Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη τη διαχρονική στάση των ελληνικών κυβερνήσεων, έχει επεκτείνει τον κύκλο των διεκδικήσεών της εις βάρος της χώρας μας, οι οποίες, από μία που ήταν το 1973, όταν αμφισβήτησε την ελληνική υφαλοκρηπίδα, παραχωρώντας άδεια ερευνών σε διεθνή ύδατα στο Αιγαίο, στο ερευνητικό πλοίο Τσανταρλί, σήμερα τείνουν να ξεπεράσουν τις δέκα και έχει ο… Αλλάχ.
Ολες αυτές οι διεκδικήσεις είναι εκτός Διεθνούς Δικαίου, παράλογες και παράνομες. Και αναφερόμαστε στο θέμα των χωρικών υδάτων και το casus belli, στην αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε 152 ελληνικά νησιά, στη μη αναγνώριση του εύρους του εναέριου χώρου της Ελλάδας στα 10 ναυτικά μίλια, στη μη συμμόρφωσή της με τις επιταγές του ICAO για κατάθεση σχεδίων πτήσεως στο FIR Αθηνών, στη διεκδίκηση του δικαιώματος στην Ερευνα – Διάσωση ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, στην αμφισβήτηση έκδοσης NAVTEX από τους Σταθμούς Λήμνου και Ηρακλείου στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, στα θαλάσσια πάρκα, στην άρνηση του δικαιώματος των νησιών σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα και στην αποστρατιωτικοποίηση των νησιών.
Ολες οι παραπάνω διεκδικήσεις της Τουρκίας, όπως προαναφέραμε, είναι εκτός Διεθνούς Δικαίου, παράλογες και παράνομες, με εξαίρεση, σε έναν βαθμό, το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης, στο οποίο η τουρκική διπλωματία επικαλείται υποχρεώσεις της Ελλάδας με βάση τις Συνθήκες της Λωζάννης (1923) και των Παρισίων (1947).
Να διευκρινίσουμε ότι η Ελλάδα εξοπλίζει τα νησιά με βάση το δικαίωμα αυτοάμυνας (άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ), το οποίο προβλέπει ότι κάθε κυρίαρχο κράτος έχει από το Διεθνές Δίκαιο το αναφαίρετο δικαίωμα νόμιμης άμυνας, ειδικά όταν απειλείται από τη συγκέντρωση τουρκικών στρατευμάτων και αποβατικών δυνάμεων στις απέναντι μικρασιατικές ακτές (στρατιά του Αιγαίου, Διοίκηση Αποβατικού Στόλου, αεροπορικές βάσεις με επιθετική διάταξη κ.ά.).
Ομως, πέραν αυτού, όσον αφορά τα νησιά του βόρειου Αιγαίου, με βάση το άρθρο 13 της Συνθήκης της Λωζάννης, στα νησιά Λέσβος, Χίος, Σάμος και Ικαρία η Ελλάδα υποχρεώθηκε να μην εγκαταστήσει ναυτική βάση και να μην ανεγείρει οχυρωματικά έργα και της δίνεται το δικαίωμα να διατηρεί συνήθη αριθμό στρατευσίμων για τη στρατιωτική θητεία, καθώς και αστυνομικών δυνάμεων, ενώ για τα νησιά Λήμνο και Σαμοθράκη, που είχαν ξεχωριστό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, αυτό τροποποιήθηκε μεταγενέστερα με τη Συνθήκη του Μοντρέ (1936), η οποία επέτρεψε την επανεξοπλιστική παρουσία στα Στενά και επηρέασε αντίστοιχα το καθεστώς των ελληνικών νησιών (Λήμνου και Σαμοθράκης), όπως αναγνωρίστηκε και επισήμως από την τουρκική πλευρά τότε.
Αρα, τα νησιά του Αιγαίου δεν έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς. Οσον αφορά τα Δωδεκάνησα, το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης προβλέπεται από τη Συνθήκη των Παρισίων (1947), στον οποία η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος, άρα δεν μπορεί να αξιώνει δικαιώματα από αυτήν (res inter alios acta). Για τους παραπάνω λόγους, επειδή η νομική θέση της Τουρκίας είναι εξαιρετικά αδύναμη όσον αφορά τις διεκδικήσεις της, επεδίωξε συμφωνία με ένα άλλο κράτος, με την οποία συμφωνία θα «προσέθετε – προσέδιδε» νομιμότητα στις διεκδικήσεις της, ειδικά στον ισχυρισμό της ότι τα νησιά δεν δικαιούνται ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, παρά μόνο 6 ν.μ. χωρικά ύδατα. Αυτή την επιδίωξη την πέτυχε υπογράφοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο το 2019, εκμεταλλευόμενη την ολιγωρία της Αθήνας, που «άφησε την πόρτα ορθάνοιχτη», αρνούμενη πεισματικά να υπογράψει την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Κύπρο.
Με βάση τα παραπάνω, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο, κατά την άποψη της Αγκυρας, προσδίδει «νομιμότητα» στις τουρκικές διεκδικήσεις, αποτελεί κεντρικό πυλώνα στο δόγμα της «Γαλάζιας Σχιζοφρένειας», το οποίο αναμένεται να λάβει θέση στο νομικό οπλοστάσιο της Τουρκίας, με την αναμενόμενη κατάθεση και την ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου. Η Τουρκία τον Ιούλιο του 2024 υπερασπίστηκε την ισχύ του τουρκολιβυκού μνημονίου στην Κάσο με πέντε πολεμικά πλοία.
Οσοι νομίζουν ότι η συμμετοχή της Γαλλίας στο εγχείρημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα υποχρεώσει την Τουρκία να αφαιρέσει τον κεντρικό πυλώνα από το δόγμα της «Γαλάζιας Σχιζοφρένειας» μάλλον κείνται μακράν της πραγματικότητας. Οσον αφορά τις σκέψεις που θέλουν την Τουρκία να αίρει τις ενστάσεις της με μια «απλή ενημέρωση», να γνωρίζουν ότι το… παραμύθι αυτό δεν θα περάσει. Πάντως, το βέβαιο είναι ότι το καλώδιο της Κάσου «σε κάποιου τον λαιμό θα τυλιχτεί». Ελπίζουμε να μην είναι της Ελλάδας.
