Ε.Ε.: Τέταρτη η Ελλάδα στους έμμεσους φόρους

Το κράτος εισέπραξε το 2025 σχεδόν 27 δισ. ευρώ περισσότερα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές σε σχέση με το 2019. Παρά τις μειώσεις συντελεστών που μεσολάβησαν, η συνολική επιβάρυνση έμεινε στο 41,3% του ΑΕΠ, ακριβώς στο επίπεδο του 2019 και πάνω από τον μέσο όρο των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που ήταν 37,9%. Η μεγαλύτερη απόσταση από την Ευρώπη εντοπίζεται στους έμμεσους φόρους, δηλαδή σε εκείνους που πληρώνουμε μέσα στην τιμή των καθημερινών αγορών. 

Σύμφωνα με την ανάλυση του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ), τα έσοδα από έμμεσους φόρους έφτασαν στο 17,2% του ΑΕΠ, έναντι 13,4% κατά μέσο όρο στην Ε.Ε. Η Ελλάδα κατατάσσεται τέταρτη μεταξύ των 27 κρατών-μελών. Μόνο ο ΦΠΑ απέφερε έσοδα ίσα με το 9,4% του ελληνικού ΑΕΠ, έναντι 7,2% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτή η επιβάρυνση περνά στον οικογενειακό προϋπολογισμό μέσα από τις αποδείξεις. Ο ΦΠΑ περιλαμβάνεται στην τιμή που πληρώνει στο ταμείο τόσο ο χαμηλόμισθος όσο και ο καταναλωτής με υψηλότερο εισόδημα. Ετσι, για ένα νοικοκυριό που ξοδεύει μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του στις καθημερινές ανάγκες, οι φόροι στην κατανάλωση απορροφούν αναλογικά μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος. 

Στους άμεσους φόρους, η εικόνα αντιστρέφεται. Τα έσοδα στην Ελλάδα αντιστοιχούν στο 11% του ΑΕΠ, κάτω από το 12,2% της Ε.Ε. Οι ασφαλιστικές εισφορές, όμως, φτάνουν στο 13% του ΑΕΠ, έναντι 12,1% κατά μέσο όρο στα 27 κράτη-μέλη. Τα συνολικά έσοδα από φόρους και εισφορές αυξήθηκαν από 76,4 δισ. ευρώ το 2019 σε 103,2 δισ. ευρώ το 2025, περίπου 35% σε ονομαστικούς όρους. Στην άνοδο συνέβαλαν η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης, η βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και ο πληθωρισμός. 

Οταν ανεβαίνει η τιμή ενός προϊόντος, αυξάνεται και το ποσό του ΦΠΑ στην απόδειξη, ακόμα κι αν ο συντελεστής παραμένει ίδιος. Αντίστοιχα, μια αύξηση στον μισθό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερο φόρο εισοδήματος, ακόμα κι αν η ακρίβεια έχει απορροφήσει το κέρδος στην αγοραστική δύναμη. Αυτή η έντονα ασύμμετρη δομή της ελληνικής φορολογίας επιτείνει τις κοινωνικές ανισότητες, καθώς οι απλοί πολίτες καλούνται να σηκώσουν ένα δυσανάλογα μεγάλο βάρος για την κάλυψη των εσόδων.