Περί χρηστής διοίκησης και αρετής

Κουκκίδα ο άνθρωπος στη Γη. Κι η Γη ακόμη μικρότερη στον γαλαξία. Κι αυτός ακόμη μικρότερος στο γνωστό σύμπαν. Κι αυτό ακόμη πιο μικρός στο ανεξερεύνητο σύμπαν, που συνεχώς διαστέλλεται. Κι εμείς κυνηγούμε τον ίσκιο μας. Την ουρά μας. Για εκατομμύρια χρόνια ποτέ προχωράμε και πότε μένουμε πίσω.

Κι η ζωή ρέει μ’ έναν γρήγορο ρυθμό, που τρέχουμε να προλάβουμε. Σ’ αυτή τη διάσταση. Με τον χρόνο, όπως τον αντιλαμβανόμαστε, να τα ρυθμίζει και να μας καθορίζει. Στο σύντομο πέρασμά μας. Τι μένει; Εκπλήρωση κάποιου ανθρώπινου χρέους; Και ποιο είναι αυτό. Ο καθένας το επιλέγει με τα δικά του κριτήρια. Κριτήριο ασφαλές είναι η αρετή. Και ποιος θα μας πει ποια είν’ αυτή; Πώς προσδιορίζεται;

Το υποκειμενικό δεν ταυτίζεται με το αντικειμενικό όπως θέλουμε να πιστεύουμε. Το ατομικό συμφέρον, όταν υπερισχύει του συνόλου, καταστρέφει την κοινότητα και διαστρεβλώνει τη σκέψη και την καθιστά οικεία κι αποδεκτή και ηθική. Ετσι αλλοιώνεται η θεώρηση των πραγμάτων, μ’ αντικειμενικό τρόπο, οδεύοντας σε παραπληροφόρηση και παρανόηση. Κι αυτή η διάσταση μένει και διαταράσσει την ισορροπία και τη γαλήνη.

Αναφέρομαι ιδιαίτερα στην αρετή, δηλαδή στην αυθεντική ηθική πράξη, που τη συνθέτουν, κατά τον Παπανούτσο, η επίγνωση, η ειλικρίνεια και η συνέπεια. Η αρετή ως πόθος και βεβαίωση ελευθερίας είναι μια νίκη, είναι η ίδια η ευτυχία, γιατί όταν θριαμβεύει ο ηθικός άνθρωπος, δεν έχει ανάγκη από άλλη αμοιβή, κατά τον λαμπρό αυτόν φιλόσοφο και παιδαγωγό.

Η ηθική και πολιτική ελευθερία, η Δικαιοσύνη του Θεού, η ευθύνη του ανθρώπου και το κράτος δικαίου η ΟΥΣΙΑ της ΑΡΕΤΗΣ, τα υψηλόφρονα συναισθήματα αποτελούν τις πηγές αναζήτησης των αρχετυπικών προτύπων για την καταξίωση καθενός πολίτη ως ατόμου και μέρους της κοινότητας.

Και σε μια μεταβατική περίοδο, που οι ιδεολογίες οδήγησαν σε κοινωνικοπολιτικά αδιέξοδα, θέτοντας στο περιθώριο τον άνθρωπο, είναι επιτακτική η ανάγκη στροφής του πνεύματος προς αυτόν τον παραμελημένο κι αγνοούμενο πολίτη.

Σκοπός η εξύψωσή του, η εκπαίδευση, η μόρφωση, η αναγνώριση της αξίας και της βαθύτερης ουσίας. Κι έτσι μόνο θα αισθανθεί ότι σαν μέλος της κοινότητας έχει κι αυτός υποχρεώσεις και όχι μόνο δικαιώματα. Οτι είναι πολίτης ενεργός με συμμετοχή στα κοινά και υπεύθυνος για απολογισμό των πράξεών του.

Ο Ρήγας, ο διδάσκαλος του γένους μας, πίστευε ότι θεμέλιο της δημοκρατίας είναι οι συνειδητοί κι υπεύθυνοι πολίτες, οι οποίοι αποκαλύπτουν το δημοκρατικό τους ήθος και τον πατριωτισμό τους με το ενδιαφέρον τους για τα κοινά και τη συμμετοχή τους στην κοινότητα.

Ο πολιτικός ουμανισμός του Ρήγα που πίστευε ακόμη ότι στην Ελληνική Δημοκρατία θα πρέπει να τιμώνται οι πολίτες που έχουν πραότητα, αλληλεγγύη, ανδρεία, αρετές που η κλασσική αρχαιότητα ανέδειξε με βάση τα αιώνια πρότυπα της κλασικής αρχαιοελληνικής δημιουργίας με βάση τον ανθρωπισμό, την απλή και ανεπιτήδευτη κοινωνία.

Τα δίκαια του ανθρώπου είναι ανεκχώρητα και είναι προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ζωής και την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του κάθε πολίτη στο πλαίσιο μιας έννομης τάξης, που οφείλει να προστατεύει με τις λειτουργίες της. Να εμπνέει και να αποτελεί παράδειγμα αρετής στη διαχείριση των κοινών και στην ευταξία του οίκου της. Μια καθαρότητα θέσεων και απόψεων περί χρηστής διοίκησης κι απολογισμού καθημερινού για τα πεπραγμένα της. Δημιουργία μιας αίσθησης κοινότητας. Αρετές που λείπουν για να μπορείς να αισθάνεσαι πολίτης κι όχι ένας εύκολα χειραγωγούμενος ιδιώτης.

Σκάνδαλα

Ομως τα καθημερινά σκάνδαλα, η ευνοιοκρατία, ο νεποτισμός και η απεμπόληση των εθνικών μας δικαίων μάς οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η αρετή σπανίζει και η αίσθηση της κοινότητας απομακρύνεται από το πεδίο των ενδιαφερόντων της κυβέρνησης και περιορίζεται στο πώς θα προσελκύσει ψηφοφόρους για την επιβίωσή της. Με κάθε τρόπο και μέσο.

Η χρηστή διοίκηση που πρέπει να διαπνέει το πολιτικό προσωπικό καθ’ ολοκληρίαν και ιδίως τους κυβερνώντες πάσχει σοβαρά και δεν αντιμετωπίζεται με μυστικές συνθήκες και διαβουλεύσεις ερήμην των πολιτών. Κι όλα αυτά τείνουν να αποτελέσουν μια αλυσίδα διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα.

Ο λαός, η κοινωνία, τα νέα παιδιά χρειάζονται καθοδήγηση, πρότυπα για παραδειγματισμό, καθαρότητα σκέψεων και πράξεων, κι αυτά τα ιδανικά οφείλετε να τα προσφέρετε. Η Ιστορία είναι αμείλικτη, σας παρακολουθεί και θα δώσετε λόγο στις νυν και τις επόμενες γενιές. Για το τι χώρα παραλάβατε και τι παραδίδετε. «Κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί» κατά τον εθνικό μας ποιητή Κωστή Παλαμά. Αλλά εσείς δεν φαίνεται να έχετε τύψεις. Αλαζονεία από τη μία πλευρά έναντι των πολιτών, εθελοδουλία και προσκύνηση από την άλλη. Προφανώς οι Σκυφτούληδες κάθε λογής έχουν πέραση. Ως πότε όμως;