Πίσω από τις μεγαλοπρεπείς τελετές βραβεύσεων, τις καλές εντυπώσεις και την εξαιρετικά θετική δημοσιότητα που απολαμβάνει στο εσωτερικό της χώρας το management του Ιδρύματος Ωνάση, παλεύει με ένα τσουνάμι προβλημάτων που οι κινήσεις του τα τελευταία έτη και η δυσμενής συγκυρία εμφανίζονται να έχουν προκαλέσει.
Πιέσεις στις ναυλαγορές, εμπλοκή σε σκάνδαλο λαθρεμπορίας ιρανικού πετρελαίου, δουλειές με αμφιλεγόμενους εταίρους και προβληματική υποδοχή της πρωτοβουλίας (που δεν χρηματοδοτεί) για την ανάπλαση της Πανεπιστημίου τόσο από την κοινή γνώμη όσο και από αρμόδιους φορείς στοιχειώνουν την καθημερινότητα του πρόεδρου του Ιδρύματος δρος Αντώνη Παπαδημητρίου, σύμφωνα με πληροφορίες ανθρώπων που παρακολουθούν τις εξελίξεις αυτές.
Τώρα, στους «πονοκεφάλους» του έρχεται να προστεθεί και το ζήτημα της έρευνας που πραγματοποιεί το ΣΔΟΕ στη διαθήκη του Αριστοτέλη Ωνάση με αφορμή την πώληση του Σκορπιού στην κόρη του Ρώσου μεγιστάνα Ριμπολόβλεφ από την εγγονή του Αθηνά. Και αυτό διότι ορισμένες πληροφορίες πιθανολογούν ότι το Ελεγκτικό Σώμα ενδέχεται να εξετάσει και το θέμα του επιχειρηματικού σκέλους του ιδρύματος που έχει έδρα στο Βαντούζ του Λίχτενσταϊν, μία κατεξοχήν αμφιλεγόμενη για τη φορολογική πολιτική της χώρα.
«Πληρώνει φόρους στην Ελλάδα το ίδρυμα και ποια είναι η καθαρή θέση του; Πού δημοσιεύει ισολογισμό και ποιος τον εποπτεύει, υπάγεται, όπως τα άλλα ελληνικά ιδρύματα, στο υπουργείο Οικονομικών;» διερωτώνται κύκλοι που βλέπουν με επιφυλακτικότητα την όλη διαχείριση του ιδρύματος. Και ορισμένες πηγές μάλιστα σχολιάζουν ότι το ίδρυμα δεν θα είχε περιέλθει στο επίκεντρο της προσοχής, εάν δεν διατηρούσε υψηλότατο προφίλ, τόσο το ίδιο όσο και ο δρ Αντώνης Παπαδημητρίου. Τον κατηγορούν δηλαδή ούτε λίγο ούτε πολύ ότι είναι προκλητικός.
Πλήγμα αποτέλεσε για το ίδρυμα και η πρόσφατη εμπλοκή του σε υπόθεση λαθρεμπορίας ιρανικού πετρελαίου. Συγκεκριμένα, ναυτιλιακή, ελεγχόμενη από το ίδρυμα, πούλησε δεξαμενόπλοιό της σε εταιρικό όχημα συμφερόντων του Δημήτρη Καμπή, ο οποίος κατηγορείται από την Ουάσινγκτον για παράβαση των διεθνών κυρώσεων επί του Ιράν και ειδικότερα ότι λειτουργεί σαν βιτρίνα για να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο η Τεχεράνη. Ο Καμπής αγόρασε τα δεξαμενόπλοιά του από διάφορους ιδιοκτήτες, πλην όμως σε μάλλον υψηλές τιμές, αναφέρουν ναυλομεσίτες. Ενα από αυτά το πήρε από το Ιδρυμα Ωνάση, το οποίο, σύμφωνα με τις ίδιες πάντα πηγές, μπορούσε να υποψιαστεί από το υψηλό τίμημα ότι κάτι περίεργο συνέβαινε.
Ασφαλώς και τίποτε απ’ όλα τα παραπάνω, καταρχήν, δεν είναι παράνομο, αλλά ούτε και οι κατηγορίες που του προσάπτουν, κατά άλλες πληροφορίες, για αγοραπωλησίες με επιχειρηματίες, με αντικείμενο επίσης την πώληση πλοίων του έχουν επιβεβαιωθεί. Ρίχνουν όμως σκιά σε ένα από τα πιο ιστορικά και εμβληματικά κοινωφελή ιδρύματα.
Η χρηματοδότηση ήταν (μόνο) για τη μελέτη!
Τελευταίο πλήγμα στη φήμη του ιδρύματος είναι οι μομφές που δέχεται για την πρωτοβουλία του να χρηματοδοτήσει μελέτη (και μόνον μελέτη) για την αναμόρφωση της οδού Πανεπιστημίου. Λες και η χώρα διαθέτει σε αυτή τη συγκυρία πόρους για τέτοιου είδους έργα. Η χρηματοδότηση μόνον της μελέτης αποτελεί μία νέα πρακτική, αφού έως σήμερα όλα τα σοβαρά κοινωφελή ιδρύματα χρηματοδοτούν όλο το έργο…
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ακόμα και εξέχον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, με άρθρο του σε εφημερίδα της οποίας ιδιοκτήτης είναι παραδοσιακό εφοπλιστικό όνομα, αμφισβήτησε ευθέως την όλη πρωτοβουλία με δηκτικό τρόπο: «Ευφάνταστοι συνέλαβαν ιδέα αναμορφώσεως της Πανεπιστημίου και με στόχο την ανάπλαση υπέθεσαν ως πιθανή την αλλαγή χρήσεως του δρόμου και ανετέθη με χρηματοδότηση ευαγούς ιδρύματος η εκπόνηση μελέτης. Είναι άγνωστο αν συγκατετέθησαν οι Δημοτικές Αρχές και ακολούθως η κυβέρνηση, μις και είναι η Αθήνα έδρα της. Επελέγη, όπως πληροφορηθήκαμε, μία μελέτη, εξ εκείνων οι οποίες συμμετείχαν ως υποψήφιες, ενός ολλανδικού αρχιτεκτονικού γραφείου. Δεν γνωρίζουμε ως τώρα από ποιον φορέα διετυπώθη η προκήρυξη, ούτε για τα μέλη της επιτροπής επιλογής· αν η σύνθεσή της οφείλετο εις πρωτοβουλία του ιδρύματος ή αν είχαν ενεργό μέρος και οι Δημοτικές Αρχές. Ακόμα, θα έπρεπε να έχουν λόγο και οι περίοικοι. Κανένα από τα ιδρύματα που στεγάζονται στα αριστουργηματικά κτίρια, που ως φρουροί αισθητικού κάλλους στέκουν εδώ και εκατόν πενήντα χρόνια και που χαρακτηρίζουν την πόλη, δεν έλαβε γνώση».
Τα 11 πλοία, οι μετοχές και οι άλλες επενδύσεις
Για να γίνει αντιληπτό πώς δουλεύει το Ιδρυμα Ωνάση, αξίζει να αναφερθεί ότι αυτό συστάθηκε τον Δεκέμβριο του 1975, σύμφωνα με την επιθυμία του Αριστοτέλη Ωνάση, με έδρα του το Βαντούζ του Λίχτενσταϊν.
Ο πολιτισμός, η παιδεία, το περιβάλλον, η υγεία και η κοινωνική αλληλεγγύη αναφέρονται ως οι βασικές προτεραιότητες του κοινωφελούς ιδρύματος. Ολα τα έργα του χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από τα κέρδη ενός αυτοτελούς και θεσμικά ανεξάρτητου ιδρύματος με επιχειρηματικό χαρακτήρα με το όνομα Ιδρυμα «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης», με έδρα, επίσης, το Βαντούζ, το οποίο δραστηριοποιείται κυρίως στους τομείς της ναυτιλίας και των επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία και χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Το επιχειρηματικό ίδρυμα αναπτύσσει δραστηριότητες στη ναυτιλία, στα ακίνητα και στις κεφαλαιαγορές. Η ναυτιλιακή λέγεται Olympic Shipping and Management και έχει την έδρα της στο Παλαιό Φάληρο, από όπου διαχειρίζεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει αναρτημένα στο site της, στόλο αποτελούμενο από 11 δεξαμενόπλοια. Τα 10 είναι υπό ελληνική σημαία και ένα υπό σημαία των Νήσων Μάρσαλ. Στα υπό διαχείριση πλοία δεν απασχολούνται μόνο Ελληνες. Από τους περίπου 400 ναυτικούς οι 200 είναι Ελληνες αξιωματικοί και οι υπόλοιποι αλλοδαποί.
Με βάση τα τελευταία στοιχεία που ανακοίνωσε το επιχειρηματικό ίδρυμα, πριν από εννέα μήνες (30/09/2012), η περιουσία που διαχειρίζεται αποκλειστικά αποτελείται από τα 11 πλοία που προαναφέρθηκαν, μετοχές, ομόλογα, προθεσμιακές καταθέσεις, άλλες επενδύσεις χαρτοφυλακίου και ακίνητη περιουσία στη Νέα Υόρκη, στο Λονδίνο, στο Βουκουρέστι και στην Αθήνα.
