Θα επιχειρήσουμε σήμερα να συνδέσουμε τρία μεγάλα θέματα που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Και τα τρία, φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους, συνδέονται αμεσότατα με τα πανεπιστήμιά μας και την αγορά εργασίας, ιδίως στην απασχόληση των νέων.
Κοντολογίς: Ποιες είναι οι απαιτήσεις των επιχειρήσεων, κατά πόσο ανταποκρίνονται σ’ αυτές τα εκπαιδευτικά προγράμματα και πώς συνδέονται όλα αυτά με το γενικότερο κλίμα χυδαιότητας, που διέπει τον δημόσιο βίο στη χώρα μας;
Πρόσφατα, η πολυεθνική εταιρία Εrnst & Young, ο διεθνής μη κερδοσκοπικός οργανισμός Endeavor Greece, που επιλέγει και στηρίζει νέους επιχειρηματίες, και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνεργασία, εκπόνησαν μια μελέτη με θέμα «Εκπαίδευση, επιχειρηματικότητα και απασχόληση: Ζητείται προσέγγιση».
Το δραματικό έλλειμμα μεταξύ τους αποτυπώνει το γεγονός ότι, ενώ η ανεργία στην πατρίδα μας συνεχίζει να είναι ιδιαίτερα υψηλή και χιλιάδες οι ενδιαφερόμενοι που αναζητούν εργασία, ισχύει το παράδοξο οκτώ στους δέκα εργοδότες να δηλώνουν δυσκολία να βρουν κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό για να καλύψουν συγκεκριμένες θέσεις απασχόλησης στις επιχειρήσεις τους. Τρία είναι τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην αναζήτηση στελεχών.
Το πρώτο αφορά την αναντιστοιχία των δεξιοτήτων που παράγει το εκπαιδευτικό σύστημα με τις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς. Διαπιστώνονται σημαντικές ελλείψεις σε κρίσιμες ειδικότητες, όπως η πληροφορική, η τεχνολογία τροφίμων, το προσωπικό θαλάσσης στη ναυτιλία και το εξαγωγικό μάρκετινγκ. Περισσότεροι από τους μισούς (53%) αποφοίτους των ελληνικών πανεπιστημίων παρακολουθούν αντικείμενα σπουδών που δεν συμβάλλουν στην αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας!
Δύο στους πέντε φοιτητές σήμερα φοιτούν σε τρεις γενικές κατευθύνσεις: ανθρωπιστικές, κοινωνικές και επιστήμες της συμπεριφοράς και της εκπαίδευσης, κατάρτισης των διδασκόντων. Την ίδια ώρα, σε έναν τομέα αιχμής, όπως η πληροφορική, κατευθύνεται μόνο το 4% (!), παρά την ιδιαίτερα υψηλή ζήτηση ειδικών στην Ελλάδα και την πρόβλεψη για 750.000 κενές θέσεις εργασίας στην Ευρώπη έως το 2020.
Το δεύτερο, ότι οι γνώσεις δεν παρακολουθούν τις εξελίξεις. Τα προγράμματα σπουδών δεν προσαρμόζονται σε αυτές και οι φοιτητές, ενώ αποφοιτούν με ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο, δεν έχουν επαφή με την πρακτική εφαρμογή της επιστήμης τους. Και, φυσικά, πού να βρεθούν χώρος και χρόνος γι’ αυτά, όταν την κατάσταση που επικρατεί περιγράφουν στην επιστολή τους 471 προπτυχιακοί, μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί φοιτητές του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης; «Αρνούμαστε να προσερχόμαστε για μάθημα σε έναν χώρο όπου… η παραβατικότητα, οι κλοπές, τα ναρκωτικά, η πορνεία και η βία είναι πλέον καθημερινότητα για όσους περνάμε ένα μεγάλο μέρος της ημέρας σε αυτούς τους χώρους… Ολα δημιουργούν αίσθηση μόνιμης ανασφάλειας και φόβου για το σύνολο της ακαδημαϊκής κοινότητας, καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας…»
Τέλος, το τρίτο -και οξύτερο- είναι η απουσία softskills. Αυτό αφορά τη γενικότερη επαγγελματική συμπεριφορά και συνδέεται με την κατανόηση της λειτουργίας μιας επιχείρησης και του ρόλου του εργαζομένου σ’ αυτήν. Αναφέρεται σε ικανότητες, όπως η κοινή λογική, η ομαδική εργασία, η δυνατότητα επίλυσης προβλημάτων, ο θετικός χαρακτήρας, η διαχείριση της πληροφορίας, οι επικοινωνιακές δεξιότητες, η δημιουργικότητα, η πελατοκεντρική νοοτροπία.
Αυτές, όμως, πού να τις συναντήσουν οι νέοι μας; Σε μια κοινωνία όπου η παραβατική και η αντικοινωνική συμπεριφορά έχουν βαφτιστεί «κοινωνικός αγώνας»; Και από ποιους να τις διδαχθούν; Από ανθρώπους που ούτε στα όνειρά τους δεν φαντάστηκαν ότι θα γευτούν εξουσία, δημόσιο λόγο και ακροατήριο; Νοικοκυρίστικες δουλειές με μαχαλόμαγκες δεν στήνονται!
Γιώργος Στράτος
*Δικηγόρος – δημοσιογράφος
