδιότητα θα μπορούσε να είχε κληθεί. Πώς είναι δυνατόν να προσκαλείται στη δεξίωση της αμερικανικής πρεσβείας για την 4η Ιουλίου και να μην καλείται στη δεξίωση της Προεδρίας της Δημοκρατίας; Και τέλος, ο Πρόεδρος έχει ακόμα μία ευθύνη: με τον λόγο του να συμπεριλαμβάνει τον προβληματισμό όλων των πολιτικών δυνάμεων για την πορεία του έθνους. Μίλησε πολύ σωστά για την εθνική ενότητα, για την οξύτητα, αλλά δεν μίλησε καθόλου για την ποιότητα της δημοκρατίας και για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει, όπως αυτά καταγράφονται σε όλες τις δημοσκοπήσεις.
Είχε την προσοχή του στραμμένη στην προηγούμενη δεκαετία της κρίσης και ορθώς, αλλά με τρόπο που δηλητηριάζει τις πολιτικές δυνάμεις ότι παρεμβαίνει στη μεταξύ τους πολιτική αντιπαράθεση, την ώρα που κάποιο από τα κόμματα πασχίζει να επαναφέρει τη συζήτηση για το παρελθόν και το 2015 ώστε να αποφύγει τη συζήτηση για το μέλλον. Στο μέτρο λοιπόν που οι πολιτικοί αρχηγοί αντιλαμβάνονται το Προεδρικό Μέγαρο ως προέκταση του Μεγάρου Μαξίμου και όχι μεσοτοιχία με αυτό, ναρκοθετεί και ο ίδιος, χωρίς να είναι αυτή η επιδίωξή του, το μελλοντικό του πολιτειακό ρόλο. Οχι μόνο για τις δεξιώσεις αποκατάστασης της δημοκρατίας, αλλά και για τις διερευνητικές εντολές. Πώς θα καθίσουν όλοι αυτοί μαζί σ’ ένα τραπέζι, αν βάσκανος μοίρα χρειαστεί; Κυριαρχεί η καχυποψία. Ο Πρόεδρος χρωστά στον πρωθυπουργό που τον έκανε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά η υστεροφημία του δεν θα κριθεί από τη συμπεριφορά του μόνο απέναντι στον πρωθυπουργό αλλά απέναντι σε όλους τους πολιτειακούς παράγοντες.
Τέλος, υπάρχουν και οι λοιποί πολιτικοί αρχηγοί, μερικοί εκ των οποίων από την αρχή δηλώνουν απαραδέκτως μη παράσταση στην ετήσια δεξίωση για την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Και τούτο γιατί αντιδρά ένα μέρος της εκλογικής τους βάσης, το οποίο θεωρεί πρόκληση τον εορτασμό της επαναφοράς της δημοκρατίας στην πατρίδα μας. Αλλά αρχηγός λέγεσαι γιατί ηγείσαι, όχι γιατί έπεσαι του σώματος των πολιτών που σε ψηφίζει. Κάπως έτσι φτάσαμε ως εδώ, στους άδειους καναπέδες. Με τον πρωθυπουργό σταυροπόδι συνήθως απέναντι στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη, ο οποίος το μεσημέρι της ίδιας μέρας τον ρωτούσε για το σκάνδαλο της ανακύκλωσης κι εκείνος δεν είχε τι να του απαντήσει, και τον γενικό γραμματέα του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα να παρακολουθεί απλώς από την άλλη πλευρά την αμήχανη στιγμή με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας παρόντα.
Ελπίζουμε όλα όσα είδαμε στο Προεδρικό με τους παρόντες και με τους απόντες να μην είναι σκηνές από το μέλλον. Γιατί τότε το μέλλον για τη χώρα μοιάζει ζοφερό. Αν ήμουν πρέσβης ξένης χώρας, θα τηλεγραφούσα αυτή την εικόνα από τον άδειο καναπέ και θα την αξιολογούσα πολιτικά. Κι αν ήθελα να προκαλέσω εθνική κρίση σε αυτή τη χώρα με βάση αυτή την εικόνα, θα έμπαινα στον πειρασμό να το κάνω. Καιρός να συνέλθουμε όλοι μαζί.
