Το καλώδιο της διπλωματικής σιωπής: Δείξτε επιτέλους τη διακοίνωση!

Όσο περισσότερο επιχειρεί το Μέγαρο Μαξίμου να κλείσει την υπόθεση του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου με τη διαβεβαίωση ότι «δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία» τόσο περισσότερα ερωτήματα ανοίγουν για όσα προηγήθηκαν στο διπλωματικό παρασκήνιο.

• Γράφει ο Ανδρέας Καψαμπέλης

Η κυβέρνηση παραδέχτηκε πλέον επισήμως ότι η Γαλλία απέστειλε γραπτή ενημέρωση στην Αγκυρα. Τη χαρακτηρίζει «ρηματική διακοίνωση», επιμένει ότι είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και υποστηρίζει ότι δεν αναγνωρίζει κανένα τουρκικό δικαίωμα στην περιοχή. Το ίδιο το έγγραφο, όμως, παραμένει άφαντο. Η πλήρης διατύπωσή του δεν έχει δημοσιοποιηθεί και κανείς εκτός των εμπλεκομένων δεν γνωρίζει τι ακριβώς θεώρησε αναγκαίο το Παρίσι να διευκρινίσει προς την Τουρκία.

Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Δημοσίευμα που μόνο ως «αντιπολιτευόμενο» δεν μπορεί να χαρακτηριστεί -στην ηλεκτρονική έκδοση του «Πρώτου Θέματος»- περιγράφει ένα ολόκληρο διπλωματικό θρίλερ το βράδυ της Παρασκευής και το πρωί του Σαββάτου. Σύμφωνα με αυτό, η τουρκική αντι-NAVTEX προκάλεσε αναστάτωση, ακολούθησε νέα κινητοποίηση και ο Γιώργος Γεραπετρίτης φέρεται ότι είχε δύο τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Χακάν Φιντάν.

Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι η Αγκυρα «δεν φαίνεται να έπαιρνε αυτό που περίμενε μέσω της γαλλικής συνεννόησης». Ετσι, «υπήρξε νέος γύρος διαβουλεύσεων» και, σύμφωνα πάντα με το ρεπορτάζ, η Τουρκία φαίνεται ότι αποδέχτηκε νέα ενημέρωση, χωρίς να είναι γνωστό τι άλλο περιλάμβανε.

Τι ακριβώς περίμενε η Αγκυρα; Τι δεν πήρε αρχικά; Και τι άλλαξε στη συνέχεια ώστε να εμφανιστεί ικανοποιημένη;

Μαθαίνουμε επίσης, από το ίδιο δημοσίευμα, ότι υπήρξε παρασκηνιακή αμερικανική παρέμβαση, μέσω της διπλωματικής οδού, προς Αγκυρα, Λευκωσία και Αθήνα, στη «γραμμή Ρούμπιο». Το πνεύμα της παρέμβασης φέρεται ότι ήταν ότι σε τέτοια έργα δεν δικαιολογείται ένσταση ή αντίρρηση από καμία πλευρά. Και κάπως έτσι ο Φιντάν κατέληξε να δηλώνει ότι «όλα είναι καλά».

Πάλι σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου, δηλαδή, οι ΗΠΑ, εφόσον πράγματι κινήθηκαν με αυτή τη λογική. Αλλο να υπερασπίζεσαι την άσκηση νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων και άλλο να καλείς γενικώς «όλες τις πλευρές» να μη δημιουργούν προβλήματα. Οσο κι αν η κυβερνητική επικοινωνιακή μηχανή έσπευσε να παρουσιάσει την περιγραφόμενη παρέμβαση ως επιβεβαίωση της ελληνικής θέσης.

Λίγες ώρες αργότερα, πάντως, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωνε ότι δεν γνωρίζει για επικοινωνία Γεραπετρίτη – Φιντάν και ότι «προς την Ελλάδα δεν υπήρξε καν όχληση» από τις ΗΠΑ.

Δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες της ίδιας υπόθεσης. Η μία περιγράφει μία σχεδόν αποστειρωμένη διαδικασία «ενημέρωσης». Η άλλη ένα πυκνό διπλωματικό παρασκήνιο, με τηλεφωνήματα, διαβουλεύσεις και παρεμβάσεις, προκειμένου να αποφευχθεί κρίση πριν καν το γαλλικό πλοίο φτάσει στην επίμαχη περιοχή.

Ποιά από τις δύο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα; Και γιατί η κυβέρνηση δεν δίνει μια πλήρη, συγκεκριμένη απάντηση για όσα διαδραματίστηκαν;

Πάνω από όλα, όμως, υπάρχει ένα ερώτημα που το Μαξίμου εξακολουθεί να μην απαντά πειστικά: Γιατί δεν δημοσιοποιείται η γαλλική διακοίνωση;

Αν όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, δεν περιέχει τίποτα περισσότερο από μια τυπική ενημέρωση και δεν δημιουργεί κανένα ζήτημα κυριαρχικών δικαιωμάτων, η δημοσιοποίησή της θα μπορούσε να αποσαφηνίσει το περιεχόμενό της και να διαλύσει πολλές από τις εύλογες απορίες. Αντί γι’ αυτό, ακούμε για «πρωτόκολλα» και για ενημέρωση που θα γίνει «στον σωστό χρόνο».

Ποιος καθορίζει, άραγε, τον σωστό χρόνο για να μάθουν οι Ελληνες πολίτες τι ακριβώς κοινοποιήθηκε στην Τουρκία για ένα έργο που αφορά την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία;

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μετά την παρέμβαση του Προκόπη Παυλόπουλου. Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, με νομική τεκμηρίωση, επισημαίνει ότι ούτε άδεια ούτε ειδική ενημέρωση προς την Τουρκία απαιτείται για την πόντιση του καλωδίου. Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι, εφόσον υπήρξε τέτοια ενέργεια από τη γαλλική κυβέρνηση, αυτή ενδέχεται να πλήττει εμμέσως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μια ασήμαντη διαδικαστική λεπτομέρεια, όπως επιχειρείται να παρουσιαστεί.

Υπάρχει, άλλωστε, και η στάση της ίδιας της Τουρκίας. Η Αγκυρα αρχικά απάντησε με αντι-NAVTEX, χαρακτηρίζοντας παράνομες τις σχετικές δραστηριότητες. Λίγο αργότερα ο Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε καθησυχαστικός, δηλώνοντας ότι «όλα είναι καλά».

Τι μεσολάβησε ανάμεσα στην τουρκική αντίδραση και την ξαφνική ικανοποίηση; Αυτό ακριβώς είναι που δεν έχει εξηγηθεί.

Η ουσία δεν είναι μόνο αν η γαλλική πλευρά «ζήτησε άδεια» με τη στενή νομική έννοια. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποια συνεννόηση έγινε, τι ακριβώς γράφτηκε προς την Αγκυρα και τι ειπώθηκε στο παρασκήνιο μέχρι ο Φιντάν να καταλήξει ότι «όλα είναι καλά». Γιατί η διαφορά ανάμεσα στην «άδεια» και την «ενημέρωση» μπορεί να είναι νομικά μεγάλη. Πολιτικά, όμως, το περιεχόμενο της ενημέρωσης και οι συνθήκες υπό τις οποίες έγινε είναι αυτά που μετρούν.

Παράλληλα με το πρωτοφανές διπλωματικό παρασκήνιο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και μια εκτεταμένη επιχείρηση επικοινωνιακής διαχείρισης. Σε μεγάλο μέρος των μέσων ενημέρωσης επιχειρείται να παρουσιαστεί ως περίπου φυσιολογικό και αυτονόητο το γεγονός ότι το Παρίσι θεώρησε αναγκαίο να «ενημερώσει» την Αγκυρα για έρευνες που έχουν αδειοδοτηθεί από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η συζήτηση μετατοπίζεται τεχνηέντως στο αν ζητήθηκε ή όχι «άδεια», ενώ το πραγματικό ερώτημα παραμένει σχεδόν εξαφανισμένο: Γιατί χρειάστηκε ειδική ενημέρωση της Τουρκίας και, κυρίως, τι ακριβώς περιλαμβάνει η γαλλική διακοίνωση που εξακολουθεί να μη δημοσιοποιείται;

Μισές πληροφορίες, επιλεκτικές διαρροές και καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις επιστρατεύονται για να εμφανιστεί το μαύρο… άσπρο. Και όποιος τολμά να θέσει τα αυτονόητα ερωτήματα περίπου εγκαλείται επειδή «δημιουργεί θέμα» εκεί όπου, σύμφωνα με το επίσημο αφήγημα, όλα βαίνουν καλώς.

Η δημοσιογραφία, όμως, δεν είναι γραφείο Τύπου της εκάστοτε κυβέρνησης ούτε μηχανισμός διαχείρισης δυσάρεστων ειδήσεων. Ο ρόλος της δεν είναι να μοιράζει πιστοποιητικά διπλωματικής επιτυχίας, αλλά να ζητά στοιχεία, να ελέγχει τις αντιφάσεις και να απαιτεί απαντήσεις.

Η «Δημοκρατία» όπως και η «Εστία» θα συνεχίσουν, κόντρα σε κάθε προσπάθεια χειραγώγησης, να ενημερώνουν με αποκλειστικό γνώμονα την αλήθεια και το εθνικό συμφέρον. Οποιους κι αν αυτό ενοχλεί.

Κι επειδή τα εθνικά θέματα δεν προσφέρονται για επικοινωνιακά παιχνίδια, το αίτημα παραμένει απλό: Δείξτε επιτέλους τη διακοίνωση!

Να μάθουμε τι ακριβώς ειπώθηκε στην Αγκυρα. Γιατί το καλώδιο μπορεί να ποντίζεται στον βυθό, αλλά η αλήθεια δεν επιτρέπεται να μείνει θαμμένη εκεί.

Από τη στήλη «Ο κοριός» της «Δημοκρατίας»