Πήρε το προσωνύμιό του από ένα θαύμα, το οποίο λέγεται ότι έγινε εκεί την περίοδο της Επανάστασης του 1821, όταν οι αγωνιστές που είχαν καταλύσει την νύχτα στον ναό ξύπνησαν από μια φωνή που τους έλεγε «στα όπλα», γεγονός που τους έσωσε την τελευταία στιγμή από την τουρκική επίθεση. Ο Αγιος Δημήτριος των Οπλων, ο ιστορικός ναός που βρίσκεται στα Κάτω Πατήσια, θα αποκτήσει οσονούπω νέα όψη. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, κατά την πρόσφατη συνεδρίασή του, γνωμοδότησε θετικά για την αποκατάσταση και τη συντήρηση των τοιχογραφιών του, δίνοντάς του νέα πνοή. Κηρυγμένο ιστορικό μνημείο από τη δεκαετία του ’60, το παλιό εκκλησάκι χρονολογείται μεταξύ 16ου και 17ου αιώνα, ενώ οι τοιχογραφίες του, οι οποίες διατηρούνται σε δύο στρώματα, ανάγονται στον 17ο και τον 19ο αιώνα.
Ο ναός παρουσιάζει ρωγμές και υγρασία, ενώ στις μοναδικές τοιχογραφίες του παρατηρούνται αρκετές φθορές. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι μελέτες που εκπονήθηκαν από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών θα δώσουν λύση στα δομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει το μνημείο. Προβλέπεται να γίνουν καθαρισμοί στους αρμούς, ενώ στις τοιχογραφίες θα πραγματοποιηθούν εργασίες, στερεώσεις αλλά και αφαιρέσεις νεότερων επεμβάσεων.
Το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου είναι πρωτοχριστιανικός ναός, ο οποίος έχει συνδεθεί άρρηκτα με την Ελληνική Επανάσταση. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο βιβλίο του Δημητρίου Γ. Γιώτα με τίτλο «Οι Μενιδιάτες κατά τον 18ο αιώνα και την Επανάσταση του ’21», ο αγωνιστής του ’21 Χατζη-μελέτης ήταν εκείνος που κατέλυσε στον ναό.
«Στον Αγιο Δημήτριο (σήμερα σώζεται η εκκλησία στην οδό Στρατηγού Καλάρη) σταμάτησε να ξεκουράσει τα ζώα και τους ανθρώπους του. Ξάπλωσαν και κοιμήθηκαν στην Εκκλησία. Στον ύπνο του άκουσε μια φωνή, προερχόμενη από την εικόνα του αγίου Δημητρίου, να τον προστάζει: “Στα όπλα!” Αλαφιασμένος, ξύπνησε και πιστεύοντας ότι ήταν θαύμα και προειδοποίηση πρόσταξε τα παλικάρια του να φορτώσουν αμέσως τα μουλάρια και να φύγουν». Ο σημερινός ναός αποτελείται από τον κυρίως ναό του Αγίου Δημητρίου, στον οποίο έχει ενσωματωθεί το ιστορικό εκκλησάκι. Στο υπόγειο υπάρχει και ιερός χώρος ο οποίος είναι αφιερωμένος στον άγιο Νεκτάριο.
Χαρακτηριστικό είναι ακόμη ότι από τον ναό έχουν περάσει σπουδαίες εκκλησιαστικές προσωπικότητες. Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο άγιος Νεκτάριος Επίσκοπος Πενταπόλεως τελούσε στον ναό τη θεία λειτουργία. Εκεί είχε επίσης ιερουργήσει και ο σύγχρονος άγιος της Εκκλησίας μας, ο Γέρων Φιλόθεος Ζερβάκος.
Γιώτα Βαζούρα
