Από τον
Φώτη Κόλλια
Τον σκανδαλώδη «μαθηματικό τύπο επιλογής αναδόχου» ή την περίφημη «αιτιολόγηση» που αποτέλεσε θρυαλλίδα συναλλαγών κάτω από το τραπέζι επιχειρούν να επαναφέρουν, από την πίσω πόρτα, παράγοντες της αγοράς κατασκευών, με το πρόσχημα της καταπολέμησης των πολύ υψηλών εκπτώσεων στους διαγωνισμούς δημοσίων έργων. Μάλιστα, με παρέμβαση σχεδόν του συνόλου των φορέων του κλάδου «πάγωσε» εγκύκλιος του υπουργείου Υποδομών, με την οποία στην ουσία επανερχόταν μια μορφή «αιτιολόγησης μέσω μαθηματικού τύπου».
Στην ουσία, η εγκύκλιος που «πάγωσε» προβλέπει πως, εξαιτίας της έλλειψης συνολικού Ενιαίου Κανονισμού Αναλυτικών και Περιγραφικών Τιμολογίων, με τον οποίο καθορίζεται το πραγματικό κόστος των έργων, η θέσπιση κριτηρίων μιας προσφοράς ως ασυνήθιστα χαμηλής είναι προβληματική.
Γι’ αυτό και αποφασίστηκε πως «το μέσο κόστος της σύμβασης μπορεί να προσεγγιστεί με τον μέσο όρο των προσφορών και συνεπώς κριτήριο για τον χαρακτηρισμό μιας προσφοράς ως ασυνήθιστα χαμηλής θεωρήθηκε ένα περιθώριο από αυτόν τον μέσο όρο. Στην περίπτωση που υπάρχει μεγαλύτερος αριθμός προσφορών (οκτώ και άνω), ο μέσος όρος αντικαθίσταται από τον προσφερόμενο μέσο όρο, προς αποφυγή ακραίων τιμών και συμπεριφορών». Στην εγκύκλιο προβλέπεται πως σε περίπτωση αιτιολόγησης οι αναθέτουσες Αρχές απαιτούν από τις εταιρίες να διευκρινίσουν τα στοιχεία της προσφοράς τους, που θεωρείται εξαιρετικά χαμηλή, εντός αποκλειστικής προθεσμίας 10 ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής πρόσκλησης.
Στην αγορά κατασκευών υποστηρίζουν πως οι υψηλές εκπτώσεις είναι πράγματι σοβαρό πρόβλημα, ειδικά σε μια περίοδο ανομβρίας στα δημόσια έργα. Ομως την ίδια στιγμή θυμούνται τη φάμπρικα των αιτιολογήσεων και του «μαθηματικού τύπου», εξαιτίας των οποίων η διαφθορά και η συναλλαγή κάτω από το τραπέζι ήταν καθημερινά φαινόμενα στις δημόσιες υπηρεσίες. Ηταν η εποχή που οι ανάδοχοι προαποφασίζονταν πριν από τη δημοπρασία με κλήρωση (από σπίρτα μέχρι και τσιγάρα χρησιμοποιούσαν ορισμένοι!) ή σε συσκέψεις σε γραφεία ισχυρών ομίλων. Για τις συγκεκριμένες συνεννοήσεις θα πέσει και το πρόστιμο της Επιτροπής Ανταγωνισμού μέσα στον Φεβρουάριο.
Οσο για το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο η αιτιολόγηση των υψηλών εκπτώσεων είναι ευρωπαϊκή πρακτική, όσοι ζητούν από το υπουργείο να είναι προσεκτικό υποστηρίζουν πως πρέπει να εξασφαλίζεται και η αντικειμενική αξιολόγηση κάθε προσφοράς, ώστε να μην είναι οι τεχνικές εταιρίες έρμαια ορισμένων αετονύχηδων στις κρατικές υπηρεσίες.
Γι’ αυτό και σε κοινή επιστολή προς το υπουργείο υποστηρίζουν πως αντί για την αιτιολόγηση πρέπει να «υιοθετηθεί η βασική και απαρέγκλιτη αρχή της μη αποδοχής προσφορών κάτω του κόστους».
