Για τους αρχαίους ήταν, εκτός από σημείο συνάντησης, και ένα μεγαλοπρεπές εμπορικό κέντρο, από τους πρώτους… ναούς της κατανάλωσης που άνοιξαν τις πύλες τους στην υφήλιο. Η Στοά του Αττάλου, το… Mall στο οποίο σύχναζαν και έκαναν τα ψώνια τους οι αρχαίοι Αθηναίοι, περνά πλέον σε μια νέα φάση. Επειτα από περίπου 30 χρόνια, ο πρώτος όροφος του εξαιρετικού οικοδομήματος, που για λόγους εργασιών κρατούσε μακριά του το κοινό, εδώ και λίγο καιρό υποδέχεται και πάλι τους επισκέπτες, ενώ χθες εγκαινιάστηκε με κάθε επισημότητα η νέα έκθεση που περιλαμβάνει σπουδαία γλυπτά, κάποια από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά.
Συνολικά 52 λίθινα αγάλματα, αντιπροσωπευτικά έργα της αθηναϊκής γλυπτικής των υστεροκλασικών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, έχουν τοποθετηθεί στον όροφο της Στοάς με τέτοιον τρόπο, ώστε το κοινό να μπορεί να τα θαυμάζει από όλες τις πλευρές. Πρόκειται για ρωμαϊκά αντίγραφα κλασικών έργων, πορτρέτα πλούσιων αστών της Αθήνας, καθώς και γλυπτά που κοσμούσαν τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια της ύστερης αρχαιότητας, τα οποία για την ασφάλειά τους προστατεύονται από κρύσταλλα ασφαλείας.
«Η έκθεση μάς εισάγει σε έναν κόσμο που είναι παρών μέσα από τα κατάλοιπα, μέσα από τα ερείπια, από τα νοήματα και τα σπαράγματα που με ιδιαίτερο ζήλο και επιμέλεια οι αρχαιολόγοι της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών και της Α΄ Εφορείας Προϊστορικών Αρχαιοτήτων συνέλεξαν, επεξεργάστηκαν, ανέδειξαν και σήμερα παρουσιάζουν σε αυτόν τον όμορφο χώρο» επισήμανε ο αναπληρωτής υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού Κώστας Τζαβάρας στα εγκαίνια. Από εκεί, φυσικά, δεν έλειψαν ο Αμερικανός πρέσβης Ντάνιελ Μπένετ Σμιθ, ο πρέσβης της Νορβηγίας Σουρ Λάρσεν αλλά και ο γενικός διευθυντής της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών Τζέιμς Ράιτ.
Να θυμίσουμε ότι οι ανασκαφές στην Αρχαία Αγορά ξεκίνησαν το 1931 από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, η οποία ανέλαβε να αποκαλύψει όλο το πολιτιστικό κέντρο της αρχαίας Αθήνας. Η αναστήλωση της Στοάς του Αττάλου έγινε το διάστημα 1953-1956 από την ίδια σχολή με σκοπό τη στέγαση του Μουσείου της Αγοράς. Ωστόσο τα τελευταία 30 χρόνια ο πρώτος όροφος της Στοάς παρέμενε κλειστός εξαιτίας εργασιών.
Αυτές ολοκληρώθηκαν με την πολύτιμη συμβολή της Α΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων στο πλαίσιο του έργου με τίτλο «Αναβιώνοντας την Αρχαία Αγορά, τον τόπο όπου γεννήθηκε η δημοκρατία». Μάλιστα, είναι χαρακτηριστικό ότι το πρόγραμμα αυτό περιελάμβανε και την ψηφιοποίηση περισσοτέρων από 300.000 δελτίων καταγραφής, όπως φωτογραφίες και αρνητικά, σχέδια και χάρτες, ανασκαφικά ημερολόγια και αναφορές, που δίνουν τη δυνατότητα στο κοινό να γνωρίσει τον κλασικό πολιτισμό και τις λειτουργίες της δημοκρατίας στην αρχαία Αθήνα. «Στις μέρες μας, όπου η δημοκρατία αναδεικνύεται σε ένα πολύτιμο αγαθό για όλους, κάθε προσπάθεια προβολής των αρχών αποτελεί αναγκαιότητα» ανέφερε ο διευθυντής της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών Τζέιμς Ράιτ.
Η ιστορία του εντυπωσιακού οικοδομήματος
Δώρο του βασιλιά της Περγάμου Αττάλου Β΄ προς την πόλη της Αθήνας, η Στοά, που βρίσκεται ανάμεσα στο Θησείο και το Μοναστηράκι, χτίστηκε γύρω στο 150 π.Χ. Σε επιγραφή που βρίσκεται στην έξω κιονοστοιχία, η οποία διατηρείται αποσπασματικά, αναγράφεται χαρακτηριστικά το όνομα του δημιουργού της. Οπως μαρτυρούν οι αρχαιολογικές έρευνες, το εντυπωσιακό οικοδόμημα, που αποτελούσε το μεγαλύτερο σε μήκος αυτοτελές σκεπαστό οικοδόμημα της Αθήνας για την εποχή εκείνη, είχε εμπορικό χαρακτήρα, μια και εκεί φιλοξενούνταν μια σειρά από καταστήματα. Αποτελούσε για τους Αθηναίους χώρο συνάντησης, περιπάτου και εμπορικό κέντρο της εποχής. Καταστράφηκε από τους Ερουλους το 267 μ.Χ. και ενσωματώθηκε στο υστερορωμαϊκό τείχος της Αθήνας, ενώ κατά την Τουρκοκρατία χρησίμευε ως οχύρωμα. Το 2003 στη Στοά Αττάλου φιλοξενήθηκε η Σύνοδος Κορυφής της Ευρώπης, όπου υπεγράφη και η συνθήκη για την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.
Γιώτα Βαζούρα
