Τη δυνατότητα στους εργολάβους να χτίζουν έναν δύο ορόφους παραπάνω σε μία ήδη πυκνοδομημένη Αθήνα ως «λύση» στη στεγαστική κρίση σχεδιάζει να δώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Πρόκειται για μια αμφιλεγόμενη πρωθυπουργική πρωτοβουλία, χωρίς σαφείς όρους και προϋποθέσεις, γεννώντας καχυποψία και ερωτήματα για το τι κρύβεται πίσω από το επονομαζόμενο build-to-rent. Οι αντιδράσεις είναι ήδη έντονες, με πολιτικούς και φορείς της αγοράς να εκτιμούν ότι βρίσκεται στα σκαριά μια νέα μεγάλη «μπίζνα» υπέρ των εργολάβων.
Παρουσιάζοντας τη στεγαστική κρίση ως πρόβλημα ανεπαρκούς προσφοράς κατοικιών και υψηλής ζήτησης, ο κ. Μητσοτάκης πρότεινε τη δημιουργία νέας κατηγορίας επενδύσεων στην αγορά κατοικίας, με το μοντέλο «κατασκευή προς ενοικίαση» (build-to-rent). Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, εταιρίες ανάπτυξης ακινήτων θα μπορούσαν να κατασκευάζουν κτίρια που θα προορίζονται εξαρχής και αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση, λαμβάνοντας ως κίνητρο πρόσθετα δικαιώματα δόμησης.
«Αν, λοιπόν, για παράδειγμα, θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα νέο, ας πούμε, προϊόν για τον ιδιωτικό τομέα, ένα προϊόν “κατασκευής προς ενοικίαση”, όπου οι εταιρίες ανάπτυξης ακινήτων ουσιαστικά κατασκευάζουν ακίνητα αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση, θα μπορούσαμε να τους δώσουμε ένα μικρό κίνητρο: να τους επιτρέψουμε να χτίσουν περισσότερα τετραγωνικά μέτρα, αυξάνοντας ίσως το ύψος κατά έναν ή δύο ορόφους. Αυτό θα μπορούσε να είναι μια λύση» είπε ο πρωθυπουργός, χωρίς να παράσχει καμία επιπλέον πληροφορία για το πώς θα εφαρμοστεί αυτό το μοντέλο.
Ουσιαστικά ο κ. Μητσοτάκης επιχειρεί να επαναφέρει διά της πλαγίας οδού τα μπόνους δόμησης του ΝΟΚ, παρακάμπτοντας τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις οποίες κρίθηκε αντισυνταγματική η οριζόντια εφαρμογή των ευνοϊκών διατάξεων του ΝΟΚ. «Το πρόβλημα είναι ότι, δυστυχώς, το ανώτατο δικαστήριό μας έχει εκδώσει αποφάσεις κατά κινήτρων αυτού του είδους» ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης, μιλώντας σε συνέδριο που διοργάνωσε η εφημερίδα «Το Βήμα». «Πρέπει, λοιπόν, να φροντίσουμε να συζητήσουμε και με το δικαστήριο και να συμφωνήσουμε πώς θα βρούμε ισορροπία ανάμεσα αφενός στην προστασία του περιβάλλοντος, που είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη και, αφετέρου, στην ανάγκη εξασφάλισης στέγης, που αποτελεί επίσης συνταγματική υποχρέωση του κράτους» συμπλήρωσε ο πρωθυπουργός, στέλνοντας ουσιαστικά μήνυμα στους δικαστές ότι πρέπει να αναθεωρήσουν τη στάση τους.
Δημιουργούνται, φυσικά, εύλογα ερωτήματα για το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένα τέτοιο πλαίσιο ώστε να ενισχύει την προσφορά κατοικιών χωρίς να παραβιάζει τις απαιτήσεις που έχει θέσει το ΣτΕ για την προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος. Το ανώτατο δικαστήριο έχει κρίνει ότι τα κίνητρα επιπλέον δόμησης θα μπορούν να εντάσσονται προσαρμοσμένα και τεκμηριωμένα στον πολεοδομικό σχεδιασμό κάθε περιοχής. Νομικοί κύκλοι, με τους οποίους επικοινώνησε η «δημοκρατία», υποστήριξαν ότι μια τέτοια ρύθμιση είναι έωλη νομικά και θα καταπέσει στα δικαστήρια, όπως συνέβη και με τα μπόνους δόμησης του ΝΟΚ.
Την εκτίμηση ότι με την πρόταση αυτή ο πρωθυπουργός προσπαθεί να επινοήσει τρόπους για να παρακάμψει τις αποφάσεις του ΣτΕ για τον ΝΟΚ εξέφρασε και ο πρόεδρος Συλλόγου Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών Λουκάς Τριάντης. «Η πρόταση μας εξέπληξε δυσάρεστα και φυσικά μας βρίσκει αντίθετους. Δεν ξέρω πόσο τεκμηριωμένη είναι ή αν πρόκειται απλά για μια σκέψη για να ανοίξει τη συζήτηση και να τεστάρει αντανακλαστικά» μας είπε ο κ. Τριάντης. Εκανε λόγο για αναχρονιστική λογική, που δεν έχει εφαρμογή στη σύγχρονη Αθήνα, εκτιμώντας ότι η πρόταση αποτελεί ένα μπόνους στους εργολάβους για να ενισχυθεί ο κατασκευαστικός κλάδος. Χαρακτήρισε τη δυνατότητα δόμησης δύο επιπλέον ορόφων προβληματική για πολλούς λόγους, εξηγώντας ότι το συγκεκριμένο μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί σε πόλεις με αραιή δόμηση και άλλα χαρακτηριστικά από την ελληνική πρωτεύουσα. «Η κατεύθυνση είναι να μειώσουμε τους συντελεστές, όχι να τους αυξήσουμε» είπε ο πρόεδρος του ΣΕΠΟΧ, προσθέτοντας πως αν η Πολιτεία θέλει να προστατεύσει τη μακροχρόνια μίσθωση, θα πρέπει να χρησιμοποιήσει άλλα εργαλεία, όπως η ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής για τα ενοίκια και η ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης.
