Η προσφυγή στον λαό και οι κίνδυνοι που κρύβει Από τον
Μανώλη Κοττάκη
Ελάτε να εξετάσουμε σήμερα, αγαπητοί φίλοι, πόσο «επιτυχημένος» θεσμός είναι τα δημοψηφίσματα: Οι Αγγλοι αποφάσισαν με μεγάλα ποσοστά την έξοδο της χώρας τους από την Ευρωπαϊκή Ενωση, με βάση το αποτέλεσμα δημοψηφίσματος που προκήρυξε ο Ντέιβιντ Κάμερον. Η Τερέζα Μέι προκήρυξε πρόωρες εκλογές με στόχο να αυξήσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία της και να προχωρήσει σε σκληρό Brexit, στη βάση της λαϊκής εντολής που διαχειριζόταν.
Τμήμα του εκλογικού σώματος, που είχε ψηφίσει έξοδο πέρυσι τέτοια εποχή, αναθεώρησε την άποψή του υπό το φως των δεδομένων για τις ανατροπές που θα προκληθούν στη ζωή του, και όχι απλώς δεν έδωσε λευκή επιταγή στη Μέι, αλλά της αφαίρεσε την αυτοδυναμία. Πέντε ημέρες μετά τις εκλογές, η ατρόμητη πρωθυπουργός του σκληρού Brexit τοποθετεί στην κυβέρνησή της ως βασικούς συνεργάτες της δύο από τους πλέον διάσημους οπαδούς της παραμονής της Βρετανίας στην Ε.Ε. Η προεκλογική Μέι του σκληρού Brexit καθίσταται η μετεκλογική Μέι του Brexit light, επειδή ο λαός άλλαξε γνώμη.
Τι μας δείχνει η ακολουθία των γεγονότων; Οτι το δημοψήφισμα, ο θεσμός έκφρασης της λαϊκής κυριαρχίας, έβαλε σε μεγάλες περιπέτειες μια σημαντική χώρα της Ενωσης – και θα έβαζε και την ίδια την Ενωση, αν η Μεγάλη Βρετανία ήταν μέλος της ευρωζώνης. Είναι, άραγε, το βρετανικό δημοψήφισμα το μόνο που απέτυχε; Μα, νομίζω ότι έγιναν άλλα τρία: στην Ελλάδα, στην Ιταλία, και την Ουγγαρία.
Στην Ελλάδα, το συντριπτικό «όχι» του ελληνικού λαού έγινε «ναι» μέσα σε μια βραδιά, υπό τον φόβο του κυρίου Τσίπρα (μαρτυρία Βαρουφάκη) ότι θα προκληθεί νέα Μικρασιατική Καταστροφή και πως θα οδηγηθούν αυτός και η κυβέρνησή του σε νέο Γουδή. Στην πραγματικότητα, ο κύριος Τσίπρας αξιοποίησε το 62% όχι για να διαπραγματευθεί με τους δανειστές, αλλά για να διαπραγματευθεί από θέση ισχύος με την ομάδα Λαφαζάνη την παραμονή του στην πρωθυπουργία.
Στην Ουγγαρία δεν προσήλθε καν το 50% των πολιτών προκειμένου να ψηφίσει για την απέλαση μεταναστών και η μόνη χρησιμότης του ήταν να στείλει το μήνυμα σε ευρωπαϊκά κέντρα ότι ο Ορμπαν διατηρεί ισχυρότατα ερείσματα στον λαό. Στην Ιταλία, τέλος, ο Ρέντσι απέτυχε παταγωδώς να πείσει τον ιταλικό λαό για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων στο Σύνταγμα της χώρας, διότι κατέστησε φανερές -σε αντίθεση με τους Τσίπρα, Ορμπαν- τις επιδιώξεις του: Συνέδεσε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος με την παραμονή του στην πρωθυπουργία.
Τούτων δοθέντων και εκ του αποτελέσματος, έχουν δίκιο όσοι δεν εκτιμούν τους πολιτικούς που μεταθέτουν, μέσω δημοψηφισμάτων, το βάρος των αποφάσεων στους λαούς. Οι λαοί δεν έχουν πάντα δίκιο.
